Η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης επιστρέφει στο επίκεντρο λίγο πριν από την έναρξη της χειμερινής περιόδου. Αυτή τη φορά, η ανησυχία δεν προέρχεται μόνο από τις τιμές ή από την επάρκεια των εισαγωγών, αλλά από τον συνδυασμό χαμηλών αποθεμάτων φυσικού αερίου και αυξημένου γεωπολιτικού κινδύνου.
Η παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή και κυρίως η διακοπή της ομαλής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχουν ανατρέψει τις ισορροπίες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα δύσκολο φθινόπωρο, καθώς πρέπει να αυξήσει γρήγορα τα αποθέματά της σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση σε πρόσθετες ποσότητες γίνεται ακριβότερη και πιο αβέβαιη.
Το πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή, παρά τη μεγάλη προσπάθεια διαφοροποίησης των προμηθευτών μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο κομμάτι του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος. Χρησιμοποιείται τόσο για τη θέρμανση όσο και για την ηλεκτροπαραγωγή και τη λειτουργία σημαντικού τμήματος της βιομηχανίας.
Αποθέματα πολύ κάτω από τα συνηθισμένα επίπεδα
Η εικόνα στις ευρωπαϊκές αποθήκες προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό. Τα αποθέματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση κινούνται στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 13 ετών για την εποχή, αφήνοντας μικρότερο περιθώριο ασφαλείας πριν αρχίσουν οι μεγάλες χειμερινές καταναλώσεις.
Στην τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, η πληρότητα των αποθηκών βρισκόταν περίπου στο 63%, όταν την αντίστοιχη περίοδο προηγούμενων ετών ο μέσος όρος προσέγγιζε το 80%.
Εάν ο σημερινός ρυθμός αναπλήρωσης δεν επιταχυνθεί αισθητά, η Ευρώπη κινδυνεύει να υποδεχθεί τον χειμώνα με ποσότητες περίπου 20% χαμηλότερες από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Η διαφορά αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ήπειρος βρίσκεται μπροστά σε άμεσο κίνδυνο έλλειψης. Περιορίζει, όμως, το «μαξιλάρι» που διαθέτει για να αντιμετωπίσει έναν συνδυασμό δυσμενών παραγόντων, όπως ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας, διακοπές στις εισαγωγές ή μια νέα ισχυρή άνοδος της ζήτησης.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη ανατροπή στην προσφορά μπορεί να προκαλέσει απότομες διακυμάνσεις στις τιμές.
Η κατάσταση επιβαρύνθηκε ήδη από τον προηγούμενο χειμώνα, όταν οι χαμηλότερες θερμοκρασίες οδήγησαν σε αυξημένες αναλήψεις φυσικού αερίου από τις αποθήκες. Στη συνέχεια, οι καλοκαιρινοί καύσωνες ενίσχυσαν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και, μαζί της, την κατανάλωση φυσικού αερίου από τις μονάδες παραγωγής.
Έτσι, το καλοκαίρι, που παραδοσιακά αποτελεί την περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη γεμίζει τις δεξαμενές της με φθηνότερο αέριο, δεν έδωσε αυτή τη φορά το αναμενόμενο περιθώριο ανάκαμψης.
Η ανατροπή στο Ορμούζ και η μάχη για LNG
Καθοριστικός παράγοντας είναι πλέον η Μέση Ανατολή. Για μεγάλο μέρος του καλοκαιριού, οι αγορές λειτουργούσαν με την προσδοκία ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ θα αποκλιμακωνόταν και οι ενεργειακές ροές από την περιοχή θα επανέρχονταν σταδιακά σε πιο φυσιολογικά επίπεδα.
Αυτή η αισιοδοξία έχει πλέον υποχωρήσει.
Η παρατεταμένη αναστάτωση στις θαλάσσιες μεταφορές περιορίζει τις διαθέσιμες επιλογές και υποχρεώνει τους Ευρωπαίους αγοραστές να αναζητήσουν μεγαλύτερες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από άλλες αγορές.
Και εκεί βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του επόμενου διαστήματος. Η Ευρώπη δεν είναι ο μοναδικός αγοραστής. Για να εξασφαλίσει περισσότερα φορτία LNG από τις ΗΠΑ και άλλους προμηθευτές, θα χρειαστεί να ανταγωνιστεί χώρες της Ασίας, οι οποίες επίσης εισέρχονται στην περίοδο αυξημένης χειμερινής ζήτησης.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι τα φορτία θα κατευθύνονται εκεί όπου προσφέρεται η ελκυστικότερη τιμή.
