Στα 10 δισ. ευρώ ο ετήσιος στόχος για τις ιδιωτικές επενδύσεις

Ενα άλμα επενδύσεων από τα 46 στα 65 δισ. ευρώ έως το 2030. Αυτόν τον πήχη έβαλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από τη ΔΕΘ. «Πάμε καλά στις ιδιωτικές επενδύσεις, αλλά πρέπει να πάμε πολύ καλύτερα», είπε, χαρακτηρίζοντας την επίτευξη του στόχου «το μεγάλο στοίχημα της επόμενης τετραετίας». Στην άλλη πλευρά της εξίσωσης, ο πρόεδρος του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, έχει διατυπώσει εξίσου καθαρά τι αναλογεί στις ίδιες τις επιχειρήσεις: «Οι επιχειρήσεις οφείλουμε να επενδύσουμε».

Οι αριθμοί εξηγούν γιατί η συζήτηση στρέφεται πλέον στις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat ανά θεσμικό τομέα, που αφορούν το 2024, οι δημόσιες επενδύσεις στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν στο 3,71% του ΑΕΠ, έναντι 3,68% στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στις επιχειρηματικές, όμως, η Ελλάδα βρισκόταν στο 8,48% έναντι 12,69% στην Ε.Ε.

Η απόσταση φτάνει τις 4,21 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Με τα σημερινά μεγέθη της ελληνικής οικονομίας, αυτή η απόσταση αντιστοιχεί σε περισσότερα από 10 δισ. ευρώ πρόσθετων επιχειρηματικών επενδύσεων τον χρόνο για να φτάσει η χώρα στο σημερινό επίπεδο του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Δεν είναι επίσημος στόχος. Είναι, όμως, η τάξη μεγέθους του κενού που πρέπει να καλυφθεί.

Η Ελλάδα διανύει ήδη έναν από τους ισχυρότερους επενδυτικούς κύκλους στην Ευρώπη. Την περίοδο 2022-2025 οι πραγματικές επενδύσεις αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 10,3% ετησίως, τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση στην Ε.Ε. μετά την Κροατία, ενώ ο λόγος τους προς το ΑΕΠ ανέβηκε από περίπου 11% το 2019 στο 16,9% το 2025. Η άνοδος συνεχίστηκε και φέτος, με τις πάγιες επενδύσεις να αυξάνονται σε πραγματικούς όρους κατά 12,1% στο α’ τρίμηνο και 6,1% στο β’. Η ισχυρή ανάκαμψη των τελευταίων ετών καλύπτει μέρος μιας απόστασης που είναι πολύ παλιότερη από την κρίση. Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ, που δημοσιοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα, δείχνει ότι ήδη το 2002 οι επιχειρηματικές επενδύσεις στην Ελλάδα αντιστοιχούσαν στο 7,92% του ΑΕΠ έναντι 12,26% στην Ε.Ε. Η κρίση βάθυνε το πρόβλημα, ενώ η αντιστροφή του τα τελευταία χρόνια αρχίζει πλέον να φαίνεται και σε νέες παραγωγικές επενδύσεις.

Τα εργοστάσια

Τον περασμένο Μάιο εγκαινιάστηκε στο Σχηματάρι η νέα γραμμή της Coca-Cola Τρία Εψιλον, επένδυση 20 εκατ. ευρώ, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη, του προέδρου της Coca-Cola HBC, Αναστάση Δαυίδ, και της διοίκησης του ομίλου. Εντάσσεται σε πρόγραμμα επενδύσεων άνω των 180 εκατ. ευρώ την τελευταία πενταετία, ενώ ακολουθεί νέο Κέντρο Logistics στην Αττική, ύψους 31 εκατ. ευρώ. Η νέα γραμμή διπλασιάζει την παραγωγική δυναμικότητα σε όλες τις συσκευασίες και σε ορισμένες την υπερδιπλασιάζει. Στη συσκευασία ενός λίτρου η παραγωγή ανεβαίνει από 21.000 σε 50.000 φιάλες την ώρα. Η Coca-Cola Τρία Εψιλον παράγει στην Ελλάδα το 96% των προϊόντων της και εξάγει σε 16 αγορές.

