Ο Δεκέμβριος εξελίσσεται στον μήνα της κρίσης για το μέλλον της απανθρακοποίησης της παγκόσμιας ναυτιλίας. Μετά και την τελευταία τετραήμερη διαπραγμάτευση στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), οι κυβερνήσεις έχουν μπροστά τους λιγότερο από τρεις μήνες για να γεφυρώσουν διαφορές που εξακολουθούν να αγγίζουν τον πυρήνα του Net-Zero Framework. Το επόμενο κρίσιμο ραντεβού έχει οριστεί για τις 23-27 Νοεμβρίου, όταν θα συνεδριάσει το ISWG-GHG 23. Θα ακολουθήσει το MEPC 85 από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 3 Δεκεμβρίου και, εφόσον επιβεβαιωθεί, στις 4 Δεκεμβρίου θα επαναληφθεί η έκτακτη σύνοδος που είχε διακοπεί τον Οκτώβριο του 2025. Εκεί μπορεί να επιχειρηθεί εκ νέου η επίσημη υιοθέτηση του πλαισίου. Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον εάν η ναυτιλία θα κινηθεί προς την απανθρακοποίηση. Σε αυτό υπάρχει ευρεία συμφωνία. Η σύγκρουση αφορά το πώς, με ποιο κόστος και κυρίως με ποια καύσιμα θα γίνει η μετάβαση.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο βρίσκεται και η ελληνική παρέμβαση. Η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών έχει ξεκαθαρίσει ότι υποστηρίζει τον στόχο της απανθρακοποίησης, αλλά θεωρεί ότι το υφιστάμενο Net-Zero Framework παρουσιάζει ουσιαστικές αδυναμίες. Η πρόεδρος της ΕΕΕ Μελίνα Τραυλού, πριν από τις διαπραγματεύσεις του Σεπτεμβρίου, είχε θέσει ως βασικές προϋποθέσεις τη διαθεσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα και τη δυνατότητα παραγωγής των νέων καυσίμων στις ποσότητες που θα χρειαστεί ο παγκόσμιος στόλος. Η ελληνική πλευρά βλέπει θετικότερα την προσέγγιση που έχουν καταθέσει Παναμάς και Λιβερία, θεωρώντας ότι μπορεί να αποτελέσει βάση διαπραγμάτευσης, καθώς δίνει μεγαλύτερο βάρος στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς καυσίμων και στην ενεργειακή αποδοτικότητα των πλοίων. Πίσω από αυτή τη θέση βρίσκεται ένα πρακτικό πρόβλημα για τους πλοιοκτήτες: ένα πλοίο που παραγγέλλεται σήμερα θα παραμείνει πιθανότατα στην αγορά για δύο ή και τρεις δεκαετίες. Οι εταιρείες καλούνται επομένως να λάβουν επενδυτικές αποφάσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων χωρίς να γνωρίζουν ακόμη με βεβαιότητα ποια καύσιμα θα είναι διαθέσιμα, σε ποιες ποσότητες, σε ποια λιμάνια και σε ποια τιμή.
Η μάχη για τα δισεκατομμύρια
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι οικονομικό. Στον πυρήνα του Net-Zero Framework βρίσκεται ένας μηχανισμός τιμολόγησης των εκπομπών, σε συνδυασμό με ένα Ταμείο που θα συγκεντρώνει σημαντικά κεφάλαια από τη ναυτιλία. Τα χρήματα προορίζονται, μεταξύ άλλων, για την ενίσχυση της μετάβασης προς καύσιμα μηδενικών ή σχεδόν μηδενικών εκπομπών και για τη στήριξη χωρών που θα δυσκολευτούν περισσότερο να χρηματοδοτήσουν την πράσινη μετάβαση.
Σύμφωνα με την αποτίμηση ερευνητών του University College London μετά τις τελευταίες συνομιλίες, περίπου τα δύο τρίτα των κρατών που πήραν τον λόγο εμφανίστηκαν θετικά απέναντι σε έναν μηχανισμό συγκέντρωσης εσόδων για τη χρηματοδότηση της μετάβασης. Αυτό, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με συμφωνία. ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία παραμένουν μεταξύ των βασικών δυνάμεων που αντιδρούν στην κατεύθυνση που έχει πάρει το σχέδιο, ενώ οι διαφορετικές προσεγγίσεις αφορούν τόσο τον τρόπο συγκέντρωσης των χρημάτων όσο και τη χρήση τους.
Οι ερευνητές του UCL διαπιστώνουν ότι αρκετά από τα βασικά ζητήματα παραμένουν ανοικτά και ότι η απόσταση μεταξύ των διαφορετικών προτάσεων δεν περιορίστηκε ουσιαστικά κατά τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου. Υπάρχει πάντως μία διαφορά σε σχέση με την εκρηκτική συνεδρίαση του Οκτωβρίου του 2025: το κλίμα εμφανίζεται περισσότερο διαπραγματευτικό. Η τελευταία σύνοδος δεν χαρακτηρίστηκε από την ένταση που είχε οδηγήσει στην αναβολή της διαδικασίας. Ο ίδιος ο IMO έκανε λόγο μετά τη συνεδρίαση για πραγματική διάθεση των αντιπροσωπειών να συνεχίσουν την προσπάθεια και να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη σύγκλιση.
Αυτό όμως δεν αλλάζει το γεγονός ότι ο χρόνος πιέζει. Ακόμη και οι κατευθυντήριες γραμμές που θα καθορίσουν πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη τα νέα μέτρα δεν εξετάστηκαν πλήρως αυτή την εβδομάδα λόγω έλλειψης χρόνου και μεταφέρθηκαν στην επόμενη συνεδρίαση του Νοεμβρίου. Το ίδιο συνέβη και με τις εργασίες γύρω από την αξιολόγηση των εκπομπών των καυσίμων σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους. Έτσι, μέσα σε λίγες εβδομάδες, οι χώρες του IMO θα πρέπει να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα το πολιτικό, το οικονομικό και το τεχνικό σκέλος της συμφωνίας. Για την ελληνική ναυτιλία το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Η ελληνόκτητη πλοιοκτησία, με ισχυρή παρουσία κυρίως στα tramp segments, καλείται να προγραμματίσει την ανανέωση ενός τεράστιου στόλου σε μία περίοδο κατά την οποία δεν έχει ακόμη ξεκαθαρίσει ποια τεχνολογία θα επικρατήσει.
Γι’ αυτό και η ελληνική γραμμή δεν αμφισβητεί τον τελικό προορισμό, αλλά τον δρόμο προς αυτόν: ζητά ένα ενιαίο παγκόσμιο σύστημα που θα μπορεί πράγματι να εφαρμοστεί και δεν θα δημιουργεί υποχρεώσεις για καύσιμα τα οποία η ίδια η ενεργειακή αγορά δεν είναι ακόμη σε θέση να προσφέρει σε επαρκείς ποσότητες. Η αναμέτρηση του Δεκεμβρίου, συνεπώς, ξεπερνά τη συζήτηση για έναν ακόμη περιβαλλοντικό κανονισμό. Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει τις παραγγελίες νέων πλοίων, τις επιλογές πρόωσης και καυσίμων, το λειτουργικό κόστος και τελικά την κατανομή επενδύσεων δισεκατομμυρίων δολαρίων στη ναυτιλία τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε ακόμη
Από τη γέννηση μέχρι το πανεπιστήμιο: Τρία νέα «μπόνους» για οικογένειες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