Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο μιας νέας, παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης βρίσκεται η Ευρώπη, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν εκτιναχθεί στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας τετραετίας, την ώρα που οι αβεβαιότητες για την επάρκεια του εφοδιασμού πολλαπλασιάζονται. Η συνεχιζόμενη αναταραχή στη Μέση Ανατολή, οι περιορισμένες εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ, η σταδιακή κατάργηση των ρωσικών προμηθειών και ο κίνδυνος ενός ψυχρότερου χειμώνα διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για την ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.
Σε ανάλυσή της, η Asymmetric Research υποστηρίζει ότι η Ευρώπη έχει ήδη εισέλθει σε συνθήκες ενεργειακής κρίσης, εκτιμώντας ότι οι κυβερνήσεις υποτιμούν τους κινδύνους και πως τα διαθέσιμα εργαλεία αντιμετώπισης μιας νέας αναταραχής είναι σήμερα πιο περιορισμένα σε σχέση με το 2022.
TTF: Πάνω από τα 97 ευρώ η τιμή του φυσικού αερίου – Δεκαπλάσια από τις ΗΠΑ
Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν επιστρέψει στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022, εισερχόμενες εκ νέου σε περιοχή που παραπέμπει στην προηγούμενη μεγάλη ενεργειακή κρίση.
Με το TTF να διαμορφώνεται κοντά στα 97 ευρώ ανά μεγαβατώρα, η τιμή του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου είναι πλέον περίπου δεκαπλάσια από την αντίστοιχη στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ έχει αυξηθεί κατά 2,5 φορές σε σχέση με τα χαμηλά του Απριλίου.
Η Asymmetric Research αναφέρει ότι διατηρεί ανοδική επενδυτική θέση στο TTF από την έναρξη της κρίσης με το Ιράν.
Όπως σημειώνει, η συγκεκριμένη επιλογή αποτέλεσε την επενδυτική εκτίμηση για την οποία είχε τη μεγαλύτερη βεβαιότητα φέτος, σε μια περίοδο κατά την οποία η ανοδική προοπτική των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου απείχε σημαντικά από την επικρατούσα άποψη της αγοράς.
Η εξέλιξη των τιμών, σύμφωνα με την εταιρεία, επιβεβαιώνει μέχρι στιγμής αυτή την εκτίμηση.
Οι προβλέψεις για τα αποθέματα φυσικού αερίου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι προβλέψεις της Asymmetric Research για τα επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου στο τέλος του έτους δεν έχουν μεταβληθεί σημαντικά από τον Απρίλιο, όταν η εταιρεία υιοθέτησε ανοδική στάση μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν.
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι εισροές φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης ξεπέρασαν τις αρχικές παραδοχές της.
Ωστόσο, η εταιρεία αναθεώρησε παράλληλα προς τα κάτω τις εκτιμήσεις της για τη ζήτηση, στηριζόμενη πλέον σε ένα βασικό σενάριο ηπιότερων καιρικών συνθηκών.
Οι δύο αυτές μεταβολές αντισταθμίστηκαν σε μεγάλο βαθμό, με αποτέλεσμα η συνολική πρόβλεψη για τα αποθέματα να παραμένει κοντά στα επίπεδα που είχε εκτιμήσει τον Απρίλιο.
Η Asymmetric Research διευκρινίζει ότι οι τρέχουσες προβλέψεις της βασίζονται στην παραδοχή πως δεν θα υπάρξουν έντονες περίοδοι ψύχους μέχρι το τέλος του 2026.
Γιατί η Ευρώπη είναι πιο ευάλωτη από το 2022
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι ότι η Ευρώπη διαθέτει σήμερα μικρότερα περιθώρια περιορισμού της κατανάλωσης φυσικού αερίου σε περίπτωση νέας εκτίναξης των τιμών.
Με την περίοδο πλήρωσης των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων να έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στη ζήτηση για θέρμανση.
Η Asymmetric Research εκτιμά ότι, σε αντίθεση με την προηγούμενη ενεργειακή κρίση, η δυνατότητα περαιτέρω μείωσης της κατανάλωσης είναι πλέον περιορισμένη.
Η ευρωπαϊκή κατανάλωση φυσικού αερίου έχει ήδη υποχωρήσει σε διαρθρωτικά χαμηλότερα επίπεδα μετά το 2022.
Σε σύγκριση με το 2021, η μείωση φτάνει περίπου τα 60 δισ. κυβικά μέτρα (bcm), ή 16%. Αυτό σημαίνει ότι μεγάλο μέρος των σχετικά εύκολων προσαρμογών στην κατανάλωση έχει ήδη πραγματοποιηθεί.
Κατά συνέπεια, μια νέα αύξηση των τιμών είναι πιθανό να οδηγήσει σε μικρότερη πρόσθετη μείωση της ζήτησης και να προκαλέσει μεγαλύτερη επιβάρυνση στην οικονομική δραστηριότητα.
