Μητσοτάκης με «ορίζοντα» το 2030 – Το συμβόλαιο αξιοπιστίας, τα 6+2 μέτρα και το δίλημμα του 2027

Ο «ορίζοντας» που επανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από την Καλαμάτα δεν αρχίζει το 2030. Περνά πρώτα από την καθημερινότητα των πολιτών και από μια βασική απαίτηση. Κάθε ευρώ που δαπανά η πολιτεία να πιάνει τόπο, είτε περνά από τα υπουργεία είτε καταλήγει στα ταμεία των δήμων.

Άλλωστε, τα χρήματα βγαίνουν από το ίδιο δημόσιο πορτοφόλι και το αποτέλεσμα πρέπει να φαίνεται στον δρόμο που επισκευάζεται, στο σχολείο που συντηρείται, στις υπηρεσίες που λειτουργούν καλύτερα. Σε αυτή τη λογική ο πρωθυπουργός επιχειρεί να δώσει χειροπιαστό περιεχόμενο στο συμβόλαιο αξιοπιστίας ενόψει του 2027, συνδέοντας τις νέες χρηματοδοτήσεις με μεγαλύτερη ευθύνη και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Η επιμονή του στη λέξη «ορίζοντας», την οποία είχε χρησιμοποιήσει στη Θεσσαλονίκη και επανέφερε στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, δεν ήταν τυχαία. Ο Μητσοτάκης επιχείρησε να ενώσει δύο στοιχήματα, με τις επόμενες κάλπες ανάμεσά τους. Να αποδώσουν οι σημερινές παρεμβάσεις και να προετοιμαστεί η χώρα για την επόμενη αναπτυξιακή περίοδο, με προορισμό την Ελλάδα του 2030. Και σε αυτή τη διαδρομή οι 332 δήμαρχοι δεν αποτελούν απλώς αποδέκτες χρηματοδοτήσεων, αλλά κρίσιμους συμμάχους για να φτάσει το κυβερνητικό έργο μέχρι την πόρτα του πολίτη.

Κοινή ευθύνη

«Η κοινωνία δεν διαχωρίζει δημοτικές και κυβερνητικές ευθύνες», υπογράμμισε ο πρωθυπουργός, περιγράφοντας κράτος και Αυτοδιοίκηση ως «μία ενιαία πολιτεία». Το μήνυμα ήταν συγκεκριμένο. Το γνώριμο μπαλάκι των ευθυνών πρέπει να σταματήσει. Όταν ένας δρόμος παραμένει κατεστραμμένος ή μια σχολική αίθουσα χρειάζεται επισκευή, ο πολίτης περιμένει λύση και όχι εξηγήσεις για το ποιος έχει την αρμοδιότητα.

Η απαίτηση αυτή συνοδεύτηκε από συστάσεις προς τους αιρετούς για συνετότερη διαχείριση, με ευθείες αναφορές στις απευθείας αναθέσεις και στις προσλήψεις εκτάκτων υπαλλήλων. Ο Μητσοτάκης υπενθύμισε ότι η ετήσια χρηματοδότηση των δήμων αυξήθηκε από λιγότερα από 1,8 δισ. ευρώ το 2019 σε 3 δισ. ευρώ το 2026, ζητώντας ουσιαστικά μεγαλύτερο αντίκρισμα από τους διαθέσιμους πόρους. Χωρίς, πάντως, να βάζει κομματικές διαχωριστικές γραμμές, καθώς επανέλαβε ότι συνεργάζεται με όλους τους δημάρχους, ανεξαρτήτως πολιτικής προέλευσης.

Ρεαλισμός στην πράξη

Το χρηματοδοτικό σκέλος αποτυπώνεται στις 6+2 «πρωτοβουλίες ρεαλισμού», με τις δύο πρώτες να προβλέπουν 540 εκατ. ευρώ. Από αυτά, 300 εκατ. ευρώ θα πιστωθούν άμεσα για έργα ανακύκλωσης, ενισχύοντας τις σχετικές υποδομές των δήμων, ενώ άλλα 240 εκατ. ευρώ θα διατεθούν μέσα στον Νοέμβριο για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων ενεργειακών οφειλών, ελαφρύνοντας τους δημοτικούς προϋπολογισμούς.

