Επιτόκια: Ante portas νέα άνοδος (πίνακες)

Πονοκέφαλο φαίνεται να προκαλεί σε δανειολήπτες, τράπεζες αλλά και στην πολιτεία η επικείμενη, πιθανότατη άνοδος των επιτοκίων από την ΕΚΤ, μετά την ενίσχυση των διεθνών πληθωριστικών πιέσεων τον Αύγουστο.

Κομβική ημερομηνία για την ανάπτυξη σχεδιασμού που θα αντιμετώπιζε το νέο αυτό βάρος – άλλωστε οι ελληνικές τράπεζες έχουν λειτουργήσει ξανά προς αυτήν την κατεύθυνση στο πρόσφατο παρελθόν – είναι η 10η Σεπτεμβρίου.

Οι εκτιμήσεις λένε πως η ΕΚΤ θα προχωρήσει πιθανότατα σε μια ακόμη αύξηση του κεντρικού της επιτοκίου στις 10 Σεπτεμβρίου, ενώ οι περισσότεροι θεωρούν περίπου βέβαιη μια ακόμη αύξηση – αν όχι δύο – μέχρι το τέλος του έτους.

Δύο ενδεχόμενες αυξήσεις κατά 0,25 μονάδες βάσης (μία που έχει ήδη γίνει και μία ακόμη που αναμένεται) θα οδηγήσουν σημαντικά υψηλότερα το Euribor και θα παρασύρουν προς τα πάνω τους τόκους δανεισμού για τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου.

Οι συνέπειες για επιχειρήσεις και νοικοκυριά δεν θα είναι αμελητέες. Άλλωστε, οι διοικήσεις των τραπεζών θεωρούν πως κάθε αύξηση επιτοκίου από την ΕΚΤ κατά 0,25 μονάδες βάσης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των εσόδων από τόκους κατά 35 έως 50 εκατ. ευρώ (ετήσια άνοδο) για κάθε μία από τις τράπεζες.

Ιδιαίτερο, πάντα, είναι το πλήγμα για τα νοικοκυριά.

Για ένα δάνειο 100.000 ευρώ, δύο τέτοιες αυξήσεις μέσα στο έτος αναμένεται να ανεβάσουν τη μηνιαία δόση ενός τέτοιου δανείου από 75 έως 100 ευρώ.

Η τελευταία αύξηση της ΕΚΤ έγινε τον Ιούνιο, όταν το επιτόκιο καταθέσεων αυξήθηκε στο 2,25%. Μετά τη συνεδρίαση της 10ης Σεπτεμβρίου, υπάρχουν ακόμη δύο συνεδριάσεις για αλλαγή νομισματικής πολιτικής μέσα στο 2026: 29 Οκτωβρίου και 17 Δεκεμβρίου.

Δεν είναι λίγοι αυτοί που λένε πως η άνοδος του πληθωρισμού μπορεί να οδηγήσει σε αποφάσεις ανόδου και κατά τις δύο αυτές συνεδριάσεις, κάτι που θα άλλαζε πολύ τα δεδομένα, κυρίως για τα στεγαστικά δάνεια.

Από το -0,50% στο 4% και από εκεί στο 2,25%

Μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια, το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ έκανε μια εντυπωσιακή διαδρομή. Τον Σεπτέμβριο του 2019, το επιτόκιο διευκόλυνσης καταθέσεων βρισκόταν στο -0,50%, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατηρούσε εξαιρετικά χαλαρή νομισματική πολιτική.

Η μεγάλη αλλαγή ήρθε το 2022, όταν ο πληθωρισμός άρχισε να εκτοξεύεται, αρχικά λόγω των προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα και στη συνέχεια λόγω της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου στην Ουκρανία.

