Οι πρόσφατες πυρκαγιές επανέφεραν με ένταση μια συζήτηση που επανέρχεται κάθε φορά που το ηλεκτρικό δίκτυο βρίσκεται αντιμέτωπο με ακραία καιρικά φαινόμενα: γιατί τα εναέρια καλώδια δεν αντικαθίστανται μαζικά από υπόγεια. Η απάντηση είναι περισσότερο οικονομική παρά τεχνική. Η υπογειοποίηση προσφέρει σαφή πλεονεκτήματα σε επίπεδο προστασίας και ανθεκτικότητας, όμως η εφαρμογή της στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας θα απαιτούσε κεφάλαια τέτοιου μεγέθους ώστε να δημιουργήσει πολύ υψηλό πρόσθετο κόστος για καταναλωτές και επιχειρήσεις.
Οι πρώτες ενδείξεις για τις πυρκαγιές σε Ρέθυμνο και Βοιωτία έχουν στρέψει ξανά το ενδιαφέρον σε πιθανές βλάβες του ηλεκτρικού δικτύου. Σε περιοχές με έντονη βλάστηση, ισχυρούς ανέμους και ακραίες θερμοκρασίες, οι εναέριες γραμμές είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε πτώσεις δέντρων, μηχανικές βλάβες και επαφές που μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα.
Η αντικατάστασή τους από υπόγεια καλώδια περιορίζει πολλούς από αυτούς τους κινδύνους. Το ερώτημα είναι πόσο μπορεί να επεκταθεί αυτή η λύση χωρίς να μετατραπεί σε υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση.
Ο λογαριασμός των 35 δισ. ευρώ
Για την υπογειοποίηση του μεγαλύτερου μέρους του δικτύου Μέσης Τάσης και των πιο κρίσιμων τμημάτων Χαμηλής Τάσης, το απαιτούμενο κόστος υπολογίζεται περίπου στα 35 δισ. ευρώ.
Εάν μια τέτοια επένδυση υλοποιούνταν μέσα σε δέκα χρόνια, θα απαιτούνταν περίπου 3,5 δισ. ευρώ ετησίως. Με δεδομένο ότι από το ελληνικό δίκτυο διανομής περνούν περίπου 45 TWh ηλεκτρικής ενέργειας τον χρόνο, η χρηματοδότηση της επένδυσης θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε πρόσθετη χρέωση περίπου 7,8 λεπτών ανά κιλοβατώρα.
Η επίπτωση στους λογαριασμούς θα ήταν σημαντική. Ένα νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση 4.000 kWh θα μπορούσε να επιβαρυνθεί κατά περίπου 311 ευρώ τον χρόνο, πριν από ΦΠΑ και άλλες χρεώσεις. Στις 5.000 kWh, το επιπλέον κόστος θα πλησίαζε τα 390 ευρώ.
Για μια οικογένεια με κατανάλωση περίπου 400 kWh τον μήνα, η πρόσθετη επιβάρυνση θα έφθανε κοντά στα 31 ευρώ μηνιαίως. Για επιχειρήσεις και βιομηχανίες, όπου οι καταναλώσεις είναι πολλαπλάσιες, το κόστος θα ήταν αισθητά βαρύτερο.
Αυτός είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο η καθολική υπογειοποίηση δεν θεωρείται σήμερα βιώσιμη επιλογή. Η στρατηγική στρέφεται περισσότερο σε περιοχές υψηλού κινδύνου, όπου το πρόσθετο κόστος δικαιολογείται από την ανάγκη προστασίας δασών, οικισμών και κρίσιμων υποδομών.
Οκταπλάσιος ρυθμός υπογειοποιήσεων
Παρά το υψηλό κόστος της γενικευμένης λύσης, ο ρυθμός κατασκευής υπόγειου δικτύου έχει αυξηθεί αισθητά.
Στο τέλος του 2014, το υπόγειο δίκτυο ανερχόταν σε περίπου 25.000 χιλιόμετρα. Σήμερα έχει φθάσει στα 32.300 χιλιόμετρα, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 15% του συνολικού δικτύου διανομής.
Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τον ετήσιο ρυθμό. Μέχρι το 2019, οι καθαρές νέες υπογειοποιήσεις κινούνταν γύρω στα 200 χιλιόμετρα ετησίως. Το 2025 προστέθηκαν περίπου 1.700 χιλιόμετρα, δηλαδή ο ρυθμός αυξήθηκε περίπου οκτώ φορές.
Από αυτά, περίπου 400 χιλιόμετρα αφορούσαν αποκλειστικά δασικές περιοχές. Πρόκειται για έκταση υπόγειου δικτύου μεγαλύτερη από το σύνολο των ετήσιων υπογειοποιήσεων που πραγματοποιούνταν σε ολόκληρη τη χώρα πριν από λίγα χρόνια.
