Μια ελληνική καινοτομία που θα δοκιμαστεί με επιτυχία στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για νέες διεθνείς συνεργασίες και θέσεις εργασίας στην Ελλάδα. Σε αυτό το ουσιαστικό αποτύπωμα, πέρα από τον ισχυρό συμβολισμό της ιστορικής πρωτιάς, προσβλέπει ο Αδριανός Γολέμης, ο γιατρός διαστημικών αποστολών της ESA που εκπαιδεύεται για να γίνει ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης.
Ερευνητικές προτάσεις και τεχνολογικές επιδείξεις από ελληνικά πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις βρίσκονται ήδη υπό αξιολόγηση από το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος. Ο κ. Γολέμης επιβεβαίωσε, κατά τη χθεσινή διαδικτυακή συνέντευξη Τύπου, ότι μεταξύ όσων έχουν υποβληθεί υπάρχουν ελληνικές καινοτομίες που θα μπορούσαν να δοκιμαστούν στο περιβάλλον μικροβαρύτητας.
«Ναι, υπάρχουν», απάντησε όταν ρωτήθηκε από το newmoney εάν έχουν κατατεθεί ελληνικές πατέντες ή τεχνολογίες που θα μπορούσαν να ταξιδέψουν στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Απέφυγε, ωστόσο, να ξεχωρίσει κάποια πριν ολοκληρωθεί η αξιολόγηση. «Δεν ξέρω αν είναι σοφό να αναφέρουμε κάτι συγκεκριμένο, γιατί μπορεί να αδικήσουμε τα υπόλοιπα. Νομίζω ότι το πιο σωστό είναι να περιμένουμε την επίσημη αξιολόγηση».
Οι ελληνικές προτάσεις
Το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος είχε απευθύνει την 1η Ιουλίου πρόσκληση σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις και άλλους φορείς για προτάσεις που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Η διαδικασία κάλυπτε επιστημονικά πειράματα, τεχνολογικές επιδείξεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις ενημέρωσης, ενώ η προθεσμία υποβολής έληξε στις 26 Ιουλίου.
Η πρόσκληση είχε διερευνητικό και μη δεσμευτικό χαρακτήρα, χωρίς να συνεπάγεται χρηματοδότηση ή να εγγυάται ότι κάποια πρόταση θα πετάξει. Οι προτάσεις αξιολογούνται πλέον σε συνεργασία με την ESA.
Όπως εξήγησε ο κ. Γολέμης, η επιλογή δεν θα εξαρτηθεί μόνο από την επιστημονική αξία κάθε πρότασης, αλλά και από τον βαθμό προετοιμασίας της, τον χρόνο που απαιτείται για την προσαρμογή της στις συνθήκες του Διαστήματος και τις προτεραιότητες της αποστολής.
«Μπορεί να υπάρχει ένα πολύ καινοτόμο πείραμα, το οποίο είναι έτοιμο να εκτελεστεί στη Γη, αλλά πρέπει να το προσαρμόσουμε για το Διάστημα. Έχουμε, όμως, την τεχνογνωσία της ESA, η οποία θα μας κατευθύνει σε αυτό».
Απαντώντας στο newmoney για το πώς μπορεί η συμμετοχή του να αφήσει ουσιαστικό αποτύπωμα στην Ελλάδα, ο κ. Γολέμης έθεσε στο επίκεντρο τη σύνδεση της έρευνας με την καινοτομία, τη δημιουργία συνεργασιών και την απασχόληση επιστημόνων στη χώρα.
«Ο πρωταρχικός λόγος είναι η ουσιαστική ελληνική συνεισφορά στην έρευνα που κάνει η Ευρώπη στο Διάστημα και όλα τα θετικά παρεπόμενα», ανέφερε. «Μπορεί μια ελληνική καινοτομία που θα δοκιμαστεί και θα πάει καλά να γεννήσει μια νέα συνεργασία. Αυτό μας ενδιαφέρει, γιατί δίνει την ευκαιρία σε Έλληνες να διεκδικήσουν θέσεις εργασίας στη χώρα μας και να παράγουν καινοτομία για τη χώρα μας, από τη χώρα μας».
