Πετρέλαιο: Η στρατηγική από τη Σαουδική Αραβία για ενεργειακό διάδρομο μακριά από τα Στενά του Ορμούζ

Η εμπειρία των τελευταίων μηνών από τις αλλεπάλληλες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα των Στενών του Ορμούζ οδηγεί τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου σε αναθεώρηση της ενεργειακής τους στρατηγικής. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η Σαουδική Αραβία, η οποία εξετάζει σχέδιο σημαντικής ενίσχυσης των υποδομών μεταφοράς αργού προς την Ερυθρά Θάλασσα, ώστε να περιορίσει την εξάρτηση από τη σημαντικότερη αλλά και πιο ευάλωτη θαλάσσια οδό μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο.

Η πρωτοβουλία αφορά τον αγωγό Ανατολής-Δύσης (East-West Pipeline), ο οποίος συνδέει τα πετρελαϊκά κοιτάσματα της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας με το λιμάνι Γιανμπού στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας. Η υποδομή αυτή απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν και τα προβλήματα που προκάλεσαν οι περιορισμοί στη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ.

Σήμερα ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει έως και 7 εκατ. βαρέλια αργού ημερησίως. Από αυτά, περίπου 2 εκατ. βαρέλια κατευθύνονται σε διυλιστήρια της δυτικής Σαουδικής Αραβίας, ενώ τα υπόλοιπα εξάγονται μέσω του λιμανιού της Γιανμπού προς τις διεθνείς αγορές.

Σχέδιο αύξησης της δυναμικότητας

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που εξετάζεται, η μεταφορική ικανότητα του αγωγού θα μπορούσε να αυξηθεί έως και κατά 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η επέκταση βρίσκεται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο, ενώ παράλληλα διεξάγονται συζητήσεις με γειτονικές χώρες του Κόλπου για την αξιοποίηση της συγκεκριμένης υποδομής και από δικές τους πετρελαϊκές εξαγωγές.

Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί εάν η επιπλέον δυναμικότητα θα προκύψει μέσω αναβάθμισης του υφιστάμενου δικτύου ή με την κατασκευή νέου αγωγού. Στα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνεται και η δημιουργία δεύτερης γραμμής μικρότερης διαμέτρου, η οποία θα χρησιμοποιείται για τη μεταφορά διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων.

Η συγκεκριμένη προοπτική αποκτά ιδιαίτερη σημασία για χώρες όπως το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ, οι οποίες δεν διαθέτουν αξιόπιστες εναλλακτικές διαδρομές που να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ. Την ίδια στιγμή, ο αγωγός που συνδέει το Ιράκ με την Τουρκία εξακολουθεί να λειτουργεί σημαντικά κάτω από τις δυνατότητές του λόγω χρόνιων τεχνικών και γεωπολιτικών προβλημάτων.

Νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική στον Κόλπο

Οι τελευταίες εξελίξεις φαίνεται να επιταχύνουν μια συνολικότερη αναδιάταξη των ενεργειακών υποδομών της περιοχής. Το Κουβέιτ έχει ήδη εκφράσει ενδιαφέρον για αξιοποίηση του σαουδαραβικού και του εμιρατινού δικτύου αγωγών, προκειμένου να αποκτήσει ασφαλέστερη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από το Ορμούζ.

Ωστόσο, ένα τέτοιο έργο δεν μπορεί να υλοποιηθεί άμεσα. Εκτιμάται ότι θα απαιτήσει πολυετείς επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων, εκτεταμένες τεχνικές παρεμβάσεις αλλά και αλλαγές στον τρόπο τιμολόγησης του σαουδαραβικού αργού, ώστε να εξυπηρετεί νέες εμπορικές ροές.

Η ανάγκη για εναλλακτικές διαδρομές αναδείχθηκε έντονα μετά τις επιπτώσεις του πολέμου. Ο περιορισμός της κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ ανάγκασε τις χώρες του Κόλπου να μειώσουν δραστικά την παραγωγή τους, προκαλώντας έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές και εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου.

Παρότι μετά τη συμφωνία αποκλιμάκωσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν οι ροές πετρελαίου έχουν αρχίσει να αποκαθίστανται, εξακολουθούν να υπολείπονται των επιπέδων που επικρατούσαν πριν από τη σύγκρουση.

Ανταγωνισμός για τον έλεγχο των εξαγωγών

Οι πολεμικές εξελίξεις ανέδειξαν επίσης τις αδυναμίες των υφιστάμενων ενεργειακών δικτύων. Η παραγωγή του Ιράκ υποχώρησε σημαντικά, το Κουβέιτ ενεργοποίησε καθεστώς ανωτέρας βίας στις εξαγωγές του, ενώ κρίσιμες εγκαταστάσεις του Μπαχρέιν υπέστησαν επανειλημμένες επιθέσεις.

Την ίδια στιγμή, το Κατάρ, που βασίζει τις εξαγωγές του κυρίως στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), εξετάζει διαφορετικά σενάρια για την ενίσχυση της ενεργειακής του ασφάλειας, μεταξύ των οποίων και πιθανή αξιοποίηση χερσαίων διαδρομών μέσω της Σαουδικής Αραβίας.

Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν την κατασκευή νέου αγωγού που θα αυξήσει σημαντικά τη δυνατότητα μεταφοράς πετρελαίου προς το λιμάνι της Φουτζάιρα, παρακάμπτοντας επίσης τα Στενά του Ορμούζ.

Οι εξελίξεις αυτές αποτυπώνουν ότι η μεταπολεμική περίοδος δεν διαμορφώνει μόνο ένα νέο πλαίσιο ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, αλλά και έναν νέο ανταγωνισμό μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών του Κόλπου. Η ανάπτυξη εναλλακτικών ενεργειακών διαδρόμων αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για την ενίσχυση των εξαγωγών, την προσέλκυση νέων πελατών και τη διατήρηση της επιρροής τους στη διεθνή αγορά πετρελαίου τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε ακόμη 

Τριπλός Κόμβος Σκαραμαγκά: Το έργο των 60 εκατ. ευρώ που αλλάζει τον κυκλοφοριακό χάρτη της Δυτικής Αττικής (pics)

Πειραιάς-Αθήνα στην παγκόσμια ελίτ της ναυτιλίας – Στην 9η θέση των ισχυρότερων ναυτιλιακών κέντρων του κόσμου (πίνακας)

Πότε η παραγγελία ενός καφέ έγινε τόσο περίπλοκη;