Έναν κόσμο στον οποίο το χρήμα, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, θα μπορούσε να χάσει τη σημασία του περιγράφει ο Έλον Μασκ, εκτιμώντας ότι η τεχνολογική πρόοδος θα ανατρέψει όχι μόνο τον τρόπο παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών, αλλά και τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο μετριέται ο πλούτος.
Ο επικεφαλής της Tesla και της SpaceX θεωρεί ότι η ανάπτυξη της ρομποτικής, η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης και η επέκταση της ανθρώπινης δραστηριότητας πέρα από τη Γη θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε οικονομίες όπου τα παραδοσιακά νομίσματα θα αντικατασταθούν, ή τουλάχιστον θα χάσουν μέρος της σημασίας τους, από συστήματα αποτίμησης που βασίζονται σε θεμελιώδη μεγέθη της Φυσικής.
Μιλώντας με τον βιογράφο του, Γουόλτερ Άιζακσον, στο podcast The Builders, ο Μασκ παρουσίασε την εκτίμηση ότι ένας μελλοντικός πολιτισμός, με ανθρώπινη παρουσία σε περισσότερους πλανήτες, θα μπορούσε να χρησιμοποιεί την ενέργεια, την ισχύ και τη μάζα ως βασικές μονάδες μέτρησης της οικονομικής αξίας.
«Πιστεύω ότι το νόμισμα θα μετριέται με βάση θεμελιώδη μεγέθη της Φυσικής», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφέροντας τα βατ και τους μετρικούς τόνους ως πιθανούς δείκτες ενός τέτοιου συστήματος.
Το σενάριο αυτό απέχει σημαντικά από τη σημερινή οικονομική πραγματικότητα, όπου νομίσματα όπως το δολάριο χρησιμοποιούνται για την τιμολόγηση προϊόντων, την πληρωμή εργαζομένων, την αποταμίευση και τις συναλλαγές περιουσιακών στοιχείων.
Για τον Μασκ, ωστόσο, η δυνατότητα παραγωγής αγαθών και υπηρεσιών σε τεράστιες ποσότητες μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά τη σχέση ανάμεσα στο χρήμα και στην πραγματική οικονομία.
Το όραμα μιας οικονομίας χωρίς συμβατικό χρήμα
Η βασική παραδοχή πίσω από τη συλλογιστική του Μασκ είναι ότι, σε έναν κόσμο όπου τα ρομπότ θα αναλαμβάνουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής και η ανθρωπότητα θα δραστηριοποιείται σε διαφορετικούς πλανήτες, οι φυσικοί πόροι και η διαθέσιμη ενέργεια θα αποκτήσουν καθοριστικό ρόλο στην αποτίμηση του πλούτου.
Σε μια τέτοια οικονομία, η πρόσβαση σε ενέργεια, πρώτες ύλες και παραγωγική ισχύ θα μπορούσε να αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία από την κατοχή συμβατικών νομισμάτων.
Ωστόσο, η μετάβαση σε ένα σύστημα οικονομικής αποτίμησης βασισμένο στους νόμους της Φυσικής θα παρουσίαζε σημαντικές πρακτικές δυσκολίες.
Το βατ αποτελεί μονάδα μέτρησης της ισχύος, ενώ η μάζα αποτυπώνει την ποσότητα της ύλης. Κανένα από τα δύο μεγέθη δεν επαρκεί από μόνο του για να εκφράσει την οικονομική αξία ενός αγαθού, η οποία εξαρτάται επίσης από τη σπανιότητα, τη χρησιμότητα και τη ζήτηση.
Κατά συνέπεια, ένα τέτοιο μοντέλο θα απαιτούσε νέους μηχανισμούς σύγκρισης και αποτίμησης διαφορετικών πόρων, ώστε να μπορεί να υποστηρίξει σύνθετες οικονομικές συναλλαγές.
Ο Μασκ συνδέει αυτή την προοπτική με τη δημιουργία ενός πολυπλανητικού πολιτισμού, όπου οι ανάγκες παραγωγής, μεταφοράς και κατανάλωσης πόρων θα μπορούσαν να διαφέρουν σημαντικά από εκείνες της σημερινής οικονομίας στη Γη.
Η τεχνητή νοημοσύνη ως απάντηση στο αμερικανικό χρέος
Οι προβλέψεις του δισεκατομμυριούχου επιχειρηματία δεν περιορίζονται στο μακρινό μέλλον. Ο Μασκ υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ ενδέχεται να αποτελέσουν τη μοναδική βιώσιμη διέξοδο από το διαρκώς διογκούμενο δημόσιο χρέος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όπως εξήγησε, κατέληξε σε αυτή την εκτίμηση μετά την 130ήμερη παρουσία του ως ειδικού κυβερνητικού υπαλλήλου στην κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ το 2025.
«Κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ο μόνος τρόπος για να λύσουμε το πρόβλημα του εθνικού χρέους είναι μέσω της τεχνητής νοημοσύνης και των ρομπότ», ανέφερε.
Κατά την άποψή του, οι παραδοσιακές προσπάθειες δημοσιονομικής προσαρμογής μέσω περικοπών δαπανών δεν μπορούν να αποδώσουν στο απαιτούμενο μέγεθος, καθώς οι πολιτικές αντιδράσεις περιορίζουν τη δυνατότητα εφαρμογής τους.