Έχοντας εργαστεί από το 2018 ως γιατρός αστροναυτών της ESA, ο κ. Γολέμης εντοπίζει ελληνικές δυνατότητες στη διαστημική ιατρική, στην τηλεϊατρική, στην ανθρώπινη φυσιολογία και στη φαρμακευτική. Επισημαίνει, όμως, ότι το εγχώριο αποτύπωμα είναι ευρύτερο, με δραστηριότητα στη ρομποτική και στη ρομποτική εξερεύνηση του Διαστήματος.
«Έχουμε εταιρείες στην Ελλάδα που κατασκευάζουν ρομπότ τα οποία μπορούν να βοηθήσουν τους ανθρώπους στην εξερεύνηση, για παράδειγμα της Σελήνης. Έχουμε εταιρείες που κατασκευάζουν τροχούς για οχήματα εξερεύνησης, σε συνεργασία και με τη NASA», είπε. «Αν πάρουμε κάθε πεδίο, μπορούμε να βρούμε παραδείγματα στα οποία η Ελλάδα έχει ήδη κάνει κάποια συνεισφορά. Ο στόχος μας είναι, με αφορμή την αποστολή αυτή, να μεγιστοποιηθεί».
Η αποστολή
Η πτήση του Αδριανού Γολέμη εντάσσεται στην PAM-6, την έκτη ιδιωτική επανδρωμένη αποστολή της NASA προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Προγραμματίζεται για το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και θα πραγματοποιηθεί από την αμερικανική Vast σε συνεργασία με τη NASA και την ESA. Η εκτόξευση θα γίνει από τη Φλόριντα με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX, ενώ το πλήρωμα θα ταξιδέψει με διαστημόπλοιο Dragon και θα παραμείνει έως δύο εβδομάδες στον σταθμό.
Η συμμετοχή του παρουσιάστηκε επίσημα στις 9 Σεπτεμβρίου στο Παρίσι, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Είχε προηγηθεί η συμφωνία που υπέγραψε η ESA με τη Vast για λογαριασμό της Ελλάδας.
Το πλήρωμα θα αποτελείται από τέσσερα μέλη. Κυβερνήτης θα είναι ο Γάλλος αστροναύτης της ESA Τομά Πεσκέ, ο οποίος έχει πραγματοποιήσει δύο αποστολές και έχει συμπληρώσει σχεδόν 400 ημέρες στο Διάστημα. Πιλότος θα είναι ο Τσέχος στρατιωτικός πιλότος και αστροναύτης έργου της ESA Άλες Σβόμποντα, ενώ το τέταρτο μέλος δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί.
Ο κ. Γολέμης έχει οριστεί ειδικός αποστολής, με κύριο αντικείμενο την εκτέλεση του εντατικού ερευνητικού προγράμματος. Η σύνθεση του πληρώματος πρέπει να εγκριθεί από το πολυμερές όργανο στο οποίο εκπροσωπούνται οι πέντε εταίροι του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού: ΗΠΑ, Ευρώπη, Ρωσία, Ιαπωνία και Καναδάς.
«Όλοι θα συμμετέχουμε στην έρευνα, αλλά ο δικός μου ρόλος είναι λίγο παρόμοιος με εκείνον που είχα στην Ανταρκτική. Στην ουσία είσαι τα χέρια και τα μάτια των ερευνητών που βρίσκονται στην Ελλάδα και στην Ευρώπη και εκτελείς με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια και αποτελεσματικότητα τα πειράματα σε αυτό το μοναδικό περιβάλλον έλλειψης βαρύτητας», εξήγησε.
Η αποστολή αποκτά ευρύτερη σημασία και για την Ευρώπη, καθώς, σύμφωνα με τον κ. Γολέμη, θα είναι η πρώτη αυτού του τύπου με τρεις αστροναύτες της ESA. Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη συζητά την απόκτηση αυτόνομης πρόσβασης στο Διάστημα, ενώ ο ιδιωτικός τομέας αναλαμβάνει ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στις επανδρωμένες πτήσεις.