Η επιτάχυνση στηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό σε πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του συστήματος διανομής.
Από τις υποεπενδύσεις στα 800 εκατ. ευρώ τον χρόνο
Η μεγαλύτερη εικόνα δείχνει σαφή αύξηση των συνολικών επενδύσεων του ΔΕΔΔΗΕ. Από ετήσια επίπεδα περίπου 150-180 εκατ. ευρώ πριν από το 2020, οι δαπάνες ανήλθαν στα 807 εκατ. ευρώ το 2024 και παρέμειναν κοντά στα 780 εκατ. ευρώ το 2025.
Συνολικά, την περίοδο 2020-2025 οι επενδύσεις έφθασαν περίπου τα 2,8 δισ. ευρώ, σηματοδοτώντας μια σαφή αλλαγή σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο υποεπενδύσεων.
Το πρόγραμμα δεν αφορά μόνο νέα καλώδια. Περιλαμβάνει αναβάθμιση εξοπλισμού, ενίσχυση κρίσιμων γραμμών, επέκταση της ψηφιακής εποπτείας και μεγαλύτερη δυνατότητα διαχείρισης των βλαβών.
Σημαντική είναι και η ανάπτυξη των έξυπνων μετρητών. Περίπου 1,6 εκατ. έχουν ήδη εγκατασταθεί και καλύπτουν περίπου το 60% της καταναλισκόμενης ενέργειας, ενώ ο στόχος προβλέπει 7,7 εκατ. μετρητές έως το 2030.
Κλαδέματα και ψηφιακή προστασία του δικτύου
Η ανθεκτικότητα του συστήματος δεν εξαρτάται μόνο από τα υπόγεια καλώδια. Στις εναέριες γραμμές, κρίσιμη σημασία έχει η προληπτική συντήρηση.
Περίπου 60 εκατ. ευρώ τον χρόνο διατίθενται για κλαδέματα και διαχείριση της βλάστησης. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο 12%-13% του συνολικού λειτουργικού κόστους των περίπου 500 εκατ. ευρώ.
Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία σε δασικές και ημιαστικές περιοχές, όπου η επαφή κλαδιών ή δέντρων με αγωγούς μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα σε συνθήκες ισχυρών ανέμων ή υψηλών θερμοκρασιών.
Ταυτόχρονα, η ψηφιοποίηση του δικτύου επιτρέπει ταχύτερο εντοπισμό των βλαβών. Η διασύνδεση συστημάτων όπως το LV Polygon με το SCADA δίνει δυνατότητα ακριβέστερης χαρτογράφησης των διακοπών και ταχύτερης ενημέρωσης των καταναλωτών.
ΑΠΕ και ανθεκτικότερο δίκτυο
Ο εκσυγχρονισμός συνδέεται παράλληλα με τη μεγάλη αύξηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που είναι συνδεδεμένες στο δίκτυο διανομής.
Η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ αυξήθηκε από 3,8 GW το 2018 σε 9,1 GW το 2025, ενώ οι συνδέσεις μικρών παραγωγών έχουν ξεπεράσει τις 99.000.
Οι επενδύσεις αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους μέτρο αντιπυρικής προστασίας. Αναβαθμίζουν, όμως, συνολικά το σύστημα, επιτρέποντας καλύτερη διαχείριση των ροών, ταχύτερη αντιμετώπιση προβλημάτων και μεγαλύτερη ευελιξία.
Η συζήτηση για την πλήρη υπογειοποίηση, επομένως, καταλήγει σε μια οικονομική πραγματικότητα. Η τεχνικά ασφαλέστερη λύση δεν είναι απαραίτητα και η πιο αποτελεσματική όταν εξετάζεται ολόκληρο το δίκτυο.
Το μοντέλο που διαμορφώνεται βασίζεται σε στοχευμένες υπογειοποιήσεις στις πιο επικίνδυνες περιοχές, συστηματική συντήρηση των εναέριων γραμμών και μεγάλες επενδύσεις στην ψηφιοποίηση και την ανθεκτικότητα. Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου χωρίς ο λογαριασμός της προστασίας να μετατραπεί σε δυσβάσταχτη μόνιμη επιβάρυνση για τους καταναλωτές.
Διαβάστε ακόμη
Επιστροφή ενοικίου: Οι ημερομηνίες-κλειδιά για τις πληρωμές και ποιοι θα πάρουν δύο ενοίκια
Ξένοι millionaires μετακομίζουν στην Αθηναϊκή Ριβιέρα και αγοράζουν σπίτια των 3 εκατ.
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