Ιωάννης Μπρας:«Η αξία της κρουαζιέρας δεν μετριέται μόνο στο ταμείο»

Η οικονομική συνεισφορά της κρουαζιέρας στην Ελλάδα δεν περιορίζεται σε όσα αγοράζει ένας επιβάτης κατά την ολιγόωρη παραμονή του στην ξηρά. Εκτείνεται στις δαπάνες των πληρωμάτων, στις οργανωμένες εκδρομές, στις μεταφορές, στην εστίαση, στα μουσεία, στις λιμενικές υπηρεσίες, στην τροφοδοσία των πλοίων και σε ένα ευρύ δίκτυο τοπικών επιχειρήσεων και επαγγελματιών.

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα του Ιωάννη Μπρα, διευθύνοντος συμβούλου της Five Senses Consulting και Seatrade Ambassador, στο πλαίσιο της συμμετοχής του στη Seatrade Cruise Med 2026. Οπως επισημαίνει, η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό χαρτοφυλάκιο προορισμών, αλλά για να αυξήσει το πραγματικό οικονομικό αποτύπωμα της κρουαζιέρας χρειάζεται να περάσει από την απλή καταμέτρηση αφίξεων και επιβατών στη συστηματική διαχείριση της αξίας που δημιουργείται σε κάθε προορισμό. Η δαπάνη των επισκεπτών δεν αποτελεί ένα τυχαίο ή αμετάβλητο μέγεθος. Επηρεάζεται από την πληροφόρηση, την πρόσβαση, την ποιότητα της υποδοχής, το προφίλ της εταιρείας κρουαζιέρας και τα χαρακτηριστικά των ταξιδιωτών. Εξηγεί γιατί η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει περισσότερο στο homeporting, στην ψηφιακή πληροφόρηση, στην αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, στην ενεργοποίηση των πληρωμάτων ως άτυπων πρεσβευτών και στη συνεργασία λιμένων, δήμων, περιφερειών, επιχειρήσεων και εταιρειών κρουαζιέρας.

Μ.ΤΣ.: Κύριε Μπρα, κυριαρχεί η αντίληψη ότι ο επιβάτης κρουαζιέρας αποβιβάζεται, αγοράζει ένα μαγνητάκι και ένα μπουκάλι νερό και επιστρέφει στο πλοίο. Ανταποκρίνεται αυτή η εικόνα στην πραγματικότητα;

Ι.ΜΠΡ.: Υπάρχουν επιβάτες που ξοδεύουν λίγα χρήματα, όπως υπάρχουν και προσεγγίσεις οι οποίες προκαλούν μεγαλύτερη πίεση από την αξία που αποδίδουν στην τοπική κοινωνία. Αυτές οι ανησυχίες είναι πραγματικές και δεν πρέπει να υποβαθμίζονται. Ωστόσο, η εικόνα του επιβάτη που αγοράζει μόνο ένα αναμνηστικό είναι πολύ περιορισμένη. Προτού ένας προορισμός καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι επισκέπτες δεν αφήνουν χρήματα, πρέπει να εξετάσει εάν έχει δημιουργήσει το κατάλληλο σύστημα ώστε να μπορούν να ανακαλύψουν, να εμπιστευτούν και να επιλέξουν τοπικά προϊόντα και εμπειρίες. Ενας επιβάτης δεν μπορεί να αγοράσει μια εμπειρία την οποία δεν γνωρίζει. Δεν μπορεί να επισκεφθεί έναν τοπικό παραγωγό εάν αγνοεί την ύπαρξή του, ούτε να επιλέξει ένα αυθεντικό εστιατόριο χωρίς αξιόπιστη πληροφόρηση. Αντίστοιχα, δύσκολα θα μπει σε ένα μουσείο εάν δεν γνωρίζει πού βρίσκεται, πόσο διαρκεί η επίσκεψη ή εάν προλαβαίνει να επιστρέψει εγκαίρως στο πλοίο.