Έρευνα και οικονομία
Για τον κ. Γολέμη, η μεγαλύτερη παρανόηση γύρω από το Διάστημα είναι ότι οι σχετικές δαπάνες αποτελούν σπατάλη. Σύμφωνα με τον ίδιο, από διεθνείς μελέτες που εξέτασαν μαζί με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος προκύπτει ότι στην Ευρώπη κάθε ευρώ που επενδύεται σε αποστολές αστροναυτών, ρομποτικές αποστολές, έρευνα και τεχνολογία επιστρέφει περίπου τετραπλάσια αξία.
«Υπάρχουν άνθρωποι που λένε “γιατί κάνουμε δορυφόρους ή έναν αστροναύτη και δεν ενισχύουμε λίγο περισσότερο κάποιον άλλο τομέα;”. Η απάντηση για μένα είναι πολύ απλή: το ένα συμπληρώνει το άλλο», σημείωσε.
Κατά τον ίδιο, η αξία της έρευνας δεν είναι πάντοτε άμεση ή εύκολα ορατή, αλλά μεταφράζεται σταδιακά σε νέες τεχνολογίες, πρακτικές και εφαρμογές. Όπως ανέφερε, η έρευνα δεν αποδίδει από τη μια ημέρα στην άλλη, ωστόσο η επένδυση σε αυτήν σχεδόν πάντα επιστρέφει οφέλη.
Το σώμα στο Διάστημα
Μεγάλο μέρος της έρευνας στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό αφορά την ανθρώπινη υγεία. Η παραμονή σε συνθήκες μικροβαρύτητας λειτουργεί, όπως εξήγησε ο κ. Γολέμης, ως ένα επιταχυμένο μοντέλο γήρανσης.
Η απουσία βαρύτητας προκαλεί αλλαγές στην κατανομή του αίματος και των υγρών, απώλεια μυϊκής μάζας και οστικής πυκνότητας, αλλά και μεταβολές στην ίδια την αρχιτεκτονική των οστών. Τις πρώτες ώρες μπορεί να εμφανιστούν αποπροσανατολισμός, ναυτία και έμετοι, ενώ στις μακροχρόνιες αποστολές οι αστροναύτες ασκούνται περίπου μιάμιση ώρα ημερησίως για να περιορίσουν τη φθορά του οργανισμού τους.
«Το να βρεθούμε στο Διάστημα είναι ένα μικρό μοντέλο γήρανσης», σημείωσε. «Βρίσκοντας λύσεις σε κάποια από αυτά, μπορούμε σίγουρα να βελτιώσουμε τη ζωή μας στη Γη».
Έφερε ως παράδειγμα τον εντοπισμό, το 2018, θρομβώσεων σε απολύτως υγιείς αστροναύτες. Η αποκωδικοποίηση των μηχανισμών μπορεί να προσφέρει νέα γνώση για ανθρώπους που παραμένουν κλινήρεις ή νοσηλεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα και εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο θρόμβωσης.
Η διαστημική ιατρική δίνει, σύμφωνα με τον ίδιο, ιδιαίτερο βάρος στην πρόληψη. Στο Διάστημα, όπου οι δυνατότητες αντιμετώπισης ενός επείγοντος περιστατικού είναι περιορισμένες, οι γιατροί επιχειρούν να εντοπίσουν και να αντιμετωπίσουν εκ των προτέρων κάθε πιθανό πρόβλημα.
«Το ιδανικό για μένα θα ήταν να μπορεί να υπάρχει ανάλογη μέριμνα για κάθε άνθρωπο στη Γη», είπε, συνδέοντας τη διαστημική ιατρική με την άσκηση, τη σωστή διατροφή, την ψυχική υγεία και τον κατάλληλο φόρτο εργασίας.
Η άλλη πλευρά
Η διαδρομή του Αδριανού Γολέμη προς το Διάστημα άρχισε από την Ιατρική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πέρασε από την Ανταρκτική, όπου έζησε επί έναν χρόνο σε συνθήκες ακραίας απομόνωσης, συμμετέχοντας σε ερευνητικά προγράμματα.