Η νευρικότητα έχει ήδη γίνει εμφανής στην αγορά, με τους traders να αντιδρούν έντονα σε κάθε πληροφορία για τις ροές, τις αποθήκες και τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Η αβεβαιότητα γύρω από το πόσο γρήγορα μπορεί να αποκατασταθεί η ομαλή διακίνηση ενεργειακών φορτίων από τη Μέση Ανατολή αυξάνει ακόμη περισσότερο το risk premium.
Φυσικό αέριο πάνω από τα 68 ευρώ
Οι πιέσεις έχουν ήδη αποτυπωθεί στις ευρωπαϊκές τιμές. Το φυσικό αέριο ξεπέρασε τα 68 ευρώ ανά μεγαβατώρα, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας τριετίας και υπερδιπλασιάζοντας την αξία του σε σχέση με τις αρχές του έτους.
Το επόμενο κρίσιμο όριο για την αγορά βρίσκεται αισθητά υψηλότερα.
Σε περίπτωση που οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή δεν επανέλθουν σε επαρκή επίπεδα, εκτιμάται ότι οι ευρωπαϊκές τιμές μπορεί να χρειαστεί να κινηθούν ακόμη και πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σε αυτά τα επίπεδα η Ευρώπη θα μπορούσε να προσελκύσει περισσότερα φορτία LNG, προσφέροντας υψηλότερες τιμές από ανταγωνιστικές αγορές.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν μηχανισμό εξισορρόπησης μέσω των τιμών: όσο περιορίζεται η προσφορά, τόσο μεγαλύτερο τίμημα θα πρέπει να πληρώσει η Ευρώπη για να εξασφαλίσει ότι τα διαθέσιμα φορτία θα κατευθυνθούν στα ευρωπαϊκά terminals.
Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε ευρύτερες συνέπειες. Το ακριβότερο φυσικό αέριο μπορεί να περάσει στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, να αυξήσει το ενεργειακό κόστος της βιομηχανίας και να δημιουργήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές οικονομίες προσπαθούν να ενισχύσουν την ανάπτυξή τους.
Μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των χωρών
Η εικόνα δεν είναι ίδια σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ορισμένες χώρες βρίσκονται σε σαφώς καλύτερη θέση, έχοντας προχωρήσει ταχύτερα στην αναπλήρωση των αποθεμάτων τους.
Ιταλία και Πολωνία έχουν πληρότητα άνω του 80%, αποκτώντας μεγαλύτερο περιθώριο ασφαλείας για τους χειμερινούς μήνες. Αντίθετα, σημαντικά χαμηλότερα είναι τα επίπεδα σε κρίσιμες αγορές της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Ιδιαίτερο βάρος έχει η περίπτωση της Γερμανίας, καθώς πρόκειται για τη χώρα με τη μεγαλύτερη δυνατότητα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Οι εγκαταστάσεις της είναι περίπου κατά το ήμισυ γεμάτες, επίπεδο που ενισχύει την ανησυχία για την εξέλιξη της αγοράς τους επόμενους μήνες.
Στο Βέλγιο η πληρότητα κινείται περίπου στο 51%, ενώ στην Ολλανδία βρίσκεται κοντά στο 45%.
Πρόσθετη ευαισθησία εμφανίζει και η Βρετανία, η οποία διαθέτει περιορισμένη αποθηκευτική δυνατότητα και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές μέσω ευρωπαϊκών αγωγών και από φορτία LNG. Η χαμηλή βάση αποθεμάτων αφήνει τη χώρα περισσότερο εκτεθειμένη σε ξαφνικές διαταραχές της αγοράς και στις αυξήσεις των διεθνών τιμών.
Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν η Ευρώπη θα βρει αρκετό φυσικό αέριο για να περάσει τον χειμώνα. Το πιθανότερο είναι ότι οι απαιτούμενες ποσότητες μπορούν να εξασφαλιστούν, εφόσον παραμείνουν διαθέσιμες οι διεθνείς αγορές LNG.
Το πραγματικό στοίχημα είναι πόσο θα κοστίσει αυτή η ενεργειακή ασφάλεια. Και όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν πηγή αβεβαιότητας και οι ευρωπαϊκές αποθήκες απέχουν από τα συνηθισμένα επίπεδα, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος ο επόμενος χειμώνας να μετατραπεί σε μία ακόμη ακριβή δοκιμασία για νοικοκυριά, επιχειρήσεις και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Διαβάστε επίσης
Κόκκινα δάνεια: Έξι ανοιχτά μέτωπα για δανειολήπτες και servicers
Ακρίβεια: Η εθνική συμφωνία περνά στο ράφι – Τι αλλάζει από σήμερα για τον καταναλωτή
Εφορία: Τα 4 δικαιώματα που γίνονται «όπλα» όταν αρχίζει ο έλεγχος
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.