Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανεβάζει τον βαθμό ετοιμότητας ενόψει του χειμώνα, καθώς τα αποθέματα φυσικού αερίου παραμένουν αισθητά χαμηλότερα από τα περυσινά επίπεδα, οι τιμές έχουν αυξηθεί σημαντικά και οι διεθνείς συνθήκες στην αγορά LNG εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από υψηλή αβεβαιότητα.
Το νέο «καμπανάκι» ήρθε από τον Ευρωπαίο επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, ο οποίος κάλεσε τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών να εξετάσουν τη λήψη ή τη συνέχιση μέτρων που θα περιορίζουν την κατανάλωση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας όσο χρειαστεί.
Η παρέμβαση δεν συνοδεύεται, σε αυτή τη φάση, από πρόταση για υποχρεωτικές περικοπές. Αποτελεί όμως σαφή ένδειξη ότι οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν πλέον την ενεργειακή αγορά ως ένα από τα βασικά μέτωπα κινδύνου για τους επόμενους μήνες. Η ίδια η Κομισιόν εξακολουθεί να εκτιμά ότι δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού, αλλά ταυτόχρονα αναγνωρίζει ότι η κατάσταση έχει γίνει δυσκολότερη.
Το ενεργειακό «μαξιλάρι» μικραίνει
Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκονται περίπου στο 70% της χωρητικότητάς τους, περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η διαφορά αυτή περιορίζει το περιθώριο ασφαλείας πριν από την έναρξη της περιόδου υψηλής ζήτησης. Οι αποθήκες αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την κάλυψη των αναγκών του χειμώνα και, σύμφωνα με την Κομισιόν, συνεισφέρουν συνήθως περίπου 25% έως 30% της κατανάλωσης φυσικού αερίου της Ευρώπης κατά τη χειμερινή περίοδο.
Η εικόνα δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη οδηγείται αναγκαστικά σε έλλειψη. Το ενεργειακό σύστημα της Ένωσης είναι σήμερα πιο διαφοροποιημένο από ό,τι πριν από την κρίση του 2022, με μεγαλύτερη δυνατότητα εισαγωγής LNG, περισσότερες διασυνδέσεις και μικρότερη εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή.
Το πρόβλημα βρίσκεται περισσότερο στο κόστος εξασφάλισης των απαιτούμενων ποσοτήτων. Η Ευρώπη καλείται να ανταγωνιστεί την Ασία για φορτία LNG, ενώ οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή εξακολουθούν να επηρεάζουν τις διεθνείς ροές.
Το ακριβό φυσικό αέριο χτυπά ξανά την Ευρώπη
Ο ευρωπαϊκός δείκτης αναφοράς TTF κινείται περίπου στα 72 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο αυξημένο κατά περίπου 40 ευρώ σε σχέση με τα τέλη Φεβρουαρίου.
Η άνοδος των τιμών επαναφέρει στο προσκήνιο το σενάριο μιας νέας ενεργειακής επιβάρυνσης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Εάν η αγορά LNG παραμείνει σφιχτή ή προκύψουν νέες διαταραχές στις εισαγωγές, οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμη υψηλότερα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αναλυτές δεν αποκλείουν ακόμη και επίπεδα άνω των 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα σε περίπτωση έντονης πίεσης στην προσφορά.
Η εξέλιξη αυτή έχει διπλή επίπτωση. Από τη μία πλευρά αυξάνει άμεσα το κόστος ενέργειας για επιχειρήσεις και καταναλωτές. Από την άλλη, δημιουργεί πρόσθετη πίεση στις κυβερνήσεις, οι οποίες καλούνται να περιορίσουν τις επιπτώσεις χωρίς να επιβαρύνουν υπερβολικά τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη όχι μόνο με τον κίνδυνο φυσικής στενότητας, αλλά με μια κρίση τιμών που συνδέεται όλο και περισσότερο με την ασφάλεια εφοδιασμού.
Το «φρένο» στην κατανάλωση
Σε αυτό το περιβάλλον, η Κομισιόν επαναφέρει εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, δίνοντας έμφαση σε εθελοντικές και στοχευμένες παρεμβάσεις.
Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται είναι η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής, η μεταφορά μέρους της ζήτησης σε ώρες χαμηλότερης κατανάλωσης, η αξιοποίηση έξυπνων μετρητών και ευέλικτων τιμολογίων, αλλά και ο περιορισμός της θέρμανσης στα δημόσια κτίρια.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η μείωση της θέρμανσης εξωτερικών χώρων και η απενεργοποίηση μη αναγκαίου δημόσιου φωτισμού κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η λογική δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο που καταναλώνεται απευθείας από νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Η μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής μπορεί να περιορίσει και την παραγωγή ηλεκτρισμού από μονάδες φυσικού αερίου, μειώνοντας ταυτόχρονα την πίεση στις αποθήκες και το κόστος ηλεκτροπαραγωγής.
Ο στόχος του 80% και ο κίνδυνος των αγορών πανικού
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η στάση των Βρυξελλών απέναντι στον στόχο πλήρωσης των αποθηκών. Παρότι ο ευρωπαϊκός κανόνας προβλέπει 90% πληρότητα, η Κομισιόν έχει επισημάνει ότι οι συνθήκες της αγοράς επιτρέπουν μεγαλύτερη ευελιξία.
Ο Γιόργκενσεν καλεί τις κυβερνήσεις να εξετάσουν έναν στόχο περίπου 80%, αντί να επιδιώξουν επιθετικές αγορές σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Ο λόγος είναι ότι μια ταυτόχρονη προσπάθεια όλων των χωρών να αγοράσουν μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου θα μπορούσε να αυξήσει απότομα τη ζήτηση και να προκαλέσει νέα άνοδο των τιμών. Αντίθετα, η κατανομή των αγορών σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μπορεί να περιορίσει την πίεση στην αγορά και να αποφύγει έναν ανταγωνισμό μεταξύ κρατών-μελών.
Η επιλογή αυτή δείχνει και τη διαφορετική πραγματικότητα της φετινής αγοράς. Η ασφάλεια εφοδιασμού δεν εξαρτάται μόνο από το πόσο φυσικό αέριο βρίσκεται στις αποθήκες, αλλά και από το πόσο κοστίζει η αναπλήρωσή τους.
Το εφεδρικό σχέδιο για έναν δύσκολο χειμώνα
Παρά την προτεραιότητα στις εθελοντικές δράσεις, τα κράτη-μέλη διατηρούν ενεργά τα εθνικά τους σχέδια έκτακτης ανάγκης. Εάν οι συνθήκες επιδεινωθούν, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυστηρότερα εργαλεία, όπως διακοπτόμενα συμβόλαια φυσικού αερίου για μεγάλους καταναλωτές ή προσωρινή μετάβαση μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο σε άλλα καύσιμα.
Προς το παρόν, πάντως, η Κομισιόν δεν θεωρεί ότι υπάρχει λόγος άμεσης ενεργοποίησης τέτοιων μέτρων. Η εικόνα που περιγράφεται είναι εκείνη μιας Ευρώπης με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από το 2022, αλλά με πολύ μικρότερο περιθώριο για λάθη.
Το μήνυμα των Βρυξελλών είναι επομένως διπλό: δεν υπάρχει σήμερα κρίση επάρκειας, αλλά η ενεργειακή αγορά βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης πίεσης. Και όσο πλησιάζει ο χειμώνας, η διαχείριση της ζήτησης γίνεται πλέον μέρος της στρατηγικής για την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Το κρίσιμο στοίχημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο να διαθέτει αρκετό φυσικό αέριο. Είναι να μπορέσει να το εξασφαλίσει χωρίς νέα εκτίναξη τιμών, προστατεύοντας παράλληλα νοικοκυριά, επιχειρήσεις και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Διαβάστε ακόμη
Goldman Sachs: «Καμπανάκι» στις κυβερνήσεις – Μειώστε τις δαπάνες για να πέσει το κόστος δανεισμού
Πώς τα Sebago έγιναν κλασικό παπούτσι της ανδρικής γκαρνταρόμπας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.