Μ.ΤΣ.: Τι σημαίνει στην πράξη ο όρος «cruise value management»;

Ι.ΜΠΡ.: Σημαίνει διαχείριση της αξίας που δημιουργείται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την προσέγγιση ενός πλοίου. Δεν αρκεί να ρωτάμε πόσα χρήματα ξόδεψαν οι επιβάτες. Πρέπει να εξετάζουμε τι έκανε ο ίδιος ο προορισμός για να επηρεάσει αυτή τη δαπάνη, να την κατευθύνει προς τις τοπικές επιχειρήσεις, να μετρήσει τα αποτελέσματα και να βελτιώσει την εμπειρία στις επόμενες αφίξεις. Η συμπεριφορά των επιβατών επηρεάζεται από την πληροφόρηση, τον διαθέσιμο χρόνο, την εμπιστοσύνη, την προσβασιμότητα, την αγορά προέλευσης, το είδος του πλοίου, την ενημέρωση πάνω στο πλοίο, τις προτάσεις του πληρώματος και την ετοιμότητα του τοπικού οικοσυστήματος. Η συζήτηση πρέπει, επομένως, να μετακινηθεί από το «οι επιβάτες δεν ξοδεύουν» στο «γνωρίζουμε πού δημιουργείται αξία, πού χάνεται και τι μπορούμε να βελτιώσουμε».

Μ.ΤΣ.: Ποια τμήματα της οικονομικής δραστηριότητας παραβλέπονται όταν η συζήτηση περιορίζεται στις αγορές των επιβατών;

Ι.ΜΠΡ.: Η αξία μιας προσέγγισης περιλαμβάνει τον αδειοδοτημένο ξεναγό, τον οδηγό και την εταιρεία που διαθέτει τα τουριστικά λεωφορεία, τον οδηγό ταξί, το εστιατόριο που εξυπηρετεί μια οργανωμένη εκδρομή, το μουσείο και τον τοπικό διοργανωτή της εμπειρίας. Περιλαμβάνει, επίσης, τους λιμενικούς πράκτορες, τους επίγειους διαχειριστές, τις ομάδες των τερματικών σταθμών, τις υπηρεσίες ασφαλείας, τη διαχείριση αποβλήτων, την παροχή νερού, τις τεχνικές υπηρεσίες και τις εταιρείες logistics. Ανάλογα με τον προορισμό, μπορεί να συμπεριλαμβάνει την τροφοδοσία των πλοίων, τα καύσιμα, τη συντήρηση, τα λουλούδια, τα τρόφιμα και ποτά, τα ξενοδοχεία, τις μεταφορές από και προς τα αεροδρόμια και τις υπηρεσίες αποσκευών. Για τον λόγο αυτό οι σοβαρές μελέτες οικονομικού αποτυπώματος δεν περιορίζονται στις αγορές ενός επιβάτη. Εξετάζουν τις δαπάνες επιβατών και πληρωμάτων, τις αγορές των εταιρειών κρουαζιέρας, την απασχόληση, τις αμοιβές και τις άμεσες, έμμεσες και προκαλούμενες επιδράσεις στην οικονομία.

Μ.ΤΣ.: Τι δείχνουν οι διεθνείς μελέτες για την πραγματική αξία της κρουαζιέρας;

Ι.ΜΠΡ.: Η μεθοδολογία παγκόσμιου οικονομικού αποτυπώματος της Cruise Lines International Association δεν εξετάζει μόνο τις αγορές των επιβατών. Συνυπολογίζει τις δαπάνες των πληρωμάτων, τις προμήθειες και τις αγορές των εταιρειών, τη ναυπήγηση πλοίων και τη δημιουργία χωρητικότητας, τις αμοιβές του προσωπικού και τις ευρύτερες έμμεσες οικονομικές επιδράσεις. Η Λισαβόνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της διαφοράς μεταξύ transit και homeport δραστηριότητας. Σύμφωνα με μελέτες που πραγματοποιήθηκαν για το λιμάνι της πόλης, ένας επιβάτης που ξεκινά εκεί την κρουαζιέρα του δαπανά κατά μέσο όρο 367 ευρώ έναντι περίπου 82 ευρώ ενός διερχόμενου επιβάτη. Η διαφορά προκύπτει επειδή ο επιβάτης homeport χρησιμοποιεί ξενοδοχεία, ταξί, εστιατόρια, μεταφορές από και προς το αεροδρόμιο, καταστήματα και άλλες υπηρεσίες πριν ή μετά την κρουαζιέρα του.

