Η πράσινη μετάβαση στην Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα, πιο σύνθετη και πολιτικά ευαίσθητη φάση. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έως τις 24 Ιουνίου, επιχειρεί να αλλάξει εκ βάθρων τους κανόνες ανάπτυξης αιολικών και φωτοβολταϊκών έργων στη χώρα, βάζοντας για πρώτη φορά σαφή όρια στη γεωγραφική εξάπλωση των ΑΠΕ.
Το νέο πλαίσιο αποτυπώνει μια εμφανή μετατόπιση φιλοσοφίας. Η μέχρι πρότινος λογική της επιτάχυνσης επενδύσεων με βασικό γνώμονα την πράσινη ανάπτυξη αντικαθίσταται πλέον από μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, όπου η προστασία του φυσικού τοπίου, της βιοποικιλότητας και της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής αποκτά αυξημένη βαρύτητα. Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να απαντήσει στις ολοένα εντονότερες κοινωνικές και αυτοδιοικητικές αντιδράσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια απέναντι στη μαζική εγκατάσταση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών πάρκων.
Παράλληλα, το ΥΠΕΝ επιδιώκει να αποφύγει σοβαρές αναταράξεις στην αγορά, καθώς το νέο καθεστώς δεν θα επηρεάζει έργα που βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης ή λειτουργίας.
«Κόκκινες γραμμές» στα αιολικά
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον νησιωτικό χώρο. Το νέο πλαίσιο ουσιαστικά κλείνει την πόρτα σε νέες μεγάλες αιολικές εγκαταστάσεις στα περισσότερα μικρά νησιά της χώρας, επιτρέποντας ανάπτυξη μόνο σε 15 μεγάλα νησιά: Άνδρο, Ζάκυνθο, Θάσο, Κάρπαθο, Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Λέσβο, Λευκάδα, Λήμνο, Νάξο, Ρόδο, Σάμο, Χίο, Κρήτη και Εύβοια.
Για τα υπόλοιπα νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, αιολικά έργα θα επιτρέπονται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως για μονάδες αφαλάτωσης ή για λόγους ασφάλειας του ηλεκτρικού συστήματος. Παράλληλα, επιβάλλεται ανώτατο όριο κάλυψης εδάφους στο 4% ανά δημοτική ενότητα.
Το νέο πλαίσιο αποκλείει επίσης ανεμογεννήτριες σε περιοχές άνω των 1.200 μέτρων υψομέτρου, απομακρύνοντας ουσιαστικά τα αιολικά από κορυφογραμμές και ορεινούς όγκους που είχαν εξελιχθεί σε εστίες κοινωνικών και περιβαλλοντικών συγκρούσεων.
Ταυτόχρονα, μόνο περιοχές με υψηλό αιολικό δυναμικό — άνω των 4 μέτρων ανά δευτερόλεπτο — θα θεωρούνται κατάλληλες για νέες εγκαταστάσεις, αφήνοντας εκτός σχεδιασμού περίπου τη μισή επικράτεια.
Διευρύνονται οι περιοχές προστασίας
Σημαντική αυστηροποίηση φέρνει το νέο χωροταξικό και στις περιοχές Natura. Οι περιορισμοί δεν αφορούν πλέον μόνο τους πυρήνες προστασίας αλλά επεκτείνονται και στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας του δικτύου Natura, ενισχύοντας την προστασία οικοσυστημάτων και μεταναστευτικών διαδρόμων της ορνιθοπανίδας.
Ακόμη και εκτός Natura, αν μία περιοχή χαρακτηρίζεται ως Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά, οι επενδυτές θα υποχρεώνονται να καταθέτουν εξειδικευμένες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Παράλληλα, τίθενται νέα ανώτατα όρια συγκέντρωσης ανεμογεννητριών. Η κάλυψη δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 8% στις περιοχές Αιολικής Προτεραιότητας, το 5% στις περιοχές Αιολικής Καταλληλότητας και το 4% σε ευαίσθητες περιοχές όπως η Κάρυστος, η Μονεμβασιά και το Καρπενήσι.
Στον αντίποδα, Αθήνα και Θεσσαλονίκη αποκλείονται πλήρως από νέα αιολικά έργα.
Πιο αυστηρό πλαίσιο για φωτοβολταϊκά
Ακόμη πιο περιοριστική εμφανίζεται η προσέγγιση για τα φωτοβολταϊκά. Το νέο πλαίσιο απαγορεύει οριζόντια την εγκατάσταση ηλιακών πάρκων σε περιοχές Natura αλλά και σε δασικές εκτάσεις, περιορίζοντας δραστικά τις διαθέσιμες ζώνες ανάπτυξης.
Επιπλέον, επιβάλλεται πλαφόν 1,5% στην κάλυψη κάθε Περιφερειακής Ενότητας από νέα φωτοβολταϊκά έργα, ενώ στον νησιωτικό χώρο — πλην Κρήτης και Εύβοιας — δίνεται προτεραιότητα σε μικρές εγκαταστάσεις αντί για μεγάλες ενεργειακές επενδύσεις.
Το πλαίσιο επιχειρεί επίσης να περιορίσει την οπτική όχληση από μεγάλα φωτοβολταϊκά άνω των 100 MW, επιβάλλοντας ελάχιστες αποστάσεις από οικισμούς και περιορισμούς στο οπτικό πεδίο που καταλαμβάνουν.
Μεταβατική προστασία για ώριμα έργα
Η κυβέρνηση επιχειρεί να καθησυχάσει την αγορά διατηρώντας μεταβατική ασπίδα προστασίας για έργα που έχουν ήδη προχωρήσει αδειοδοτικά. Οι μονάδες που λειτουργούν σήμερα, καθώς και έργα με όρους σύνδεσης ή εγκεκριμένες περιβαλλοντικές άδειες, θα συνεχίσουν κανονικά χωρίς να επηρεάζονται από το νέο καθεστώς.
Αντίθετα, τα έργα που διαθέτουν μόνο Βεβαίωση Παραγωγού θα πρέπει να προσαρμοστούν στις νέες απαιτήσεις. Από το συνολικό pipeline έργων ΑΠΕ περίπου 110 GW, σχεδόν 32 GW θα υπαχθούν τελικά στους νέους χωροταξικούς κανόνες.
Το νέο χωροταξικό σηματοδοτεί ουσιαστικά το τέλος της ανεξέλεγκτης επέκτασης των ΑΠΕ που χαρακτήρισε την προηγούμενη δεκαετία. Η Ελλάδα επιχειρεί πλέον να περάσει σε ένα πιο ώριμο μοντέλο ενεργειακής μετάβασης, όπου οι επενδύσεις θα καλούνται να συνυπάρξουν με αυστηρότερους περιβαλλοντικούς και κοινωνικούς κανόνες.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα θα αναπτυχθούν οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, αλλά και πού, με ποιους όρους και με ποιο αποτύπωμα στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον της χώρας.
Διαβάστε ακόμη
Η νέα γενιά των μικρών κρουαζιερόπλοιων
Το «Made in China» γίνεται hot: Τα νέα brands που… στριμώχνουν Ζara, Starbucks, Nike
Ο νέος μεγάλος τζόγος εξαπλώνεται σαν τσουνάμι
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.