Στα σχολεία, ο διπλασιασμός της ετήσιας κρατικής επιχορήγησης σημαίνει περισσότερα χρήματα για συντήρηση και επισκευές, πέρα από τα 400 εκατ. ευρώ του προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου» για σχεδόν 2.000 σχολικές μονάδες. Πρόσθετα έσοδα θα μπορούν να εξασφαλίσουν οι δήμοι που θα επιλέξουν να αυξήσουν το τέλος παρεπιδημούντων από 0,75% σε 1%, με αντίστοιχη επιβάρυνση στις συναλλαγές που υπάγονται στο τέλος.

Για τους δρόμους μέσα σε πόλεις και οικισμούς προβλέπονται 200 εκατ. ευρώ ετησίως, συνολικά 800 εκατ. ευρώ σε μία τετραετία. Ωστόσο, η χρηματοδότηση προϋποθέτει την ενεργοποίηση ειδικού τέλους όταν ομαλοποιηθεί η αγορά καυσίμων. Άλλα 50 εκατ. ευρώ προορίζονται για μπαταρίες αποθήκευσης, ώστε οι δήμοι να αξιοποιούν περισσότερη ενέργεια από τοπικές ανανεώσιμες πηγές και να περιορίζουν το κόστος τους.

Το πακέτο συμπληρώνουν δύο κινήσεις που απαιτούν περαιτέρω συνεννόηση με τη ΔΕΗ. Η πρόσθετη ρύθμιση οφειλών έως 60 εκατ. ευρώ και η προοπτική ειδικού δημοτικού τιμολογίου ρεύματος, όταν αποκλιμακωθεί η ενεργειακή αναταραχή.

Εκλογικό δίλημμα

Ακριβώς αυτοί οι περιορισμοί εξηγούν και την πολιτική σημασία που έδωσε ο Μητσοτάκης στον ρεαλισμό. «Δεν είμαι εδώ για να σας κοροϊδέψω με ψεύτικες υποσχέσεις και με ακοστολόγητα συνθήματα», είπε, ξεκαθαρίζοντας ότι τα εύλογα αιτήματα πρέπει να συμβαδίζουν με τις αντοχές της οικονομίας.

Αυτή είναι και η διαχωριστική γραμμή που επιχειρεί να χαράξει ενόψει του 2027. Από τη μία, η συνέχιση της σημερινής πολιτικής, με δημοσιονομική σταθερότητα, ολοκλήρωση έργων και νέες επενδύσεις. Από την άλλη, ο κίνδυνος επιστροφής, όπως ο ίδιος τον περιγράφει, σε επιλογές που θα ανέτρεπαν όσα έχουν επιτευχθεί.

Η αιχμή από το εργοτάξιο Καλαμάτα–Μεθώνη προς όσους επιμένουν να συζητούν για το παρελθόν και η προειδοποίηση από την ΚΕΔΕ για «περιπέτειες και πειραματισμούς που θα μας γυρνούσαν στην καθήλωση» υπηρετούν το ίδιο επιχείρημα. Ο πρωθυπουργός θέλει η αναμέτρηση του 2027 να αφορά όχι μόνο τον απολογισμό της διακυβέρνησης, αλλά και τις προϋποθέσεις για τη συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας.

Ευρωπαϊκό στοίχημα

Εδώ αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο ο μεγαλύτερος χρονικός «ορίζοντας». Η διαπραγμάτευση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034, από τον οποίο η Ελλάδα προσδοκά δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, ανοίγει έναν νέο κύκλο απαιτήσεων και ευκαιριών.

Ο Μητσοτάκης ζήτησε από τους δημάρχους να προετοιμαστούν εγκαίρως, καθώς οι μελλοντικές εκταμιεύσεις θα συνδέονται με μεταρρυθμίσεις, ορόσημα και συγκεκριμένους στόχους, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται το «διπλό άλμα» σύγκλισης με την Ευρώπη και μεταξύ των ελληνικών περιφερειών, ενώ η ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027 θα συμπέσει με κρίσιμες αποφάσεις για τους νέους πόρους.