Η σύγκρουση του επιβατηγού-οχηματαγωγού «ΕΛΥΡΟΣ» με το φορτηγό-οχηματαγωγό «ΙΩΣΗΦ» στη Σούδα δεν είναι απλώς ακόμη ένα ναυτικό συμβάν που θα διερευνηθεί για να διαπιστωθούν τα αίτια και να αποδοθούν ευθύνες. Φέρνει ξανά στην επιφάνεια ένα ζήτημα που παραμένει ανοικτό εδώ και χρόνια: πόσο καλά θωρακισμένες είναι οι ελληνικές θάλασσες απέναντι στον κίνδυνο ενός σοβαρού ατυχήματος.
Η Ελλάδα έχει ένα από τα πυκνότερα ακτοπλοϊκά δίκτυα στην Ευρώπη, εκατοντάδες λιμάνια και ταυτόχρονα βρίσκεται πάνω σε πολυσύχναστους διεθνείς θαλάσσιους δρόμους. Επιβατηγά πλοία, δεξαμενόπλοια, containerships και bulk carriers κινούνται καθημερινά στις ίδιες θαλάσσιες περιοχές. Και όσο αυξάνεται η κίνηση, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για έγκαιρη και συνολική εικόνα του τι συμβαίνει στη θάλασσα.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο μπαίνει το VTMIS (Vessel Traffic Management and Information System), το εθνικό σύστημα παρακολούθησης και διαχείρισης της κυκλοφορίας των πλοίων, η επέκταση και αναβάθμιση του οποίου εξακολουθεί να εκκρεμεί.
Η σημασία του είναι πρακτική. Ένα σύγχρονο σύστημα δεν δείχνει απλώς πού βρίσκεται κάθε πλοίο. Συγκεντρώνει στοιχεία για την πορεία, την ταχύτητα και τον προορισμό του και βοηθά τις αρμόδιες υπηρεσίες να αντιληφθούν εγκαίρως ότι δύο πλοία πλησιάζουν επικίνδυνα ή ότι μια πορεία εξελίσσεται με τρόπο που μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση.
Δεν αντικαθιστά τον πλοίαρχο και δεν αφαιρεί την ευθύνη από τη γέφυρα. Προσθέτει όμως ένα ακόμη επίπεδο ασφάλειας, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου οι αποφάσεις πολλές φορές πρέπει να λαμβάνονται μέσα σε λίγα λεπτά.
Σήμερα λειτουργούν κέντρα VTS στον Πειραιά, στη Ραφήνα, στην Πάτρα, στην Κέρκυρα και στην Αλεξανδρούπολη, μαζί με περιφερειακούς σταθμούς στο Αντίρριο, στην Ηγουμενίτσα και στο Λαύριο. Πρόκειται όμως για ένα δίκτυο που παρακολουθεί συγκεκριμένες περιοχές και δεν προσφέρει την ενιαία εικόνα που θα μπορούσε να δώσει ένα ολοκληρωμένο εθνικό VTMIS.
Και εκεί βρίσκεται η μεγάλη εκκρεμότητα. Ο διαγωνισμός για την επέκταση και αναβάθμιση του συστήματος προκηρύχθηκε το 2022, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπος με προσφυγές και δικαστικές εμπλοκές. Η αρχική διαδικασία, ύψους περίπου 49 εκατ. ευρώ, ματαιώθηκε το 2025 και το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής προχώρησε στην προετοιμασία νέου διαγωνισμού. Η γεωγραφία της Ελλάδας κάνει αυτή την καθυστέρηση ακόμη πιο σημαντική. Από το Αιγαίο περνούν εμπορικά πλοία με προορισμό τα Δαρδανέλια, τον Βόσπορο και τη Μαύρη Θάλασσα, ενώ γύρω από την Κρήτη κινούνται μεγάλες ροές πλοίων προς την Ανατολική Μεσόγειο και τη Διώρυγα του Σουέζ. Πάνω σε αυτές τις διεθνείς ρότες «κουμπώνει» η ελληνική ακτοπλοΐα, με δεκάδες επιβατηγά να συνδέουν καθημερινά την ηπειρωτική χώρα με τα νησιά. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν η επιβατική κίνηση βρίσκεται στο υψηλότερο σημείο της.
Το πόσο σοβαρές μπορεί να είναι οι συνέπειες μιας σύγκρουσης είχε φανεί ήδη τον Οκτώβριο του 2020, όταν το ναρκοθηρευτικό «Καλλιστώ» συγκρούστηκε με το container vessel «Maersk Launceston» έξω από τον Πειραιά. Το πολεμικό πλοίο υπέστη τεράστιες ζημιές και δύο μέλη του πληρώματος τραυματίστηκαν ελαφρά.
Έξι χρόνια μετά, το περιστατικό στη Σούδα υπενθυμίζει ότι το ζητούμενο δεν είναι μόνο τι γίνεται μετά από ένα ατύχημα, αλλά κυρίως τι μπορεί να γίνει πριν από αυτό. Ένα ολοκληρωμένο VTMIS, σε σύνδεση με τα τοπικά κέντρα και ευρωπαϊκά συστήματα όπως το SafeSeaNet, μπορεί να δώσει στις αρμόδιες αρχές καλύτερη εικόνα και περισσότερο χρόνο αντίδρασης. Και αυτό αφορά όχι μόνο πιθανές συγκρούσεις, αλλά και μηχανικές βλάβες, περιστατικά ρύπανσης ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση απαιτεί γρήγορη παρέμβαση.
Στη θάλασσα ο ανθρώπινος παράγοντας θα παραμένει πάντα καθοριστικός. Η τεχνολογία δεν μπορεί να τον αντικαταστήσει. Μπορεί όμως να του δώσει ένα επιπλέον εργαλείο για να προλάβει το λάθος πριν αυτό μετατραπεί σε ατύχημα.
Η σύγκρουση στη Σούδα κάνει, λοιπόν, το ερώτημα πιο πιεστικό: πότε θα αποκτήσει η Ελλάδα ένα πραγματικά ενιαίο και σύγχρονο σύστημα παρακολούθησης της κυκλοφορίας στις θάλασσές της;
Διαβάστε ακόμη
10 συντάκτες προτείνουν τα βιβλία του καλοκαιριού
Μεγαλοοφειλέτες: Η δημοσιοποίηση πάει για Φεβρουάριο – Το «παράθυρο» των 72 δόσεων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.