Η παγκόσμια αγορά ενέργειας βιώνει μία από τις σοβαρότερες διαταραχές προσφοράς των τελευταίων δεκαετιών, ωστόσο οι τιμές του πετρελαίου εξακολουθούν να εμφανίζουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό σε αναλυτές και επενδυτές, καθώς η παρατεταμένη κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν οδήγησε μέχρι στιγμής στο εκρηκτικό ράλι που πολλοί θεωρούσαν αναπόφευκτο. Βεβαίως, η κατάσταση δείχνει ότι θα επέλθει πλήρης ειρήνη στην περιοχή.
Μέχρι τότε, και τρεις μήνες μετά την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης με το Ιράν, η κυκλοφορία στη σημαντικότερη ενεργειακή θαλάσσια δίοδο του πλανήτη παραμένει δραστικά περιορισμένη. Οι ορατές μεταφορές πετρελαίου αντιστοιχούν σε μόλις ένα μικρό μέρος των επιπέδων που καταγράφονταν πριν από την κρίση. Παρ’ όλα αυτά, η αγορά δεν έχει καταρρεύσει και η προσφορά εξακολουθεί να καλύπτει σημαντικό τμήμα της ζήτησης.
Οι αθέατες διαδρομές του πετρελαίου
Ένα από τα βασικά σενάρια που εξηγούν αυτή την αντοχή αφορά τις λεγόμενες «κρυφές ροές» πετρελαίου. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, σημαντικές ποσότητες αργού εξακολουθούν να διασχίζουν την περιοχή παρά τους περιορισμούς και τους ελέγχους.
Ορισμένα δεξαμενόπλοια φέρονται να απενεργοποιούν τα συστήματα εντοπισμού τους κατά τη διέλευση, εξαφανίζοντας προσωρινά τα ίχνη τους από τα διεθνή συστήματα παρακολούθησης. Με αυτόν τον τρόπο, μέρος του πετρελαίου συνεχίζει να φτάνει στις αγορές, περιορίζοντας τις πιέσεις στην προσφορά.
Οι σχετικές εκτιμήσεις ανεβάζουν τις συγκεκριμένες ροές σε περισσότερα από 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως κατά τις τελευταίες εβδομάδες του Μαΐου. Αν και η ποσότητα αυτή απέχει σημαντικά από τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο, παραμένει αρκετή ώστε να επηρεάζει την ισορροπία της αγοράς.
Οι διελεύσεις-«φαντάσματα»
Πέρα από τα φορτία που φαίνεται να κινούνται μέσω ειδικών συμφωνιών ή εξαιρέσεων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι λεγόμενες διελεύσεις-«φαντάσματα».
Πρόκειται για πλοία που περνούν από την περιοχή χωρίς να εκπέμπουν σήμα εντοπισμού, καθιστώντας δύσκολη την παρακολούθηση των διαδρομών τους. Εκτιμάται ότι σχεδόν 900.000 βαρέλια ημερησίως μεταφέρθηκαν με αυτό τον τρόπο κατά τη διάρκεια του Μαΐου.
Παράγοντες της αγοράς θεωρούν ότι οι συγκεκριμένες μεταφορές δεν αρκούν για να εξαλείψουν τις απώλειες προσφοράς, ωστόσο λειτουργούν ως μια σημαντική βαλβίδα αποσυμπίεσης σε μια περίοδο έντονων πιέσεων.
Η ύπαρξη αυτών των «αόρατων» ροών εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί οι τιμές δεν εκτοξεύθηκαν άμεσα σε επίπεδα που θα προκαλούσαν σοβαρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία.
Ο ρόλος της Κίνας και των εναλλακτικών διαδρομών
Οι κρυφές μεταφορές δεν αποτελούν τη μοναδική αιτία της σχετικής σταθερότητας. Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να παίζουν και οι εναλλακτικές οδοί εξαγωγής πετρελαίου που χρησιμοποιούν οι παραγωγοί του Κόλπου.
Μεγάλες ποσότητες αργού διοχετεύονται μέσω χερσαίων αγωγών προς λιμάνια εκτός της περιοχής των Στενών του Ορμούζ, επιτρέποντας τη συνέχιση των εξαγωγών παρά τα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα.
Την ίδια στιγμή, η Κίνα έχει περιορίσει αισθητά τις εισαγωγές αργού, αξιοποιώντας τα μεγάλα στρατηγικά αποθέματα που δημιούργησε τα προηγούμενα χρόνια. Η υποχώρηση της ζήτησης από τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου έχει λειτουργήσει εξισορροπητικά, μειώνοντας μέρος της πίεσης που θα δεχόταν διαφορετικά η αγορά.
Παράλληλα, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι τα πραγματικά αποθέματα πετρελαίου είναι πιθανόν υψηλότερα από εκείνα που εμφανίζονται στα επίσημα στοιχεία, ενώ και η ζήτηση σε ορισμένες περιοχές ενδέχεται να έχει επιβραδυνθεί περισσότερο από όσο αρχικά εκτιμήθηκε.
Η αγορά απορροφά το σοκ, αλλά οι κίνδυνοι παραμένουν
Παρά τη σχετική ηρεμία, αρκετοί ειδικοί προειδοποιούν ότι η αγορά ίσως υποτιμά τη σοβαρότητα της κατάστασης. Τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου έχουν ήδη αρχίσει να μειώνονται, ενώ και τα στρατηγικά αποθέματα ορισμένων χωρών υποχωρούν σταδιακά.
Το γεγονός ότι το Brent κινείται αισθητά χαμηλότερα από τα πρόσφατα υψηλά του δεν σημαίνει ότι η κρίση έχει ξεπεραστεί. Αντιθέτως, πολλοί θεωρούν ότι η αγορά έχει απλώς βρει προσωρινούς και ιδιαίτερα δαπανηρούς τρόπους προσαρμογής.
Η παρατεταμένη διάρκεια της σύγκρουσης, η αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και η σταδιακή εξάντληση αποθεμάτων δημιουργούν τις προϋποθέσεις για νέες αναταράξεις τους επόμενους μήνες. Εφόσον οι σημερινές εναλλακτικές λύσεις αποδειχθούν ανεπαρκείς, οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν σημαντικά υψηλότερα, επηρεάζοντας άμεσα καύσιμα, μεταφορές και πληθωρισμό σε ολόκληρο τον κόσμο.
Διαβάστε ακόμη
Δεύτερο διαβατήριο: Πόσο κοστίζει να αγοράσεις μια δεύτερη πατρίδα
Τί σημαίνει να έχεις ένα τρισεκατομμύριο
Μητσοτάκης: Το τρίπτυχο οικονομία, νομιμότητα και σταθερότητα με ορίζοντα το 2027
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.