Οι τιμές θα μπορούσαν έτσι να παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Με άλλα λόγια, το περιθώριο περιορισμού της ζήτησης που βοήθησε την Ευρώπη να απορροφήσει το προηγούμενο ενεργειακό σοκ είναι σήμερα αισθητά μικρότερο.
Κατάρ: Νέα παράταση της ανωτέρας βίας στις παραδόσεις LNG
Πρόσθετη ανησυχία προκαλούν οι εξελίξεις στο Κατάρ, έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές υγροποιημένου φυσικού αερίου διεθνώς.
Η QatarEnergy παρέτεινε για ακόμη μία φορά την κατάσταση ανωτέρας βίας (force majeure) που αφορά τις παραδόσεις LNG προς την ιταλική Edison, αυτή τη φορά έως το τέλος Δεκεμβρίου.
Πρόκειται για την πέμπτη παράταση μέσα στο 2026. Αντίστοιχη παράταση ισχύει και για το Πακιστάν.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με την αισιοδοξία που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται στην αγορά μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα, όταν υπήρξαν ενδείξεις περιορισμένης επανέναρξης των αναχωρήσεων δεξαμενόπλοιων LNG από το Κατάρ.
Ακόμη και τότε, πάντως, οι ροές παρέμεναν περίπου στο ένα τρίτο των προπολεμικών επιπέδων.
Η νέα παράταση της κατάστασης ανωτέρας βίας, σύμφωνα με την Asymmetric Research, αναμένεται να περιορίσει την αισιοδοξία για ταχεία αποκατάσταση των εξαγωγών.
Χειμώνας: Αρχίζει να αμφισβητείται το σενάριο των ήπιων θερμοκρασιών
Μέχρι πρόσφατα, το ενδεχόμενο ενός ήπιου χειμώνα αντιμετωπιζόταν σχεδόν ως δεδομένο τόσο από τις αγορές όσο και από τους Ευρωπαίους πολιτικούς που βασίζονταν σε αυτό το σενάριο.
Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες οι εκτιμήσεις έχουν αρχίσει να μεταβάλλονται.
Ορισμένα μετεωρολογικά μοντέλα δείχνουν πλέον αυξημένη πιθανότητα σημαντικά ψυχρότερων περιόδων στα τέλη Νοεμβρίου και στις αρχές Δεκεμβρίου.
Η Asymmetric Research εξακολουθεί να βασίζεται σε ένα συνολικά ήπιο χειμερινό σενάριο.
Ωστόσο, επισημαίνει ότι η προηγούμενη βεβαιότητα για έναν θερμό χειμώνα έχει πλέον υποχωρήσει.
Η αλλαγή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μεγάλο μέρος της σχετικής ηρεμίας που επικρατεί στην αγορά βασίζεται ακριβώς στην υπόθεση ότι η ζήτηση για θέρμανση δεν θα αυξηθεί απότομα.
Εάν οι θερμοκρασίες υποχωρήσουν περισσότερο από το αναμενόμενο, η πίεση στα ευρωπαϊκά αποθέματα θα μπορούσε να ενταθεί.
Βρυξέλλες: Η Asymmetric Research κατηγορεί την ΕΕ για επιλεκτική ανάγνωση των στοιχείων
Ιδιαίτερα επικριτική εμφανίζεται η ανάλυση απέναντι στον τρόπο με τον οποίο Ευρωπαίοι πολιτικοί και ορισμένοι ακαδημαϊκοί αξιολογούν την κατάσταση των αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Όπως αναφέρει, οι ευρωπαϊκές αρχές συχνά υπογραμμίζουν ότι τα επίπεδα αποθήκευσης πρέπει να εξετάζονται σε συνάρτηση με τη σημαντική μείωση της κατανάλωσης από το 2022.
Η προσέγγιση αυτή, σύμφωνα με την Asymmetric Research, παραβλέπει έναν κρίσιμο παράγοντα: τη σχεδιαζόμενη διακοπή των υπόλοιπων ροών ρωσικού φυσικού αερίου κατά το 2027.
Τα μακροπρόθεσμα συμβόλαια προμήθειας φυσικού αερίου μέσω αγωγών προβλέπεται να καταργηθούν σταδιακά μεταξύ Σεπτεμβρίου και Νοεμβρίου 2027.
Η εταιρεία εκτιμά ότι το νομοθετικό περιθώριο για ουσιαστικές αλλαγές σε αυτό το χρονοδιάγραμμα έχει πλέον κλείσει για το 2026.
Υποστηρίζει, επομένως, ότι η επίσημη εικόνα αισιοδοξίας δεν ανταποκρίνεται στους πραγματικούς κινδύνους.
Κατά την Asymmetric Research, η ενεργειακή κρίση έχει ήδη επιστρέψει, ενώ οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είτε δεν έχουν αντιληφθεί εγκαίρως τη σοβαρότητα της κατάστασης είτε ακολουθούν επιλογές που εντείνουν την ευαλωτότητα της Ευρώπης.
