Η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια οικονομία δεν βρίσκεται πλέον μόνο στην τιμή του αργού πετρελαίου. Βρίσκεται ένα στάδιο αργότερα, στα διυλισμένα καύσιμα και κυρίως στο ντίζελ, το οποίο κινεί φορτηγά, πλοία, γεωργικά μηχανήματα, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και μεγάλο μέρος της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας.
Αυτό ακριβώς κάνει τη σημερινή κρίση πιο δύσκολη και πιο επικίνδυνη από μια συνηθισμένη άνοδο του Brent. Το πετρέλαιο μπορεί να υπάρχει σε αποθήκες ή να βρίσκει εναλλακτικές διαδρομές προς τις διεθνείς αγορές. Το ντίζελ, όμως, πρέπει πρώτα να παραχθεί σε διυλιστήρια, να φορτωθεί και να μεταφερθεί. Και σήμερα όλα αυτά τα στάδια αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια.
Το Brent έχει ενισχυθεί στα 86 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ η τιμή του ντίζελ έχει ξεπεράσει τα 800 δολάρια ανά τόνο. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει το πραγματικό πρόβλημα: η αγορά αργού διαθέτει ακόμη ορισμένα αποθέματα ασφαλείας, την ώρα που η προσφορά μεσαίων αποσταγμάτων είναι ήδη περιορισμένη και δέχεται πολλαπλά γεωπολιτικά πλήγματα.
Τρία ταυτόχρονα σοκ
Η διεθνής αγορά καλείται να διαχειριστεί τρεις εστίες έντασης την ίδια στιγμή. Το νέο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ περιορίζει τη βασικότερη θαλάσσια δίοδο πετρελαίου και καυσίμων από τον Περσικό Κόλπο. Οι απειλές των Χούθι αυξάνουν τον κίνδυνο και στην Ερυθρά Θάλασσα, η οποία αποτελεί κρίσιμη εναλλακτική διαδρομή για τις σαουδαραβικές εξαγωγές. Παράλληλα, η Ρωσία απαγόρευσε τις εξαγωγές ντίζελ μετά τα νέα ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια.
Οι εξελίξεις αυτές δεν έχουν την ίδια επίδραση στο αργό και στα καύσιμα. Το πετρέλαιο μπορεί σε έναν βαθμό να παρακαμφθεί μέσω αγωγών ή να καλυφθεί από αποθέματα. Τα διυλισμένα προϊόντα, αντίθετα, δεν διαθέτουν τις ίδιες εναλλακτικές.
Τα καύσιμα που παράγονται στα διυλιστήρια του Κόλπου πρέπει να μεταφερθούν με πλοία. Δεν μπορούν να διοχετευθούν μέσω των αγωγών που χρησιμοποιούνται για την παράκαμψη του Ορμούζ. Επομένως, ακόμη και όταν το αργό συνεχίζει να βρίσκει δρόμο προς την αγορά, το ντίζελ και η βενζίνη παραμένουν εγκλωβισμένα.
Γιατί το αργό άντεξε περισσότερο
Η αγορά πετρελαίου εισήλθε στην κρίση με μεγαλύτερα περιθώρια προστασίας. Υπήρχε πλεόνασμα περίπου 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ενώ τα παγκόσμια αποθέματα παρέμεναν υψηλότερα από τον πρόσφατο μέσο όρο.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αξιοποίησαν εναλλακτικούς αγωγούς προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Ομάν, διατηρώντας μέρος των εξαγωγών τους. Την ίδια ώρα, η χαμηλότερη λειτουργία των διυλιστηρίων και η υποτονική ζήτηση από την Κίνα περιόρισαν προσωρινά τις ανάγκες για πρόσθετο αργό.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η κινεζική προσαρμογή. Οι εισαγωγές της χώρας μειώθηκαν κατά περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιούνιο, αντισταθμίζοντας σχεδόν το μισό της προσφοράς της Μέσης Ανατολής που χάθηκε λόγω των προβλημάτων στο Ορμούζ.
Η μείωση της ζήτησης, τα υψηλά αποθέματα και οι εναλλακτικές διαδρομές εξήγησαν γιατί το Brent υποχώρησε σχετικά γρήγορα από την κορύφωση της κρίσης. Τα καύσιμα, όμως, δεν ακολούθησαν με τον ίδιο ρυθμό.
Το πρόβλημα βρίσκεται στα διυλιστήρια
Η επάνοδος του αργού στην αγορά δεν μεταφράζεται αυτόματα σε αυξημένη παραγωγή ντίζελ. Τα διυλιστήρια εξασφαλίζουν τις προμήθειές τους και οργανώνουν τη λειτουργία τους αρκετές εβδομάδες νωρίτερα. Δεν μπορούν να αυξήσουν άμεσα την παραγωγή κάθε φορά που εμφανίζονται νέες ποσότητες πετρελαίου.