Το καλοκαίρι, στον Βόλο, η Metlen εγκαινίασε την τέταρτη μονάδα του M Technologies Hub, ενός αμυντικού βιομηχανικού συμπλέγματος που αριθμεί πλέον έξι μονάδες σε περισσότερα από 100.000 τ.μ. Ο Ευάγγελος Μυτιληναίος την ενέταξε σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό που συνδέει ενέργεια, μέταλλα, ανακύκλωση και άμυνα. «Η βιομηχανική ισχύς δεν αποτελεί απλώς οικονομικό πλεονέκτημα», τόνισε, βάζοντας στην εξίσωση την έρευνα και ανάπτυξη, τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την αναβάθμιση δεξιοτήτων και τη συγκράτηση ανθρώπινου κεφαλαίου στην περιφέρεια. Το Hub απασχολεί ήδη περίπου 500 εργαζομένους υψηλής εξειδίκευσης, ενώ με την πλήρη ανάπτυξή του εκτιμάται ότι θα υποστηρίζει περίπου 1.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας.

Πρόσφατα, στην Πτολεμαΐδα θεμελιώθηκε, παρουσία του κ. Μητσοτάκη, η νέα μονάδα της Wonderplant. Η επένδυση φτάνει περίπου τα 130 εκατ. ευρώ και προβλέπει περισσότερες από 300 μόνιμες θέσεις εργασίας. Στη φαρμακοβιομηχανία βρίσκεται σε εξέλιξη ένας ακόμη μεγαλύτερος κύκλος.

Στη φαρμακοβιομηχανία βρίσκεται σε εξέλιξη ένας ακόμη μεγαλύτερος κύκλος. Μόλις την Πέμπτη ολοκληρώθηκε στα Σπάτα το Athens LifeTech Park της ELPEN, επένδυση 80 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 72 εκατ. ευρώ αποτελούν ίδια κεφάλαια της εταιρείας. Πρόκειται για το πρώτο ολοκληρωμένο πάρκο βιοτεχνολογίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και μέρος του επενδυτικού προγράμματος της ELPEN ύψους 380 εκατ. ευρώ έως το 2030. Ο Θεόδωρος Τρύφων, διευθύνων σύμβουλος της ELPEN και πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Φαρμακοβιομηχανίας, το χαρακτήρισε «ένα από τα μεγαλύτερα ρίσκα που έχουμε αναλάβει», σημειώνοντας ότι στόχος είναι η Ελλάδα να περάσει «από μια ισχυρή παραγωγική φαρμακευτική βάση σε μια χώρα που συμμετέχει πιο ενεργά στην έρευνα, την ανάπτυξη και τη βιοτεχνολογική καινοτομία».

Η DEMO τρέχει αντίστοιχα επενδυτικό πρόγραμμα 356 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2021-2027, με βασικό έργο το νέο βιομηχανικό συγκρότημα στην Τρίπολη για τελικά φάρμακα και δραστικές πρώτες ύλες. Μαζί με τις επενδύσεις της Win Medica και της FARAN στην ίδια περιοχή, τα κεφάλαια ξεπερνούν τα 400 εκατ. ευρώ και συνδέονται με περισσότερες από 1.500 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας. Στα μέταλλα, ο πρόεδρος της Viohalco και της Ελληνικής Παραγωγής Μιχάλης Στασινόπουλος έχει περιγράψει το πρόβλημα με μία φράση: «Η Ελλάδα δεν παράγει αρκετά και δεν εξάγει». Η ElvalHalcor έχει ανεβάσει σε πάνω από 850 εκατ. ευρώ το επενδυτικό της πρόγραμμα για την περίοδο 2026-2030, με νέες παραγωγικές επενδύσεις, αυτοματοποίηση και αύξηση της συνολικής παραγωγικής δυναμικότητας κατά περίπου 29%.

Η μάζα

Ακόμη και αυτές οι επενδύσεις δεν μπορούν από μόνες τους να καλύψουν μια απόσταση άνω των 10 δισ. ευρώ τον χρόνο. Το στοίχημα κρίνεται στο αν η κινητικότητα θα απλωθεί σε πολύ μεγαλύτερο τμήμα της ελληνικής επιχειρηματικής βάσης. Τα στοιχεία της Grant Thornton είναι πιο συγκρατημένα. Περίπου πέντε στις δέκα επιχειρήσεις σχεδιάζουν επενδύσεις στην τεχνολογία και τέσσερις στις δέκα σε μηχανήματα και εξοπλισμό. Περίπου οι μισές αναμένουν να αναζητήσουν νέα χρηματοδότηση, αλλά μόνο τρεις στις δέκα τη συνδέουν με επενδύσεις, ενώ δύο στις δέκα κυρίως με κεφάλαιο κίνησης. Η ίδια η έρευνα διαπιστώνει ότι η επενδυτική διάθεση δεν έχει ακόμη την απαιτούμενη ορμή για να κλείσει το επενδυτικό κενό.

