Η ενεργειακή κρίση στη Μέση Ανατολή περνά σε νέα φάση, καθώς η πίεση δεν περιορίζεται πλέον στα δύο μεγάλα θαλάσσια περάσματα, το Στενό του Ορμούζ και το Bab el-Mandeb, αλλά επεκτείνεται και στις χερσαίες υποδομές που είχαν σχεδιαστεί ακριβώς για να λειτουργούν ως εναλλακτικές οδοί εξαγωγής πετρελαίου.
Σύμφωνα με ανάλυση του Νίκου Ταγκούλη, αναλυτή του ναυλομεσιτικού οίκου Intermodal, η προσωρινή διακοπή λειτουργίας του σαουδαραβικού East–West Pipeline μετά τα πλήγματα με drones αφαιρεί από την αγορά τη σημαντικότερη εναλλακτική διαδρομή παράκαμψης του Ορμούζ. Παράλληλα, η ενίσχυση της παρουσίας των Χούθι γύρω από το Bab el-Mandeb αυξάνει το ρίσκο στην Ερυθρά Θάλασσα και δημιουργεί ένα διπλό πρόβλημα για τις ενεργειακές εξαγωγές της περιοχής. Η διακοπή του αγωγού και οι πιέσεις στη ναυσιπλοΐα επιβεβαιώνονται και από πρόσφατες διεθνείς αναφορές.
Ο East–West Pipeline διαθέτει μέγιστη δυναμικότητα περίπου 7 εκατ. βαρελιών ημερησίως και είχε εξελιχθεί στην κύρια εναλλακτική επιλογή της Σαουδικής Αραβίας για την αποφυγή του Ορμούζ.
Όπως επισημαίνει ο Ταγκούλης, οι ποσότητες που διοχετεύονταν μέσω του αγωγού είχαν αυξηθεί δραστικά, από περίπου 750.000 βαρέλια ημερησίως σε περισσότερα από 4 εκατ. βαρέλια, καθώς το Ριάντ μετέφερε μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα. Πρόσφατες αναφορές τοποθετούν τις ροές πριν από τη διακοπή στα 4-5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. «Ο αγωγός είχε μετατραπεί σε κρίσιμη βαλβίδα εκτόνωσης για τις σαουδαραβικές εξαγωγές πετρελαίου», σημειώνει ο αναλυτής της Intermodal, εξηγώντας ότι η διακοπή λειτουργίας του περιορίζει ουσιαστικά την ευελιξία αναδρομολόγησης των φορτίων.
Και οι εναλλακτικές είναι περιορισμένες. Ο αγωγός Habshan–Fujairah των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων λειτουργεί ήδη κοντά στη δυναμικότητά του, περίπου 1,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ η βόρεια ιρακινή διαδρομή προς το Ceyhan διαθέτει ακόμη μικρότερη δυνατότητα απορρόφησης πρόσθετων ποσοτήτων.
Η διάρκεια της διακοπής παραμένει ο μεγάλος άγνωστος. Ο Ταγκούλης αναφέρει εκτιμήσεις που φτάνουν ακόμη και τις οκτώ εβδομάδες, ενώ άλλες πρόσφατες εκτιμήσεις κινούνται χαμηλότερα. Το Reuters σημείωσε ότι η Σαουδική Αραβία δεν είχε δώσει σαφές χρονοδιάγραμμα επισκευών και ότι, χωρίς γρήγορη επανεκκίνηση, θα μπορούσε να χαθεί ποσότητα που αντιστοιχεί έως και στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς.
Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στην Υεμένη μετατρέπουν το Bab el-Mandeb σε δεύτερο μεγάλο σημείο αβεβαιότητας.
Οι Χούθι έχουν καταλάβει στρατηγικές θέσεις κατά μήκος της δυτικής ακτής της Υεμένης, μεταξύ αυτών τη Μόκα και το νησί Mayun/Perim, ενισχύοντας τη δυνατότητά τους να απειλούν τη ναυσιπλοΐα στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.
«Η αυξανόμενη παρουσία των Χούθι γύρω από το Bab el-Mandeb, μαζί με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, επιταχύνει την απώλεια της εμπορικής εμπιστοσύνης στη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας», υπογραμμίζει ο Ταγκούλης.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν απαιτείται καν επίσημο κλείσιμο του στενού για να προκληθεί αναστάτωση. Αρκεί το επίπεδο κινδύνου να γίνει τέτοιο ώστε πλοιοκτήτες, ναυλωτές και ασφαλιστές να θεωρούν τη διέλευση οικονομικά ή επιχειρησιακά μη αποδεκτή.
