Το φετινό καλοκαίρι στην Ευρώπη προκάλεσε έντονη ανησυχία και προβληματισμό. Εβδομάδες χωρίς βροχές, θερμοκρασίες-ρεκόρ, κατεστραμμένες σοδειές, εκτεταμένες πυρκαγιές και χιλιάδες θάνατοι που συνδέθηκαν με τον καύσωνα έφεραν την κλιματική αλλαγή στο επίκεντρο όχι μόνο της κοινωνικής συζήτησης, αλλά και των επενδυτών και των κυβερνήσεων.
Καθώς το φυσικό φαινόμενο Ελ Νίνιο ενισχύεται και εξελίσσεται σε ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί, οι μετεωρολόγοι ήδη στρέφουν το βλέμμα τους στο επόμενο καλοκαίρι.
Αν και είναι ακόμη νωρίς για ακριβείς προβλέψεις, η βρετανική Μετεωρολογική Υπηρεσία εκτιμά ότι το 2027 έχει μεγάλες πιθανότητες να συναγωνιστεί το 2024 ως το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί στην Ευρώπη.
Ακόμη και αν αυτό το σενάριο δεν επιβεβαιωθεί, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η κλιματική αλλαγή σημαίνει πως οι μελλοντικοί καύσωνες θα είναι μεγαλύτερης διάρκειας, εντονότεροι και συχνότεροι.
«Οι καύσωνες και οι πυρκαγιές αποτελούν πλέον άμεσες αποδείξεις που οι άνθρωποι δεν μπορούν να αγνοήσουν», σημειώνει η Μπεατρίς Μοσέλο, ανώτερη ερευνήτρια στο think tank Chatham House.
Όπως εξηγεί, δεν πρόκειται πλέον για ένα μεμονωμένο γεγονός που προκαλεί προσωρινές αναταράξεις, αλλά για μια κρίση με επιπτώσεις σε πολλά επίπεδα της οικονομίας και της κοινωνίας.
Η κοινωνική ανησυχία αυξάνεται
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνεται και στις δημοσκοπήσεις. Μετά τον ιστορικό καύσωνα στη Γαλλία, έρευνα της Ipsos τον Ιούλιο κατέγραψε αύξηση 12 μονάδων στην ανησυχία των πολιτών για το περιβάλλον.
Ανάλογη τάση καταγράφηκε στην Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο, με ερευνητές της αυστριακής εταιρείας δημοσκοπήσεων INTEGRAL να αποδίδουν την εξέλιξη στην άμεση εμπειρία των πολιτών από τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και στην αίσθηση ότι οι χώρες τους δεν ήταν επαρκώς προετοιμασμένες.
Ορισμένες κυβερνήσεις εμφανίζονται πλέον να ενσωματώνουν περισσότερο την κλιματική προσαρμογή στις πολιτικές τους.
Στη Γερμανία, η υπουργός Περιβάλλοντος προωθεί αλλαγή του Συντάγματος ώστε να αυξηθεί η ευθύνη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, μετά τις επισημάνσεις τοπικών αρχών ότι δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους.
Στην Ισπανία, οι αρχές ανακοίνωσαν περισσότερη χρηματοδότηση για κλιματικά καταφύγια, όπου οι πολίτες μπορούν να προστατεύονται από τον καύσωνα, αλλά και για την εγκατάσταση κλιματισμού στα σχολεία.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο υπουργός Υγείας ανέφερε ότι το Εθνικό Σύστημα Υγείας πρέπει να προετοιμάζεται για την αυξημένη ζήτηση του καλοκαιριού, όπως ήδη κάνει για τους χειμερινούς μήνες.
Οι υποδομές παραμένουν ευάλωτες
Παρά τις νέες εξαγγελίες, οι ουσιαστικές αλλαγές αναμένεται να χρειαστούν χρόνο.
Τα νοσοκομεία αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πολλά στεγάζονται σε παλαιά κτίρια, σε πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές, χωρίς ολοκληρωμένα συστήματα κλιματισμού, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα στις ακραίες θερμοκρασίες.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, νοσηλευτές έχουν αναφέρει περιστατικά λιποθυμιών κατά την εργασία τους, ενώ εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας έχουν προειδοποιήσει ότι οι συνθήκες σε ορισμένους χώρους δεν είναι ασφαλείς.