Μ.ΤΣ.: Τι έδειξε η εμπειρία της Five Senses Consulting στον Αγιο Νικόλαο;

Ι.ΜΠΡ.: Ακολουθήσαμε μια συγκεκριμένη διαδικασία: μέτρηση, ανάλυση, βελτίωση και νέα μέτρηση. Αλλάξαμε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονταν στους επιβάτες η πληροφόρηση, η καθοδήγηση και οι διαθέσιμες τοπικές επιλογές. Το αποτέλεσμα ήταν αύξηση της επιβατικής δαπάνης κατά 24%. Το συμπέρασμα είναι άμεσο: όταν άλλαξε το σύστημα, μεταβλήθηκε και η οικονομική συμπεριφορά των επισκεπτών. Η επίδραση της κρουαζιέρας δεν είναι στατική και μπορεί να ενισχυθεί μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις.

Μ.ΤΣ.: Ποια είναι η προοπτική που δημιουργεί η συνεργασία του Αγίου Νικολάου Κρήτης με τη Celestyal;

Ι.ΜΠΡ.: Σε πρόσφατη εκδήλωση της Celestyal στον Αγιο Νικόλαο παρουσιάστηκαν στοιχεία σύμφωνα με τα οποία 28 προσεγγίσεις μέσα σε έναν χρόνο μπορούν να συνεισφέρουν περίπου 3,5 εκατ. ευρώ στην τοπική οικονομία. Με τη Celestyal να έχει ήδη εντάξει τον Αγιο Νικόλαο στον προγραμματισμό της για το 2026, το 2027 και το 2028, η προβλεπόμενη τοπική συνεισφορά στην τριετία μπορεί να ξεπεράσει τα 10 εκατ. ευρώ. Πέρα από τα ίδια τα ποσά, το σημαντικό μήνυμα είναι ότι οι επαναλαμβανόμενες προσεγγίσεις, η σταθερή συνεργασία, η ετοιμότητα του προορισμού και μια ξεκάθαρη τοπική στρατηγική μπορούν να δημιουργήσουν μετρήσιμη αξία.

Μ.ΤΣ.: Πόσο σημαντικά είναι τα πρώτα λεπτά μετά την αποβίβαση;

Ι.ΜΠΡ.: Μπορούν να καθορίσουν ολόκληρη την επίσκεψη. Εάν ο επιβάτης βρεθεί αντιμέτωπος με σύγχυση, ανεπαρκή σήμανση, ασαφείς διαδρομές, κλειστά καταστήματα, δύσκολες διαβάσεις ή έλλειψη μεταφορικών επιλογών, η αξία της εμπειρίας περιορίζεται αμέσως. Μια καλή υποδοχή μειώνει την αβεβαιότητα και δημιουργεί εμπιστοσύνη. Χρειάζονται σαφείς πληροφορίες στον τερματικό σταθμό, πολύγλωσσοι χάρτες, σημεία ενημέρωσης, έξυπνη σήμανση με QR ή NFC, τοπικοί πρεσβευτές και προτεινόμενες διαδρομές ανάλογα με τον διαθέσιμο χρόνο.