Υπάρχει, όμως, και ένα βαθύτερο πρόβλημα: το μέγεθος. Μιλώντας την περασμένη Τετάρτη στο επετειακό συνέδριο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, ο πρόεδρος της SMERemediumCap, Νίκος Καραμούζης, έθεσε ξανά το ζήτημα της μικρής κλίμακας της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Η ελληνική οικονομία στηρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε πολύ μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες δυσκολεύονται να αντλήσουν κεφάλαια και να σηκώσουν μεγάλες επενδύσεις. Κατά τον ίδιο, χρειάζονται ισχυρότερα κίνητρα για συγχωνεύσεις και τη δημιουργία μεγαλύτερων επιχειρηματικών σχημάτων. Κι αυτό σε μια περίοδο που, όπως επισήμανε, υπάρχει ρευστότητα και οι επιχειρήσεις βρίσκονται σε πολύ καλύτερη οικονομική κατάσταση. Το ζητούμενο είναι αυτή η ρευστότητα να μετατραπεί σε επενδύσεις.

Τα 29 δισ.

Αυτό τον ρόλο έπαιξε τα τελευταία χρόνια σε μεγάλο βαθμό το Ταμείο Ανάκαμψης. Το δανειακό του σκέλος σχεδιάστηκε ώστε το ευρωπαϊκό χρήμα να κινητοποιεί ταυτόχρονα τραπεζικά και επιχειρηματικά κεφάλαια. Εως τα τέλη Μαΐου του 2026, τα επενδυτικά σχέδια που είχαν υποστηριχθεί μέσω των δανείων του RRF, μαζί με τη συμμετοχή τραπεζών και επενδυτών, πλησίαζαν τα 29 δισ. ευρώ. Το μοντέλο προβλέπει χρηματοδότηση έως 50% από το Ταμείο, τουλάχιστον 30% από τραπεζικό δανεισμό και τουλάχιστον 20% από ίδια κεφάλαια. Η ανάλυση του VoxEU αποτυπώνει την αλλαγή που συνέπεσε με αυτή την περίοδο. Μεταξύ 2019 και 2025 ο λόγος των συνολικών επενδύσεων προς το ΑΕΠ στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 5,9 ποσοστιαίες μονάδες, όταν στην ομάδα ευρωπαϊκών χωρών σύγκρισης υποχώρησε περίπου κατά δύο μονάδες, με αντίστοιχη εικόνα στις ιδιωτικές επενδύσεις. Δεν αποδίδει αιτιωδώς ολόκληρη τη διαφορά στο RRF, δείχνει όμως πόσο διαφορετική ήταν η επενδυτική πορεία της Ελλάδας την περίοδο λειτουργίας του.

Τώρα το Ταμείο μπαίνει στην τελική ευθεία. Στις 31 Αυγούστου έληξε η προθεσμία υλοποίησης των τελευταίων μεταρρυθμιστικών και επενδυτικών οροσήμων και μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου απομένουν προς εκταμίευση 11,3 δισ. ευρώ. Τα ήδη συμβασιοποιημένα επιχειρηματικά δάνεια θα συνεχίσουν, πάντως, να τροφοδοτούν επενδύσεις και τα επόμενα χρόνια, με τις εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις να αναμένεται να συνεχιστούν έως το 2029. Δεν υπάρχει επομένως «γκρεμός» την 1η Ιανουαρίου του 2027. Δεν υπάρχει όμως και δεύτερο Ταμείο Ανάκαμψης.

Οι γέφυρες

Το κενό που αφήνει πίσω του το RRF θα πρέπει επομένως να καλυφθεί από περισσότερες πηγές. Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται και η νέα παρέμβαση που ανακοίνωσε ο κ. Μητσοτάκης από τη ΔΕΘ για τις επιταχυνόμενες αποσβέσεις στις παραγωγικές επενδύσεις. Μηχανήματα και εξοπλισμός θα μπορούν να αποσβένονται σε έξι αντί δέκα χρόνια, περιορίζοντας τον χρόνο απόσβεσης της επένδυσης και δίνοντας φορολογικό κίνητρο στις επιχειρήσεις να επιταχύνουν τα επενδυτικά τους σχέδια.