Ρωσικό φυσικό αέριο: Γιατί δεν αναμένεται άμεση επιστροφή
Η πιθανότητα επιστροφής μεγαλύτερων ποσοτήτων ρωσικού φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά έχει επίσης επανέλθει στη συζήτηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν θέσει το ενδεχόμενο η Ευρώπη να αγοράζει περισσότερο ρωσικό φυσικό αέριο στο πλαίσιο μιας πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία.
Ωστόσο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, απέρριψε ξεκάθαρα αυτή την προοπτική.
Από την πλευρά του, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αναφέρθηκε στο ενδεχόμενο αποκατάστασης των ροών μέσω της άθικτης γραμμής του αγωγού Nord Stream.
Παράλληλα, επισήμανε ότι ο αγωγός εξακολουθεί να υπόκειται σε κυρώσεις και ότι θα απαιτούνταν η συγκατάθεση της Γερμανίας, της οποίας ο κυβερνητικός συνασπισμός αντιτίθεται αποφασιστικά σε μια τέτοια εξέλιξη.
Η Asymmetric Research εκτιμά εδώ και καιρό ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί τελικά να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στο ρωσικό φυσικό αέριο.
Ωστόσο, θεωρεί ότι προηγουμένως θα πρέπει να γίνει αισθητό το οικονομικό κόστος της ενεργειακής στενότητας.
Οι πολιτικές προϋποθέσεις για μια αλλαγή στάσης δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί, ενώ τα νομικά και γεωπολιτικά εμπόδια παραμένουν σημαντικά.
Για τον λόγο αυτό, η εταιρεία δεν προβλέπει ουσιαστική επιστροφή ρωσικών ποσοτήτων φυσικού αερίου πριν από τα τέλη του 2027, στην καλύτερη περίπτωση.
Μέχρι τότε, σύμφωνα με την εκτίμησή της, η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στην Ευρώπη σε μια ιδιαίτερα ευάλωτη περίοδο.
Γερμανία και Βρετανία: Περιορισμένα τα μέτρα για την ενίσχυση της προσφοράς
Ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίζουν να αντιμετωπίζουν με μεγαλύτερη σοβαρότητα το ζήτημα της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού.
Ωστόσο, η Asymmetric Research εκτιμά ότι οι παρεμβάσεις που έχουν ανακοινωθεί παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με το μέγεθος του προβλήματος.
Η Γερμανία έχει επιβάλει την πρόσθετη πλήρωση των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων κατά 8 τεραβατώρες (TWh) έως τον Δεκέμβριο.
Παρά ταύτα, η συγκεκριμένη ποσότητα δεν θεωρείται επαρκής για να μεταβάλει ουσιαστικά τη συνολική εικόνα της ευρωπαϊκής αγοράς.
Στη Βρετανία, η κυβέρνηση έδωσε το πράσινο φως για το έργο φυσικού αερίου Jackdaw.
Ωστόσο, η Asymmetric Research αναμένει ότι οι ποσότητες που θα προκύψουν το 2027 θα είναι περιορισμένες, με την παραγωγική δυναμικότητα να αυξάνεται σταδιακά προς τα 2,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως το 2028.
Καμία από αυτές τις κινήσεις, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είναι αρκετή για να αλλάξει ουσιαστικά την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης στην Ευρώπη.
Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να αποδειχθούν καθοριστικοί.
Η περίοδος πλήρωσης των αποθηκών έχει ολοκληρωθεί, τα αποθέματα αρχίζουν να μειώνονται λόγω της εποχικής κατανάλωσης και δεν υπάρχει άμεσα διαθέσιμη λύση που να μπορεί να αυξήσει σημαντικά την προσφορά.
Το συμπέρασμα της Asymmetric Research
Η νέα παράταση της ανωτέρας βίας από το Κατάρ, τα περιορισμένα περιθώρια περαιτέρω μείωσης της κατανάλωσης, οι μεταβαλλόμενες καιρικές προβλέψεις, η επικείμενη διακοπή των ρωσικών προμηθειών και η περιορισμένη ανταπόκριση των κυβερνήσεων συγκλίνουν, σύμφωνα με την Asymmetric Research, προς την ίδια κατεύθυνση.
Η Ευρώπη κινδυνεύει να εισέλθει στον χειμώνα με λιγότερες εφεδρείες και υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δυνατότητες άμεσης ενίσχυσης του εφοδιασμού είναι περιορισμένες.
Καθοριστικής σημασίας θα είναι το επίπεδο στο οποίο θα διαμορφωθούν τα ευρωπαϊκά αποθέματα μετά τον χειμώνα, καθώς από αυτό θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό και η μελλοντική πορεία των τιμών του TTF.
Η ανάλυση καταλήγει στην εκτίμηση ότι οι κίνδυνοι για την ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου παραμένουν υψηλοί, με τις σημερινές συνθήκες να δημιουργούν σημαντικές ανισορροπίες μεταξύ των πιθανών ανοδικών και καθοδικών κινήσεων των τιμών.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.