Μ.ΤΣ.: Μπορεί η Ελλάδα να διεκδικήσει περισσότερη κρουαζιέρα κατά τους χειμερινούς μήνες;

Ι.ΜΠΡ.: Η επιμήκυνση της περιόδου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προοπτικές για την Ελλάδα και συνολικά τη Μεσόγειο. Υπάρχουν προορισμοί με ήπιο κλίμα, ισχυρό πολιτιστικό προϊόν και τη δυνατότητα να υποδεχθούν επισκέπτες πέρα από τους παραδοσιακούς μήνες αιχμής. Το καλό κλίμα και η γεωγραφική θέση, όμως, δεν αρκούν. Για να λειτουργήσει ένας προορισμός όλο τον χρόνο χρειάζονται σταθερές αεροπορικές συνδέσεις, διαθέσιμες εκδρομές, ανοιχτά καταστήματα και χώροι εστίασης, λειτουργικές υπηρεσίες και συντονισμός όλων των τοπικών φορέων. Η επιμήκυνση της περιόδου δεν είναι απλώς θέμα προγραμματισμού των εταιρειών. Προϋποθέτει έναν προορισμό που παραμένει πραγματικά ενεργός και έτοιμος να υποδεχθεί επισκέπτες.

Μ.ΤΣ.: Ποιες αλλαγές φέρνει η είσοδος ισχυρών ξενοδοχειακών brands στην πολυτελή κρουαζιέρα;

Ι.ΜΠΡ.: Η παρουσία brands όπως τα Four Seasons Yachts και Orient Express Sailing Yachts δημιουργεί ένα νέο περιβάλλον. Οι επιβάτες αυτής της κατηγορίας αναζητούν αυθεντικές εμπειρίες, ιδιωτικότητα, μεγαλύτερη ευελιξία και υπηρεσίες που λειτουργούν με τη λογική προσωπικού concierge. Τα μικρότερα πλοία και τα yachts μπορούν να προσεγγίσουν αγκυροβόλια, μικρά λιμάνια και νησιά εκτός των καθιερωμένων διαδρομών. Αυτό δημιουργεί σημαντικές ευκαιρίες για μικρότερους ελληνικούς προορισμούς, αρκεί να διαθέτουν αξιόπιστες μεταφορές, προσεκτικά σχεδιασμένες εμπειρίες και τη δυνατότητα να εξυπηρετούν επισκέπτες που ενδέχεται να αποφασίζουν το πρόγραμμά τους την τελευταία στιγμή.

Η πολυτελής κρουαζιέρα δεν αξιολογεί έναν προορισμό μόνο με βάση τη διεθνή φήμη του. Κρίνει την ποιότητα κάθε επαφής – από την άφιξη και τη μετακίνηση μέχρι την ξενάγηση, τη γαστρονομία και την προσωπική εξυπηρέτηση. Η αυθεντικότητα αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από ποιότητα και συνέπεια.

Μ.ΤΣ.: Πώς αλλάζει το homeporting την οικονομική εξίσωση;

Ι.ΜΠΡ.: Ενας διερχόμενος επιβάτης μπορεί να παραμείνει στην πόλη για λίγες ώρες. Ο επιβάτης homeport μπορεί να φτάσει μία, δύο ή τρεις ημέρες πριν από την αναχώρηση ή να παραμείνει μετά την αποβίβαση. Ετσι, χρησιμοποιεί ξενοδοχεία, εστιατόρια, ταξί, αεροπορικές συνδέσεις, υπηρεσίες αποσκευών, μουσεία, καταστήματα και οργανωμένες περιηγήσεις. Το homeporting δημιουργεί, επίσης, δραστηριότητα για τους επίγειους διαχειριστές, την τροφοδοσία, τα πληρώματα, τις μεταφορές και τα αεροδρόμια. Ενα homeport δεν αποτελεί μόνο λιμενική λειτουργία, αλλά μια ολοκληρωμένη τουριστική στρατηγική της πόλης. Το λιμάνι δεν μπορεί να οικοδομήσει μόνο του αυτό το σύστημα. Χρειάζεται η συμμετοχή του δήμου, της περιφέρειας, του αεροδρομίου, των ξενοδοχείων, των ταξί, των εστιατορίων, των DMCs, των ξεναγών, των επιμελητηρίων, των μουσείων και των τοπικών επιχειρήσεων.