Το πρόβλημα έχει αποκτήσει ιδιαίτερα μεγάλες διαστάσεις, με το αμερικανικό δημόσιο χρέος να έχει φτάσει στο ιστορικό επίπεδο των 40 τρισ. δολαρίων τον Αύγουστο του 2026.
Η εναλλακτική που περιγράφει ο Μασκ βασίζεται στην εκτίμηση ότι η εκτεταμένη χρήση αυτόνομων μηχανών θα μπορούσε να οδηγήσει σε θεαματική αύξηση της παραγωγικότητας.
Με λιγότερη ανθρώπινη εργασία, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να παράγουν μεγαλύτερες ποσότητες αγαθών και υπηρεσιών, δημιουργώντας νέες δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξης.
Ωστόσο, ακόμη και μια τέτοια τεχνολογική επανάσταση δεν θα συνεπαγόταν αυτομάτως μείωση του δημόσιου χρέους. Για να μετατραπεί η αυξημένη παραγωγικότητα σε δημοσιονομικό όφελος, το αμερικανικό κράτος θα πρέπει να μπορεί να αντλεί επαρκή φορολογικά έσοδα ή άλλους πόρους από την οικονομική δραστηριότητα.
Η περιουσία των 921 δισ. δολαρίων και το μέλλον της
Παρά τις εντυπωσιακές προβλέψεις του για την τεχνολογική αφθονία, ο Μασκ εκτιμά ότι η προσωπική του περιουσία δεν θα διατηρηθεί αναλλοίωτη στις επόμενες γενιές.
Όπως υποστήριξε, η φορολογία θα περιορίζει σταδιακά τον πλούτο που θα μεταβιβάζεται στους απογόνους του, με αποτέλεσμα οι επόμενες γενιές της οικογένειάς του να κληρονομήσουν μόνο ένα μικρό μέρος της σημερινής περιουσίας του.
Σύμφωνα με τον δείκτη δισεκατομμυριούχων του Bloomberg, η καθαρή περιουσία του Μασκ αποτιμήθηκε σε περίπου 921 δισ. δολάρια στο κλείσιμο των αγορών της Δευτέρας.
Το μεγαλύτερο μέρος της συνδέεται με τις συμμετοχές του στην Tesla και τη SpaceX, τις οποίες θεωρεί κρίσιμες για τη διατήρηση του ελέγχου των επιχειρήσεών του.
Ιδιαίτερη ώθηση στην οικονομική του θέση έχουν προσφέρει και οι επιδόσεις της SpaceX.
Η εταιρεία ανακοίνωσε την Τρίτη τα πρώτα τριμηνιαία καθαρά κέρδη της ως εισηγμένη επιχείρηση, ύψους 4,4 δισ. δολαρίων για το τρίτο τρίμηνο του 2026.
Τα έσοδα εκτινάχθηκαν κατά 161% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 14,6 δισ. δολάρια, έναντι 5,6 δισ. δολαρίων την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η βελτίωση είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή εάν συγκριθεί με το τρίτο τρίμηνο της προηγούμενης χρονιάς, όταν η εταιρεία είχε εμφανίσει καθαρές ζημίες 1,1 δισ. δολαρίων.
Το σχέδιο για τα παιδιά των ΗΠΑ και η κληρονομιά του Μασκ
Πέρα από την προσωπική του περιουσία, ο Μασκ επιθυμεί να διασφαλίσει ότι οι τεχνολογικές και διαστημικές φιλοδοξίες του θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται ακόμη και μετά τον θάνατό του.
Στο πλαίσιο αυτό, σχεδιάζει να αξιοποιήσει το ίδρυμά του για τη στήριξη μακροπρόθεσμων στόχων, όπως η εγκατάσταση της ανθρωπότητας σε περισσότερους πλανήτες, η επέκταση της ανθρώπινης συνείδησης πέρα από τη Γη και η ανάπτυξη βιώσιμων ενεργειακών τεχνολογιών.
Παράλληλα, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προσφέρει σε κάθε παιδί στις Ηνωμένες Πολιτείες μία μετοχή της SpaceX μέσα στο 2027.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρατίθενται, η συνολική αξία της προτεινόμενης δωρεάς θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 10 δισ. δολάρια, με βάση τις σημερινές χρηματιστηριακές αποτιμήσεις.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο όραμά του για τη διάχυση των οικονομικών ωφελειών από την τεχνολογική πρόοδο, αν και η υλοποίησή της θα εξαρτηθεί από τους όρους και τις διαδικασίες που θα επιλεγούν.
Από το χρήμα στην ενέργεια
Οι τοποθετήσεις του Μασκ συνδέονται με μια ευρύτερη εκτίμηση ότι η τεχνολογική πρόοδος θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά τη σχέση ανάμεσα στην παραγωγικότητα, στους διαθέσιμους πόρους και στον πλούτο.
Σε έναν κόσμο όπου οι αυτόνομες μηχανές θα παράγουν αγαθά σε πρωτοφανή κλίμακα και η ανθρώπινη δραστηριότητα θα επεκτείνεται πέρα από τη Γη, η οικονομική αξία ενδέχεται, σύμφωνα με τη συλλογιστική του, να αποκτήσει διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα που γνωρίζουμε σήμερα.
Το κατά πόσο, ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα μπορέσουν πράγματι να καταστήσουν τα συμβατικά νομίσματα παρωχημένα παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Για τον Μασκ, η πραγματική αλλαγή δεν θα αφορά απλώς τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κερδίζουν και ξοδεύουν χρήματα, αλλά τον ίδιο τον ορισμό του οικονομικού πλούτου.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.