Παράλληλα, το ΕΣΠΑ, το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, ο Αναπτυξιακός Νόμος και τα ευρωπαϊκά εργαλεία θα συνεχίσουν να βάζουν δημόσιο χρήμα στην οικονομία, χωρίς όμως όλοι αυτοί οι πόροι να κατευθύνονται σε επιχειρηματικές επενδύσεις. Στον Αναπτυξιακό Νόμο περίπου 930 επενδυτικά σχέδια συνολικού ύψους 3,1 δισ. ευρώ βρίσκονται σε υλοποίηση, με δημόσια ενίσχυση άνω του 1,5 δισ. ευρώ και περισσότερες από 15.000 προβλεπόμενες θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με το υπουργείο Ανάπτυξης, περίπου 600 παραγωγικές βιομηχανικές επενδύσεις αντιστοιχούν σε 2,1 δισ. ευρώ.
Καθώς όμως το φθηνό δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης παύει να γεννά νέα σχέδια με την ίδια ένταση, μεγαλύτερο βάρος περνά στις τράπεζες, στα ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων και στους θεσμικούς επενδυτές.

Πάντως, διεθνώς κεφάλαια υπάρχουν. Ο Νίκος Σταθόπουλος της BC Partners έχει υπολογίσει σε περίπου 4 τρισ. δολάρια τα αδιάθετα κεφάλαια των εταιρειών ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων που αναζητούν επενδυτικές ευκαιρίες. Για την Ελλάδα το ερώτημα είναι πόσες επιχειρήσεις και πόσα επενδυτικά σχέδια μπορούν να τα προσελκύσουν.

Η κατεύθυνση

Το επενδυτικό στοίχημα, όμως, δεν κρίνεται μόνο στο ύψος των κεφαλαίων. Κρίνεται και στο πού επενδύονται. Το 2025, στον εξοπλισμό τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, η Ελλάδα βρισκόταν στο 1,51% του ΑΕΠ έναντι 0,70% στην Ε.Ε. Η υστέρηση παραμένει μεγάλη στα προϊόντα διανοητικής ιδιοκτησίας, όπου περιλαμβάνονται η έρευνα και ανάπτυξη, το λογισμικό και άλλα άυλα στοιχεία: 2,78% του ΑΕΠ έναντι 4,35% στην Ε.Ε.

Στην Πάτρα, η ΒΙΑΝΕΞ εγκαινίασε τον Ιούνιο νέο Κέντρο Ερευνας & Ανάπτυξης, επένδυση 12,47 εκατ. ευρώ μέσω του «Ελλάδα 2.0». Στο Κέντρο εργάζονται ήδη 20 επιστήμονες υψηλής εξειδίκευσης και αναπτύσσονται περισσότερα από 20 γενόσημα σκευάσματα και νέες φαρμακευτικές μορφές, ενώ συμμετέχει και σε διεθνή ερευνητικά προγράμματα. «Η επένδυση στο νέο Κέντρο Ερευνας & Ανάπτυξης αποτυπώνει τη διαχρονική μας δέσμευση να επενδύουμε στην Ελλάδα, στην επιστήμη και στους ανθρώπους της», είπε ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος.

Στην παραγωγή, η Wonderplant δίνει ένα διαφορετικό παράδειγμα. Η υφιστάμενη μονάδα στη Δράμα παράγει περίπου 22.000 τόνους ντομάτας τον χρόνο και, σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρόπουλο, καλύπτει το 6,3% της εγχώριας κατανάλωσης, υποκαθιστώντας εισαγωγές. Με τη νέα μονάδα της Πτολεμαΐδας εκτιμά ότι το ποσοστό μπορεί να φτάσει στο 12%.
Το επόμενο ραντεβού έχει ήδη ημερομηνία. Στις 6 Οκτωβρίου, στην ανοιχτή εκδήλωση της ετήσιας Γενικής Συνέλευσης του ΣΕΒ, Κυριάκος Μητσοτάκης και Σπύρος Θεοδωρόπουλος θα βρεθούν ξανά στο ίδιο βήμα. Το κεντρικό μήνυμα που επέλεξε φέτος ο ΣΕΒ: «Παραγωγική Ελλάδα σε μια Ευρώπη που αλλάζει».

Διαβάστε ακόμη

Ελαιώνας: Το σχέδιο για νέες γειτονιές και προσιτή κατοικία (πίνακες+χάρτης)

Τουρισμός: Γιατί η Minor Hotels θεωρεί την Ελλάδα αγορά στρατηγικής σημασίας (pics)

Γιατί ψωνίζουμε όταν είμαστε θυμωμένοι – Η ψυχολογία του shopping

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