Για την αγορά των crude carriers διαμορφώνεται ένα φαινομενικά αντιφατικό σκηνικό: λιγότερα διαθέσιμα φορτία από τη μία πλευρά, αλλά πολύ περισσότερη αναποτελεσματικότητα στις μεταφορές από την άλλη.
Οι λύσεις ανάγκης γύρω από το Ορμούζ, shuttle voyages και μεταφορτώσεις ship-to-ship ανοικτά του Ομάν, απαιτούν περισσότερο χρόνο και μεγαλύτερη επιχειρησιακή πολυπλοκότητα σε σχέση με το παραδοσιακό μοντέλο, όπου ένα VLCC φόρτωνε στον Κόλπο και κατευθυνόταν απευθείας στον τελικό προορισμό. Σύμφωνα με την Intermodal, εφόσον η κατάσταση παραταθεί, μπορεί να αυξηθεί η χρήση του SUMED/Sidi Kerir, των πρόσθετων STS operations αλλά και των παρακάμψεων μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας. «Αυτές οι λύσεις έκτακτης ανάγκης αυξάνουν ουσιαστικά τη ζήτηση σε τονομίλια», τονίζει ο Ταγκούλης. Όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση και όσο περισσότερες ημέρες δεσμεύεται ένα tanker για το ίδιο φορτίο, τόσο μικρότερη γίνεται στην πράξη η διαθέσιμη προσφορά πλοίων.
Αυτή ακριβώς η στρέβλωση αποτελεί έναν από τους βασικούς μηχανισμούς στήριξης των ναύλων. Η μεγαλύτερη διάρκεια των ταξιδιών δεσμεύει τονάζ, ενώ ταυτόχρονα το γεωπολιτικό premium και τα αυξημένα ασφάλιστρα ανεβάζουν δραστικά το κόστος δραστηριοποίησης στην περιοχή.
«Οι αποδόσεις που συνδέονται με τη Μέση Ανατολή έχουν φθάσει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, όμως γίνονται όλο και περισσότερο θεωρητικές, δεδομένου του περιορισμένου αριθμού πλοιοκτητών που είναι πρόθυμοι να εκθέσουν πλοία και πληρώματα στην περιοχή», επισημαίνει χαρακτηριστικά ο αναλυτής της Intermodal. Αυτό είναι και το βασικό παράδοξο της σημερινής αγοράς: οι ναύλοι μπορεί να δείχνουν εντυπωσιακοί στα χαρτιά, όμως το πραγματικά διαθέσιμο τονάζ για τις πλέον επικίνδυνες διαδρομές περιορίζεται από αποφάσεις που δεν είναι πλέον μόνο οικονομικές, αλλά αφορούν την ασφάλεια πλοίων και ανθρώπων.
Το επόμενο σημείο-κλειδί είναι πλέον η επανεκκίνηση του East–West Pipeline. Όσο παραμένει εκτός λειτουργίας, η Σαουδική Αραβία διαθέτει σαφώς λιγότερες επιλογές για να διοχετεύσει πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές χωρίς να εξαρτάται από τα δύο γεωπολιτικά «στενά» της περιοχής.
Η πίεση είναι ήδη αισθητή. Το Reuters ανέφερε ότι τα διαθέσιμα αποθέματα στα σαουδαραβικά λιμάνια επαρκούσαν για περιορισμένο χρονικό διάστημα ώστε να διατηρηθούν οι εξαγωγές, καθιστώντας την επανεκκίνηση του αγωγού κρίσιμη για την αποφυγή μεγαλύτερης απώλειας προσφοράς. Για τον Νίκο Ταγκούλη, η εικόνα ξεπερνά πλέον τα όρια της ναυλαγοράς: «Η τελευταία κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύει ξανά την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από μια περιοχή πλούσια σε ενεργειακούς πόρους αλλά εξαιρετικά ευαίσθητη γεωπολιτικά».
Και για τα tankers, μέχρι να αποκατασταθεί αυτή η ευελιξία, η εξίσωση παραμένει εξαιρετικά ασυνήθιστη. Λιγότερο πετρέλαιο μπορεί να σημαίνει λιγότερα φορτία, αλλά οι πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις, οι μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο (STS) και οι παρακάμψεις μπορούν ταυτόχρονα να «εξαφανίζουν» διαθέσιμα πλοία από την αγορά και να διατηρούν την πίεση στους ναύλους.
Διαβάστε ακόμη
Εφορία: Πότε μπορεί να σας ελέγξει ακόμη και 10 χρόνια μετά
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θέλει πια να είναι ηνωμένο
Αντίστροφη μέτρηση για τα τελευταία €11 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης – Πώς θα εισπραχθούν (pic)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.