Παράλληλα, η παγκόσμια δυναμικότητα διύλισης έχει υποστεί σημαντικές απώλειες. Περίπου το 10% της συνολικής δυναμικότητας εκτιμάται ότι βρίσκεται εκτός λειτουργίας, λόγω ζημιών σε εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή και στη Ρωσία. Η παραγωγή των διυλιστηρίων του Κόλπου έχει περιοριστεί κατά περίπου 30%. Επιπλέον, η απώλεια βαρέος, όξινου αργού από τη Μέση Ανατολή επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την αγορά, καθώς αυτός ο τύπος πετρελαίου είναι ιδιαίτερα κατάλληλος για την παραγωγή ντίζελ και άλλων μεσαίων αποσταγμάτων.
Έτσι εξηγείται γιατί, όταν το Brent είχε ήδη υποχωρήσει κατά 39% από το υψηλό της κρίσης, οι ευρωπαϊκές τιμές της βενζίνης είχαν μειωθεί μόλις κατά 23% και του ντίζελ κατά 15%.
Η ρωσική απαγόρευση επιδεινώνει το έλλειμμα
Η απώλεια των ρωσικών εξαγωγών αποτελεί ίσως το σοβαρότερο νέο πλήγμα. Η Ρωσία συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους εξαγωγείς ντίζελ παγκοσμίως και η απουσία της από την αγορά αφαιρεί σημαντικές ποσότητες από ένα ήδη στενό ισοζύγιο.
Οι ουκρανικές επιθέσεις έχουν περιορίσει τη λειτουργία ρωσικών διυλιστηρίων, ενώ η απαγόρευση εξαγωγών αποσκοπεί στην προστασία της εγχώριας αγοράς. Για την παγκόσμια οικονομία, όμως, αυτό σημαίνει μικρότερη προσφορά, υψηλότερες τιμές και εντονότερο ανταγωνισμό μεταξύ εισαγωγέων.
Οι πιέσεις είναι πιθανό να διατηρηθούν έως το τέλος του 2026, ιδιαίτερα εάν συνεχιστούν τα προβλήματα στο Ορμούζ, οι ζημιές στα ρωσικά διυλιστήρια και οι περιορισμοί στις κινεζικές εξαγωγές καυσίμων.
Ο άμεσος κίνδυνος για τον πληθωρισμό
Το ντίζελ έχει πολύ μεγαλύτερη μακροοικονομική βαρύτητα από ό,τι δείχνει η παρουσία του στα πρατήρια. Χρησιμοποιείται στις οδικές μεταφορές, στη γεωργία, στις κατασκευές, στη ναυτιλία και σε μεγάλο τμήμα της βιομηχανικής παραγωγής. Όταν αυξάνεται η τιμή του, το κόστος μεταφέρεται γρήγορα σε ολόκληρη την οικονομία. Ακριβαίνουν οι μεταφορές εμπορευμάτων, η παραγωγή τροφίμων, η λειτουργία των εργοστασίων και η διανομή προϊόντων στα καταστήματα. Οι επιχειρήσεις καλούνται είτε να απορροφήσουν το αυξημένο κόστος είτε να το περάσουν στις τελικές τιμές.
Γι’ αυτό η κρίση στο ντίζελ μπορεί να προκαλέσει ισχυρότερο πληθωριστικό κύμα από μια αντίστοιχη αύξηση του αργού. Παράλληλα, περιορίζει τα περιθώρια των κεντρικών τραπεζών για χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής και αυξάνει τον κίνδυνο ασθενέστερης ανάπτυξης.
Η ουσιαστική αποκλιμάκωση θα απαιτήσει όχι μόνο αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και επαναφορά της δυναμικότητας των διυλιστηρίων. Μέχρι τότε, το αργό μπορεί να εμφανίζει περιόδους σχετικής σταθερότητας, όμως η αγορά ντίζελ θα παραμένει ο πιο ευάλωτος κρίκος της ενεργειακής αλυσίδας και η μεγαλύτερη απειλή για την παγκόσμια οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Αδήλωτη εργασία: Οι εργαζόμενοι που κρύβονταν σε φέρετρα και η Mercedes του Μοχάμεντ
Μουντιάλ 2026: Ο τελικός Αργεντινή-Ισπανία είναι το ακριβότερο αθλητικό γεγονός στην ιστορία των ΗΠΑ
Ναταλί Βαγιωνή (FRESH LINE): Μαθαίνει σε όλο τον κόσμο τα made in Greece φυσικά καλλυντικά (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.