Τον Ιούλιο του 2022 η ΕΚΤ ξεκίνησε τις αυξήσεις, ανεβάζοντας το επιτόκιο από το 0%. Ακολούθησε ένας από τους ταχύτερους κύκλους αυξήσεων στην ιστορία της, με το επιτόκιο να φτάνει στο 4% τον Σεπτέμβριο του 2023, από -0,50% μόλις τέσσερα χρόνια νωρίτερα.

Από τον Ιούνιο του 2024 ξεκίνησε ο αντίστροφος κύκλος. Η ΕΚΤ άρχισε να μειώνει σταδιακά τα επιτόκια, καθώς ο πληθωρισμός αποκλιμακώθηκε. Σήμερα, το επιτόκιο καταθέσεων βρίσκεται στο 2,25%, δηλαδή 225 μονάδες βάσης υψηλότερα από το ιστορικό χαμηλό του -0,50%.

Πώς λειτούργησαν οι τράπεζες στο πρόσφατο παρελθόν

Οι τράπεζες, στη φάση της ισχυρής ανόδου των επιτοκίων, ανακοίνωσαν τον Απρίλιο του 2023 ότι από τον Μάιο του 2023 θα «πάγωναν» για τους συνεπείς δανειολήπτες το επιτόκιο αναφοράς των κυμαινόμενων στεγαστικών.

Ως ημερομηνία βάσης χρησιμοποιήθηκε η 31η Μαρτίου 2023, με το επιτόκιο να «κλειδώνει» 20 μονάδες βάσης χαμηλότερα από το επίπεδο εκείνης της ημέρας.

Συγκεκριμένα, το Euribor ενός μήνα βρισκόταν περίπου στο 2,90% και το επίπεδο στο οποίο «πάγωσε» διαμορφώθηκε στο 2,70%. Αντίστοιχα, το Euribor τριών μηνών ήταν περίπου 3,05% και «κλειδώθηκε» στο 2,85%.

Με τον τρόπο αυτό, οι δανειολήπτες δεν επιβαρύνθηκαν από τις νέες αυξήσεις των επιτοκίων που ακολούθησαν. Το «πάγωμα» λειτούργησε ως ανάχωμα στις αυξήσεις των δόσεων για χιλιάδες στεγαστικά δάνεια.

Το παραπάνω βοήθησε πολύ τα νοικοκυριά, αλλά συγχρόνως βοήθησε και τις τράπεζες να μην αρχίσει να πυροδοτείται νέα τάση κόκκινων δανείων.

Η κατάσταση σήμερα – Ο σχεδιασμός

Το Euribor ενός μηνός σήμερα έχει διαμορφωθεί στο 2,257%, ενώ το Euribor τριών μηνών στο 2,593%, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της 31ης Αυγούστου.

Το 3μηνο, με το οποίο οι περισσότερες τράπεζες υπολογίζουν τα επιτόκιά τους, βρίσκεται ήδη περίπου 34 μονάδες βάσης πάνω από το 1μηνο, κάτι που έχει σημασία για τα κυμαινόμενα στεγαστικά.

Μολονότι απέχουμε πολύ από τα επιτοκιακά επίπεδα του 2023, τα οποία και οδήγησαν στις αποφάσεις των τραπεζών για πάγωμα των δόσεων των στεγαστικών δανείων, υπάρχουν παράγοντες που δεν αποκλείεται να οδηγήσουν σε παρόμοιες αποφάσεις τις τράπεζες.

Κομβική ημερομηνία για την εξέταση σεναρίων είναι η 10η Σεπτεμβρίου.

Παράλληλα, θεωρείται επιθυμητό και για τις τράπεζες αλλά και για την πολιτεία η στεγαστική πίστη να μην χάσει τη δυναμική που μόλις απέκτησε.

Τέλος, επιδίωξη της πολιτείας είναι η στεγαστική πολιτική να πιάσει τόπο και να λύσει τα δυσθεώρητα προβλήματα στέγασης που αντιμετωπίζει μεγάλο πλήθος νοικοκυριών.