Από το 2018 υποστηρίζει ιατρικά ευρωπαϊκές επανδρωμένες αποστολές, έχοντας βρεθεί δίπλα στους αστροναύτες κατά την καραντίνα, την εκτόξευση, την προσθαλάσσωση και την αποκατάστασή τους. Μεταξύ εκείνων των οποίων είχε διατελέσει γιατρός ήταν και ο κ. Πεσκέ, ο κυβερνήτης πλέον της αποστολής στην οποία θα συμμετάσχει.
«Μου είπε ότι τώρα θα δω και την άλλη πλευρά», ανέφερε. «Υπάρχει η πλευρά του εδάφους και η πλευρά του Διαστήματος. Και οι δύο είναι εξίσου σημαντικές. Η μία δεν μπορεί να κάνει τίποτα χωρίς την άλλη».
Ο κ. Γολέμης πέρασε τη διαδικασία επιλογής αστροναυτών της ESA το 2021-2022 και εντάχθηκε στην εφεδρεία αστροναυτών. Έχει ήδη ολοκληρώσει τμήματα της βασικής εκπαίδευσης και από σήμερα αρχίζει για τον ίδιο η εντατική, ειδική προετοιμασία για την PAM-6. Το πρόγραμμα θα τον μεταφέρει σε κέντρα στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα εκπαιδευτεί στο Dragon και στον Falcon 9, στη χρήση της διαστημικής στολής και στην αντιμετώπιση τεχνικών και ιατρικών περιστατικών.
«Ναι, φοβάμαι»
Στην ευθεία ερώτηση του newmoney εάν φοβάται, η πρώτη απάντησή του ήταν εξίσου άμεση: «Ναι, είναι η απάντηση».
Μίλησε για το άγνωστο της εκτόξευσης, τις υψηλές δυνάμεις επιτάχυνσης και την προσαρμογή του οργανισμού στη μικροβαρύτητα. Θεωρεί ότι η επιστροφή θα είναι ψυχολογικά ευκολότερη, παρά τις υψηλές θερμοκρασίες γύρω από την κάψουλα και τις δυνάμεις που δέχεται το σώμα, καθώς θα επιστρέφει «στον πλανήτη του και στους ανθρώπους του».
Η εμπειρία του ως γιατρού των αστροναυτών τού έχει προσφέρει και τον τρόπο να διαχειρίζεται αυτή την ανησυχία. «Επειδή έχουν προηγηθεί άλλοι αστροναύτες και επειδή έχω βοηθήσει ιατρικά σε αυτές τις αποστολές, η γνώση είναι λίγο αντίδοτο στον φόβο», είπε.
Το τελευταίο βράδυ πριν αρχίσει η εντατική προετοιμασία του το πέρασε πίσω από ένα τηλεσκόπιο. Ως ερασιτέχνης αστρονόμος βγήκε να παρατηρήσει και να φωτογραφίσει τον νυχτερινό ουρανό, γνωρίζοντας ότι για μεγάλο διάστημα το πυκνό πρόγραμμα εκπαίδευσης μπορεί να μην του επιτρέψει να το επαναλάβει.
Για τα παιδιά που μπορεί να εμπνευστούν από τη διαδρομή του, η συμβουλή του δεν είναι να επιδιώξουν να γίνουν ο επόμενος αστροναύτης. «Πρώτα απ’ όλα, να μη γίνει αστροναύτης, αλλά να γίνει ο εαυτός του», είπε. «Πρέπει να κυνηγήσουμε το δικό μας μονοπάτι. Όλοι έχουμε κάποια κλίση και είναι σημαντικό, όσο μας το επιτρέπουν οι συνθήκες, να πηγαίνουμε προς εκείνο που μας πραγματώνει και μας κάνει ευτυχισμένους».
Διαβάστε ακόμη
GLS: Τα νέα ανοίγματα στην αγορά των ταχυμεταφορών και η επίμονη σιωπή για την ACS
Γιατί οι πελάτες κρύβουν στις τσέπες τους αντικείμενα από τα εστιατόρια
Επιστροφή ενοικίου: Τι πρέπει να κάνετε τώρα για να πάρετε έως 800 ευρώ τον Νοέμβριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.