«Είμαι αισιόδοξος ότι η προσαρμογή στους καύσωνες θα αποτελέσει μεγαλύτερη προτεραιότητα για το Εθνικό Σύστημα Υγείας», δήλωσε ο Κρις Νέιλορ, ανώτερος ερευνητής πολιτικής υγείας στο King’s Fund.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, δεν είναι βέβαιο ότι οι αλλαγές θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το καλοκαίρι του 2027.
Οι υψηλές θερμοκρασίες οδήγησαν ήδη φέτος σε αναβολές χειρουργικών επεμβάσεων, γεγονός που αύξησε την πίεση σε ένα σύστημα υγείας που προσπαθεί να μειώσει μεγάλες λίστες αναμονής.
Το κόστος της προσαρμογής και οι πολιτικές αντιπαραθέσεις
Η προσπάθεια προσαρμογής αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται ταυτόχρονα να διαχειριστούν περιορισμένους προϋπολογισμούς, πολέμους στο Ιράν και την Ουκρανία, εντάσεις με τις ΗΠΑ, αλλά και την κοινωνική δυσαρέσκεια για τον πληθωρισμό και την πολιτική αστάθεια.
Παράλληλα, η αντιμετώπιση της ζέστης έχει μετατραπεί σε αντικείμενο πολιτικής αντιπαράθεσης.
Πολιτικοί της δεξιάς και λαϊκιστικών κομμάτων έχουν χρησιμοποιήσει το ζήτημα του κλιματισμού ως πεδίο αντιπαράθεσης, κατηγορώντας κυβερνήσεις ότι δίνουν προτεραιότητα στους στόχους μηδενικών εκπομπών έναντι της άνεσης των πολιτών.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, αμφισβητούν την επιστημονική συναίνεση για τον ανθρώπινο παράγοντα στην κλιματική αλλαγή.
Η νέα πρόκληση για την ενέργεια
Η προσπάθεια προσαρμογής δημιουργεί όμως και νέες προκλήσεις.
Η αύξηση της χρήσης κλιματιστικών στην Ευρώπη μπορεί να προστατεύσει περισσότερους ανθρώπους από τη ζέστη, αλλά παράλληλα αυξάνει την πίεση στα ηλεκτρικά δίκτυα.
Τα ευρωπαϊκά συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν υψηλότερες καλοκαιρινές αιχμές ζήτησης. Το φετινό καλοκαίρι, το βρετανικό δίκτυο εξέδωσε αρκετές προειδοποιήσεις για πιθανή αναντιστοιχία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Η κρίση που μπορεί να γίνει σημείο καμπής
Το φετινό καλοκαίρι δεν είναι η πρώτη φορά που μια κλιματική κρίση χαρακτηρίζεται «καμπανάκι» για τον κόσμο.
Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτή τη φορά μπορεί να υπάρξει διαφορετική αντίδραση, λόγω της διάρκειας και της έντασης των επιπτώσεων: πυρκαγιές, προβλήματα στις μεταφορές, διακοπές ρεύματος και νερού, αλλά και το εμφανές αποτύπωμα της ξηρασίας στους δημόσιους χώρους.
Η Έμμα Χάουαρντ Μπόιντ, πρόεδρος της ανεξάρτητης Βρετανικής Επιτροπής Κινδύνου από τη Ζέστη, τόνισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει καθυστερήσει στην προσαρμογή στις υψηλές θερμοκρασίες.
«Η γνώση ότι τα πράγματα θα γίνονται ολοένα θερμότερα πρέπει να γίνει πραγματικά αποδεκτή σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης», ανέφερε.
Το μεγάλο στοίχημα, όπως σημειώνει, είναι να μην ξεχαστεί η εμπειρία του φετινού καλοκαιριού όταν οι θερμοκρασίες υποχωρήσουν, ώστε η Ευρώπη να είναι καλύτερα προετοιμασμένη την επόμενη χρονιά.
Διαβάστε ακόμη
«Σπίτι μου 3»: Το νέο σχέδιο για φθηνά στεγαστικά που πάει στη ΔΕΘ
Κτηματολόγιο: Ψηφιακό «ξεμπλοκάρισμα» για ακίνητα με λάθη στον χάρτη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.