Μ.ΤΣ.: Σε ποιο σημείο βρίσκεται η περιβαλλοντική μετάβαση της κρουαζιέρας;

Ι.ΜΠΡ.: Η βιωσιμότητα περνά πλέον από τις εξαγγελίες στην επιχειρησιακή εφαρμογή. Οι εταιρείες επενδύουν σε πλοία πολλαπλών καυσίμων, εναλλακτικές πηγές ενέργειας και συστήματα ηλεκτροδότησης από την ξηρά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, 30 πλοία πολλαπλών καυσίμων αναμένεται να βρίσκονται σε λειτουργία μέσα στο 2026, με τον αριθμό τους να αυξάνεται στα 56 έως το 2030 και στα 69 έως το 2039. Στην Ευρώπη, η μέση κατανάλωση καυσίμου ανά πλοίο έχει μειωθεί κατά 18,5% και οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 19,4%. Παράλληλα, αυξάνονται τα πλοία που μπορούν να συνδεθούν με ηλεκτρική ενέργεια από την ξηρά. Η διαθεσιμότητα των αντίστοιχων λιμενικών υποδομών, ωστόσο, παραμένει περιορισμένη.

Μ.ΤΣ.: Ποια ελληνικά λιμάνια συμμετείχαν στη Seatrade Cruise Med 2026;

Ι.ΜΠΡ.: Η Ελλάδα είχε ουσιαστική παρουσία στη Seatrade Cruise Med 2026, επιβεβαιώνοντας τη θέση της ως ενός από τους βασικούς πυλώνες της μεσογειακής κρουαζιέρας. Μεταξύ άλλων, εκπροσωπήθηκαν τα λιμάνια και οι προορισμοί του Πειραιά, της Θεσσαλονίκης, της Μυκόνου, του Αγίου Νικολάου, του Ληξουρίου και της Κέρκυρας, καθώς και το «Porto Carras Grand Resort». Με ισχυρή παρουσία συμμετείχε και η Πάτρα, η οποία εκπροσωπήθηκε από το Λιμάνι και το Επιμελητήριο Αχαΐας.

Μ.ΤΣ.: Και ποιο είναι το μήνυμα της Seatrade Cruise Med 2026;

Ι.ΜΠΡ.: Οι προορισμοί πρέπει να περάσουν από την παθητική υποδοχή στην ενεργή διαχείριση της κρουαζιέρας. Η ευθύνη δεν ανήκει αποκλειστικά στην κυβέρνηση, στο λιμάνι, στον δήμο ή στην εταιρεία κρουαζιέρας. Μοιράζεται σε ολόκληρο το οικοσύστημα. Στις περιφέρειες, στους τουριστικούς οργανισμούς, στα επιμελητήρια, στα καταστήματα, στα εστιατόρια, στα μουσεία, στους ξεναγούς, στα ταξί, στα λεωφορεία, στα ξενοδοχεία και τους τοπικούς παραγωγούς. Οι προορισμοί έχουν κάθε δικαίωμα να θέτουν σοβαρά ερωτήματα για την πίεση στις υποδομές, στη βιωσιμότητα, στην ισορροπία με την τοπική κοινωνία και την πραγματική οικονομική απόδοση. Τα σοβαρά ερωτήματα, όμως, απαιτούν και σοβαρά εργαλεία μέτρησης. Μια προσέγγιση δεν πρέπει να κρίνεται μόνο απ’ όσα ξοδεύει ένας επιβάτης μέσα σε λίγες ώρες. Πρέπει να αξιολογείται με βάση την αξία που προετοίμασε ο προορισμός πριν από την άφιξη, κατέγραψε κατά την επίσκεψη, μέτρησε μετά την αναχώρηση, μοιράστηκε με τους συνεργάτες του και μετέτρεψε σε μελλοντική ζήτηση.

Διαβάστε ακόμη

Οδικά έργα: Σε αναζήτηση νέου μοντέλου συμβάσεων παραχώρησης

Δημήτρης Καπούνης (ΕΑΣ Νάξου): Πώς χτίζεται το μέλλον ενός αιωνόβιου συνεταιρισμού

Ναυτιλία: Οι Eλληνες εφοπλιστές ανεβάζουν ταχύτητα

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