Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν έχει προκαλέσει βαθύ πλήγμα στην οικονομική δραστηριότητα της χώρας, με τον ενεργειακό τομέα, που αποτελεί βασική πηγή εσόδων και συναλλάγματος για την Τεχεράνη, να βρίσκεται στο επίκεντρο των πιέσεων.
Τα νέα οικονομικά δεδομένα καταγράφουν σημαντική συρρίκνωση της οικονομίας, καθώς οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου, οι διαταραχές στο εμπόριο και η αυξανόμενη διεθνής πίεση επιβαρύνουν ένα ήδη εύθραυστο οικονομικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) του Ιράν μειώθηκε κατά 10,1% σε ετήσια βάση στο πρώτο τρίμηνο του περσικού ημερολογίου, από τις 21 Μαρτίου έως τις 20 Ιουνίου. Η περίοδος αυτή συμπίπτει με τους πρώτους μήνες της πολεμικής σύγκρουσης, η οποία ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.
Ο πετρελαϊκός τομέας δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα
Η συνολική πτώση της οικονομίας κρύβει ακόμη μεγαλύτερη επιδείνωση στον κλάδο της ενέργειας. Η δραστηριότητα στον τομέα του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου συρρικνώθηκε κατά 26,4% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Αντίθετα, χωρίς την επίδραση του ενεργειακού κλάδου, η πτώση του ΑΕΠ περιορίστηκε στο 4,6%, γεγονός που καταδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο του πετρελαίου στην οικονομική λειτουργία της χώρας.
Οι επιπτώσεις επεκτάθηκαν και σε άλλους βασικούς κλάδους. Η βιομηχανία και η εξορυκτική δραστηριότητα υποχώρησαν κατά 14,7%, οι υπηρεσίες μειώθηκαν κατά 4,8%, ενώ η μεταποίηση κατέγραψε πτώση 2,5%. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η γεωργία, η οποία σημείωσε ανάπτυξη 2,3%.
Η οικονομική πίεση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το Ιράν αντιμετωπίζει ήδη υψηλό πληθωρισμό και σημαντική αποδυνάμωση του νομίσματός του. Ο μέσος πληθωρισμός 12 μηνών έφτασε το 69,9%, ενώ οι τιμές σε τρόφιμα, ποτά και προϊόντα καπνού αυξήθηκαν με ακόμη ταχύτερο ρυθμό.
Παράλληλα, η ανεργία αυξήθηκε στο 9,1%, ενώ το ριάλ έχασε σημαντικό μέρος της αξίας του, υποχωρώντας από περίπου 1 εκατ. ριάλ ανά δολάριο έναν χρόνο νωρίτερα σε περισσότερα από 2,2 εκατ. ριάλ ανά δολάριο στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Κατάρρευση στις εξαγωγές πετρελαίου
Η δυνατότητα της Τεχεράνης να διαθέτει το πετρέλαιό της στις διεθνείς αγορές έχει περιοριστεί σημαντικά λόγω των προβλημάτων στις θαλάσσιες μεταφορές και των περιορισμών που έχουν επιβληθεί στη διάρκεια της σύγκρουσης.
Οι φορτώσεις ιρανικού αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων μειώθηκαν από περίπου 2 εκατ. βαρέλια την ημέρα τον Μάρτιο σε περίπου 740.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιούλιο και μόλις 220.000-255.000 βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο.
Την ίδια στιγμή, μεγάλος αριθμός δεξαμενόπλοιων παραμένει εγκλωβισμένος στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως.
Η πτώση των εξαγωγών περιορίζει τη ροή συναλλάγματος προς την ιρανική οικονομία και επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη δύσκολη δημοσιονομική κατάσταση.
Πλήγμα στο εμπόριο και αυξανόμενη πίεση στην Τεχεράνη
Οι συνέπειες του πολέμου έχουν ξεπεράσει τον ενεργειακό κλάδο και επηρεάζουν συνολικά το εξωτερικό εμπόριο της χώρας.
Ο συνολικός όγκος εμπορίου του Ιράν έχει μειωθεί κατά 25% έως 35%, με τις εισαγωγές να δέχονται το μεγαλύτερο πλήγμα. Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα και η δυσκολία πρόσβασης πλοίων στα ιρανικά λιμάνια έχουν δημιουργήσει πρόσθετα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει συνδέσει την οικονομική ανάκαμψη με την άρση των περιορισμών και τη διπλωματική επίλυση της κρίσης, θέτοντας ως βασικά αιτήματα τον τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού και την απελευθέρωση δεσμευμένων κεφαλαίων.
Η αμερικανική πλευρά, από την άλλη, έχει εντείνει την πολιτική οικονομικής πίεσης, στοχεύοντας τα έσοδα του Ιράν από το πετρέλαιο και άλλες δραστηριότητες.
Διπλωματικές προσπάθειες χωρίς συμφωνία
Παρά τη σκληρή ρητορική και τις απειλές για περαιτέρω κλιμάκωση, το Ιράν έχει αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο επανέναρξης συνομιλιών.
Η Τεχεράνη έχει μεταφέρει όρους για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ χώρες όπως το Κατάρ και το Πακιστάν επιδιώκουν να διατηρήσουν ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.
Το οικονομικό κόστος της σύγκρουσης αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς παράγοντες πίεσης για το Ιράν, καθώς η απώλεια ενεργειακών εσόδων περιορίζει τις δυνατότητες χρηματοδότησης της οικονομίας και αυξάνει τις προκλήσεις για την κυβέρνηση της Τεχεράνης.
Διαβάστε ακόμη
Ξινό Νερό: Το μοναδικό success story ενός φυσικού θησαυρού της ελληνικής γης
Οι «κομάντος» της εποπτείας μπαίνουν στις τράπεζες – Στο μικροσκόπιο τα δάνεια υψηλού κινδύνου
Στα 1.000 ευρώ η μέση σύνταξη από τον Δεκέμβριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.