Ένα πρώτο και πιο συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχέδιο για την κίνηση των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ επιχειρούν να διαμορφώσουν το Ιράν και το Ομάν, χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με πλήρη επαναλειτουργία της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, οι δύο χώρες έχουν ολοκληρώσει τις τεχνικές λεπτομέρειες για τη δημιουργία νέων διαδρομών εισόδου και εξόδου. Πρόκειται για εξέλιξη που μπορεί να περιορίσει την αβεβαιότητα για πλοιοκτήτες, ναυλωτές, ασφαλιστές και πληρώματα, καθώς μέχρι σήμερα η κίνηση των πλοίων βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε έκτακτες εγκρίσεις, περιορισμένα χρονικά παράθυρα και οδούς που μεταβάλλονται ανάλογα με τις συνθήκες ασφαλείας. Η Τεχεράνη, πάντως, σπεύδει να χαμηλώσει τις προσδοκίες.
Η τεχνική συνεννόηση με το Ομάν δεν σημαίνει ότι αποκαθίσταται η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα προπολεμικά επίπεδα. Το Ιράν εξακολουθεί να συνδέει την πλήρη επαναλειτουργία του Ορμούζ με την ικανοποίηση επτά όρων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, διατηρώντας ουσιαστικά τον έλεγχο της θαλάσσιας κυκλοφορίας ως βασικό διαπραγματευτικό όπλο.
Προηγούμενη ιρανο-ομανική συνεννόηση είχε ήδη περιγραφεί από την Τεχεράνη ως βάση για μια πιθανή μελλοντική επαναλειτουργία και όχι ως απόφαση άμεσου ανοίγματος. Παράλληλα, το Ιράν έχει αμφισβητήσει το καθιερωμένο σύστημα διαχωρισμού της κυκλοφορίας, επιδιώκοντας μεγαλύτερο μέρος τόσο της εισερχόμενης όσο και της εξερχόμενης κίνησης να περνά από ύδατα που μπορεί να επιτηρεί αποτελεσματικότερα.
Το κρίσιμο ραντεβού στο Μουσκάτ
Οι υπουργοί Εξωτερικών των κρατών του Κόλπου, καθώς και του Ιράν και του Ιράκ, αναμένεται να ενημερωθούν στο Ομάν για τη μορφή και τον τρόπο λειτουργίας των νέων θαλάσσιων οδών.
Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τη διεθνή ναυτιλία, χωρίς όμως να θεωρείται δεδομένο ότι θα καταλήξει σε οριστική πολιτική συμφωνία. Ο αρχικός γύρος συνομιλιών είχε αναβληθεί χωρίς να ανακοινωθεί επισήμως νέα ημερομηνία, γεγονός που καταδεικνύει πόσο εύθραυστη παραμένει η διπλωματική διαδικασία.
Ένα από τα βασικά σημεία τριβής είναι η επιδίωξη της Τεχεράνης να εισπράττει τέλη από τα πλοία που χρησιμοποιούν το Ορμούζ.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στο ύψος ενός πιθανού κόστους διέλευσης, αλλά αφορά ευθέως το ποιος θα ασκεί τον επιχειρησιακό και, εμμέσως, τον πολιτικό έλεγχο σε μια θαλάσσια αρτηρία από την οποία, πριν από την κρίση, περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και LNG.
Το Ομάν επιδιώκει μια φόρμουλα που θα επιτρέπει ασφαλέστερη κίνηση χωρίς να νομιμοποιεί μονομερείς ιρανικές απαιτήσεις. Για τη ναυτιλιακή αγορά, επομένως, σημασία δεν έχει μόνο πού θα χαραχθούν οι διάδρομοι, αλλά και ποιος θα εγκρίνει τη χρήση τους, ποιες εγγυήσεις θα παρέχονται και ποιες οικονομικές ή ασφαλιστικές υποχρεώσεις θα αναλαμβάνουν τα πλοία.
Οι τεχνικές επαφές εξελίσσονται ενώ η εμπορική κίνηση παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Την Πέμπτη καταγράφηκαν μόλις τέσσερις διελεύσεις πλοίων μεταφοράς εμπορευμάτων, έναντι μέσου όρου περίπου 16 κατά το προηγούμενο δεκαήμερο.
Στα δεδομένα δεν περιλαμβάνονται όσα πλοία ενδέχεται να κινούνται με απενεργοποιημένο το σύστημα AIS. Η απουσία προβλεψιμότητας έχει ενσωματωθεί στους ναύλους, στα ασφάλιστρα πολέμου και στους όρους των ναυλοσυμφώνων.
Τα VLCC και τα δεξαμενόπλοια μεταφοράς προϊόντων απαιτούν πλέον υψηλές προσαυξήσεις για ταξίδια που συνδέονται με τον Περσικό Κόλπο, καθώς ένα πλοίο μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με πολυήμερη αναμονή, αλλαγή πορείας ή αδυναμία εξόδου μετά τη φόρτωση.
Ακόμη και μια περιορισμένη αύξηση των διαθέσιμων χρονικών παραθύρων θα μπορούσε να διευκολύνει τη ροή των φορτίων. Εάν, όμως, η εφαρμογή των νέων διαδρόμων οδηγήσει σε περισσότερες διελεύσεις και ταχύτερη αποσυμφόρηση, μέρος του γεωπολιτικού premium στους ναύλους ενδέχεται να υποχωρήσει.
Αντίθετα, ένα σύστημα που θα βασίζεται σε ιρανικές άδειες, τέλη και δυνατότητα επιλεκτικού αποκλεισμού πλοίων θα διατηρήσει το ρίσκο σε υψηλά επίπεδα.
Το πρώτο βήμα, συνεπώς, δεν είναι το πλήρες άνοιγμα του Ορμούζ, αλλά η μετάβαση από το σημερινό καθεστώς των αποσπασματικών εγκρίσεων σε έναν στοιχειώδη «οδικό χάρτη» για την εμπορική ναυσιπλοΐα. Μέχρι να αποσαφηνιστούν οι κανόνες, η αγορά των δεξαμενόπλοιων θα συνεχίσει να τιμολογεί όχι μόνο το ταξίδι, αλλά και την αβεβαιότητα.
Διαβάστε ακόμη
Στουρνάρας στο Bloomberg: Δεν μπορεί να αποκλειστεί το σενάριο αύξησης επιτοκίων τον Οκτώβριο
Τι προβλέπει η συμφωνία του Τραμπ με τη Δανία για «μόνιμο έλεγχο ασφαλείας» των ΗΠΑ στη Γροιλανδία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