Η Ελλάδα και οι υπόλοιπες χώρες της Νότιας Ευρώπης βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι της οικονομικής τους πορείας, καθώς η σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο συνεχίζεται, αλλά με χαμηλότερες ταχύτητες σε σχέση με τις οικονομίες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Morningstar DBRS, η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η ανάπτυξη των χωρών χαμηλότερου εισοδήματος θα παραμείνει ανομοιόμορφη, με τις διαφορετικές παραγωγικές δομές, τις επενδύσεις και τις δημογραφικές πιέσεις να καθορίζουν τους μελλοντικούς ρυθμούς σύγκλισης.
Η Ελλάδα ανήκει στην ομάδα των χωρών της Νότιας Ευρώπης (SE), η οποία περιλαμβάνει επίσης την Κύπρο, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Η ομάδα αυτή αντιπροσωπεύει περίπου το 12% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη περίπου το 13%. Η έκθεση επισημαίνει ότι, παρότι όλες οι χώρες βρίσκονται σε τροχιά σύγκλισης, οι διαφορές στις οικονομικές δομές και στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οδηγούν σε διαφορετικές προοπτικές ανάπτυξης.
Η μεγάλη απόσταση που κάλυψε η Ανατολική Ευρώπη
Το μεγαλύτερο μέρος της σύγκλισης των τελευταίων δεκαετιών καταγράφηκε στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι οικονομίες αυτές, πολλές από τις οποίες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 και το 2007, αύξησαν σημαντικά το σχετικό τους εισόδημα έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Από περίπου 29% του μέσου εισοδήματος της ΕΕ το 2000, έφτασαν στο 61% το 2026, με βασικό μοχλό τις υψηλές επενδύσεις, τις εισροές ξένων άμεσων επενδύσεων και την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Οι παράγοντες αυτοί συνέβαλαν στη μείωση των διαφορών σε κεφάλαιο και παραγωγικότητα έναντι των πλουσιότερων οικονομιών της Ευρώπης.
Η Morningstar DBRS εκτιμά ότι η σύγκλιση των χωρών αυτών θα συνεχιστεί με σχετικά ισχυρό ρυθμό, καθώς η ανάπτυξη του εισοδήματος ανά κάτοικο προβλέπεται να διαμορφωθεί περίπου στο 2,1% ετησίως έως το 2040, υψηλότερα από το 1,2% που προβλέπεται για την ΕΕ συνολικά.
Η πρόκληση της Ελλάδας και της Νότιας Ευρώπης
Η εικόνα για τη Νότια Ευρώπη είναι διαφορετική. Οι χώρες της περιοχής είχαν υψηλότερα αρχικά επίπεδα εισοδήματος, όμως επηρεάστηκαν έντονα από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και την κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Παρά τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις και τη μεγαλύτερη ανθεκτικότητα που έχουν εμφανίσει τα τελευταία χρόνια, το σχετικό τους εισόδημα υποχώρησε από το 86% του μέσου όρου της ΕΕ το 2000 στο 71% το 2026.
Για την Ελλάδα, το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι η επόμενη φάση ανάπτυξης δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στην ανάκαμψη μετά την κρίση, αλλά απαιτεί ενίσχυση της παραγωγικότητας και επενδύσεις υψηλής ποιότητας. Η Morningstar DBRS σημειώνει ότι στη Νότια Ευρώπη η συσσώρευση κεφαλαίου έχει πλέον μικρότερο ρόλο, καθώς οι χώρες βρίσκονται πιο κοντά στα επίπεδα κεφαλαιακής έντασης των ανεπτυγμένων οικονομιών. Αντίθετα, κρίσιμες θα είναι οι μεταρρυθμίσεις που αυξάνουν την παραγωγικότητα.
Ανάπτυξη 1,2%-1,6% και το δημογραφικό βάρος
Οι εκτιμήσεις για τη Νότια Ευρώπη δείχνουν ότι η ανάπτυξη ανά κάτοικο μπορεί να παραμείνει γύρω στο 1,6% ετησίως τα επόμενα χρόνια, αλλά να υποχωρήσει περίπου στο 1,2% κατά την περίοδο 2030-2040, κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ. Αυτό υποδηλώνει κίνδυνο επιβράδυνσης της διαδικασίας σύγκλισης.
Καθοριστικός παράγοντας θα είναι το δημογραφικό. Η μείωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας αναμένεται να επιβαρύνει τις περισσότερες οικονομίες της Κεντρικής και Νότιας Ευρώπης, περιορίζοντας την αύξηση του εισοδήματος ανά κάτοικο.
Οι επενδύσεις το κλειδί για την επόμενη δεκαετία
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η διατήρηση της σύγκλισης θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των χωρών να προσελκύσουν επενδύσεις, να ενισχύσουν την καινοτομία και να αυξήσουν τη συμμετοχή του εργατικού δυναμικού.
Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή: αφενός να συνεχίσει την πορεία δημοσιονομικής και οικονομικής σταθεροποίησης, αφετέρου να περάσει σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που στηρίζεται περισσότερο στην παραγωγικότητα, την τεχνολογία και τις επενδύσεις.
Η Morningstar DBRS επισημαίνει ότι η συνέχιση της οικονομικής σύγκλισης έχει άμεση σημασία και για την πιστοληπτική εικόνα των κρατών, καθώς ενισχύει την ανθεκτικότητα των οικονομιών, τα φορολογικά έσοδα και τη δυνατότητα διαχείρισης του δημόσιου χρέους.
Διαβάστε ακόμη
Επιδότηση έως 36.000 ευρώ για όλα τα κλειστά σπίτια του ιδιοκτήτη
Επιτόκια: Ante portas νέα άνοδος (πίνακες)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.