Το παιχνίδι της Ευρωζώνης με το ΔΝΤ για το χρέος

του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου

Με νέα δεδομένα μπαίνει στην τελική ευθεία η συζήτηση για νέα ελάφρυνση του ελληνικού χρέους και για το καθεστώς που θα ισχύει μετά τη λήξη του τρίτου μνημονίου, καθώς φαίνεται μια αλλαγή στάσης της Ευρωζώνης απέναντι στο ΔΝΤ, αλλά και αντιστρόφως.

Στο εσωτερικό του ΔΝΤ τα τελευταία χρόνια συγκρούονται δύο τάσεις, μία υπέρ της αποχώρησης από την Ευρωζώνη και μια άλλη η οποία υποστηρίζει την παραμονή του. Ενώ στην προηγούμενη φάση το ΔΝΤ εμφανιζόταν να κλίνει υπέρ της αποχώρησης, το τελευταίο διάστημα ενισχύονται αυτοί που υποστηρίζουν ότι η εμπλοκή στην Ευρωζώνη μπορεί να διατηρήσει το ενισχυμένο εύρος παρέμβασής του στα ευρωπαϊκά και διεθνή πράγματα, σε μια περίοδο που η παγκοσμιοποίηση και η διεθνής οικονομική συνεργασία απειλούνται.

Το ΔΝΤ από το περασμένο καλοκαίρι βρίσκεται με το ένα πόδι έξω από το ελληνικό πρόγραμμα, διατηρώντας σε εκκρεμότητα τη συμμετοχή του με χρήματα, επειδή θεωρεί ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο και πρέπει να ληφθούν δραστικά μέτρα για την ελάφρυνσή του.

Από την πλευρά της Ευρωζώνης ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η Ελλάδα θα επιστρέψει στις αγορές, έτσι ώστε να δανείζεται πουλώντας νέα ομόλογα στους ιδιώτες και με αυτά τα χρήματα σταδιακά να αποπληρώνει τα δάνειά της.

Εάν, όμως, το ΔΝΤ δεν αλλάξει την εκτίμησή του και διατηρήσει την άποψη ότι το ελληνικό χρέος δεν είναι βιώσιμο, προφανώς θα υπάρχει ένα σοβαρό ερώτημα και αντικίνητρο για τη διάθεση των νέων ελληνικών ομολόγων στη διεθνή αγορά.

Από την άλλη πλευρά, η Ευρωζώνη έχει δεσμευτεί να πάρει νέα μέτρα για το ελληνικό χρέος, αλλά κατεβάζει διαρκώς τον πήχη ως προς το μέγεθος των αναγκαίων παρεμβάσεων.  

Η Ευρωζώνη έδειξε πάντως ότι έχει πάρει το νέο μήνυμα από το ΔΝΤ, και αυτό φάνηκε στο τελευταίο Eurogroup, και προωθεί μια συμβιβαστική φόρμουλα, η οποία έχει στόχο να ικανοποιήσει το ΔΝΤ, χωρίς όμως να γίνει δραστική ελάφρυνση του χρέους.

Για να γίνει αυτό, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης, με το ανακοινωθέν τους μετά την τελευταία συνεδρίασή τους στο Eurogroup, ζήτησαν από το ΔΝΤ όταν αξιολογήσει το ελληνικό χρέος, να λάβει υπ’ όψιν τα νέα δεδομένα που θα υπάρξουν για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας με βάση το λεγόμενο «πρόγραμμα ολιστικής ανάπτυξης» που θα ετοιμάσει η ελληνική πλευρά.

Εάν το ΔΝΤ αποδεχτεί ότι με το νέο πρόγραμμα «ολιστικής ανάπτυξης» -το οποίο μάλιστα θα στηρίξει και η Ευρωζώνη- αλλάζει η δομή της ελληνικής οικονομίας και επομένως θα έχει μεγαλύτερη ανάπτυξη, τότε τα νούμερα για το χρέος θα βγαίνουν πολύ πιο εύκολα και το Ταμείο θα μπορεί να άρει τις αντιρρήσεις του.

Το δεύτερο «τυράκι» που προσφέρει η Ευρωζώνη στο ΔΝΤ είναι η εφαρμογή της γαλλικής πρότασης για τις πληρωμές του χρέους ανάλογα με τον ρυθμό ανάπτυξης. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν η Ελλάδα αναπτύσσεται με το εγχώριο προϊόν της (ΑΕΠ) να αυξάνεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς και μπορεί να αποπληρώνει το χρέος χωρίς οι δαπάνες να ξεπερνούν το όριο του 15% του ΑΕΠ, τότε θα προχωρά στις πληρωμές.

Εάν όμως η αύξηση του ΑΕΠ είναι χαμηλότερη και οι δαπάνες ξεπερνούν το όριο του 15%, τότε οι πληρωμές θα μεταφέρονται στο μέλλον για να αποπληρωθούν αργότερα.

Αυτός είναι ένας μηχανισμός αυτόματης αναπροσαρμογής που έχει δύο πλεονεκτήματα: αφενός διευκολύνει την Ελλάδα στις αποπληρωμές και αποτελεί μια εγγύηση για την αποπληρωμή του χρέους, ενώ ταυτόχρονα καθιστά τους δανειστές της, κυρίως την Ευρωζώνη δηλαδή, ένα είδος «βασικού μετόχου» στην ελληνική ανάπτυξη, αφού θα έχουν κάθε συμφέρον η χώρα μας να αναπτύσσεται για να πληρώνει τα χρέη της προς αυτούς.

Με λίγα λόγια, μέσα από τον μηχανισμό σταδιακής αναδιάρθρωσης του χρέους θα εγκαθιδρυθεί και ένας άλλος μηχανισμός εποπτείας της ελληνικής οικονομίας.