«Σεισμός», «κοινωνικοπολιτικό ρήγμα», «σημείο καμπής για τη Γερμανία». Με αυτές τις εκφράσεις πολιτικοί αναλυτές και γερμανικά μέσα ενημέρωσης περιγράφουν την εντυπωσιακή επίδοση του Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στις περιφερειακές εκλογές της Κυριακής στη Σαξονία-Άνχαλτ.

Μπορεί να πρόκειται για ένα από τα μικρότερα από τα 16 κρατίδια της Γερμανίας, με μόλις 1,7 εκατ. ψηφοφόρους σε σύνολο περίπου 59 εκατ. σε ολόκληρη τη χώρα, ωστόσο το αποτέλεσμα αποκτά πολύ μεγαλύτερη πολιτική σημασία από τα γεωγραφικά όρια της περιοχής.

Το AfD δεν εξασφάλισε οριακά την απόλυτη πλειοψηφία, όμως η εκλογική του επίδοση αποτελεί ιστορικό ορόσημο για τη γερμανική πολιτική σκηνή και δημιουργεί νέα δεδομένα τόσο για την κυβέρνηση του Βερολίνου όσο και για την υπόλοιπη Ευρώπη.

Νέα πίεση στον Μερτς

Πρώτος αποδέκτης του πολιτικού μηνύματος είναι ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς. Το αποτέλεσμα εντείνει την πίεση στην ήδη δοκιμαζόμενη κεντρώα κυβερνητική συμμαχία, καθώς ο Μερτς είχε θέσει ως βασικό πολιτικό στόχο τον περιορισμό της επιρροής του AfD.

Αντί γι’ αυτό, το κόμμα όχι μόνο διατηρεί την ισχυρή παρουσία του στην ανατολική Γερμανία, αλλά εμφανίζεται πλέον σε δημοσκοπήσεις ως η μεγαλύτερη πολιτική δύναμη σε εθνικό επίπεδο.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για μια χώρα στην οποία το ναζιστικό παρελθόν εξακολουθεί να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τα όρια του πολιτικού διαλόγου. Πρόκειται για την ισχυρότερη εκλογική επίδοση ενός σκληρού δεξιού εθνικιστικού κόμματος, με πραγματικές πιθανότητες συμμετοχής στη διακυβέρνηση ενός κρατιδίου, μετά την πτώση του Τρίτου Ράιχ το 1945.

Οι γερμανικές αρχές έχουν χαρακτηρίσει τμήματα του AfD αντιδημοκρατικά, ενώ αρκετές περιφερειακές οργανώσεις του κόμματος, μεταξύ των οποίων και εκείνη της Σαξονίας-Άνχαλτ, έχουν χαρακτηριστεί ακροδεξιές εξτρεμιστικές.

Από τη Σαξονία-Άνχαλτ στην Ουάσιγκτον και τη Μόσχα

Η σημασία της αναμέτρησης φάνηκε και από τις αντιδράσεις εκτός Γερμανίας. Ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να αναρτήσει στην πλατφόρμα Truth Social το exit poll των εκλογών.

Η ατζέντα του AfD για τη μετανάστευση και η έμφαση στο σύνθημα «η Γερμανία για τους Γερμανούς» παρουσιάζουν εμφανείς αναλογίες με το πολιτικό μήνυμα του MAGA στις ΗΠΑ. Όπως και άλλα ευρωπαϊκά εθνικιστικά κόμματα, το AfD έχει υιοθετήσει στοιχεία της πολιτικής στρατηγικής του Τραμπ, από την έντονη αντιπαράθεση με τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης μέχρι την αμφισβήτηση θεσμών και την υπόσχεση για μια ισχυρότερη Γερμανία.

Το αποτέλεσμα χαιρετίστηκε και στη Μόσχα. Ο επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων, Κίριλ Ντμίτριεφ, το χαρακτήρισε «ιστορικό», υποστηρίζοντας ότι η γερμανική κυβέρνηση έχει απαξιωθεί πολιτικά και ότι ο Μερτς υπέστη ταπεινωτική ήττα.

Η στάση αυτή συνδέεται άμεσα με τις μεγάλες διαφορές μεταξύ του AfD και της γερμανικής κυβέρνησης απέναντι στη Ρωσία και στον πόλεμο στην Ουκρανία.

Η Γερμανία αποτελεί τον μεγαλύτερο μεμονωμένο ευρωπαϊκό χρηματοδότη της Ουκρανίας, ενώ το AfD ζητεί να σταματήσει η στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο, να αρθούν οι κυρώσεις κατά της Μόσχας και να επανεκκινήσουν οι εισαγωγές φθηνότερης ρωσικής ενέργειας.

Ο παράγοντας της ανατολικής Γερμανίας

Η Σαξονία-Άνχαλτ παραμένει μία από τις οικονομικά ασθενέστερες περιοχές της χώρας. Παρά τα τεράστια ποσά που έχουν διοχετευθεί μετά την επανένωση για τη σύγκλιση ανατολικής και δυτικής Γερμανίας, οι οικονομικές και κοινωνικές διαφορές εξακολουθούν να είναι αισθητές.

Σε σημαντικό τμήμα της ανατολικής Γερμανίας επιβιώνει παράλληλα η λεγόμενη «Ostalgie», η νοσταλγία δηλαδή για ορισμένες πλευρές της ζωής στην πρώην Ανατολική Γερμανία και κυρίως για την αίσθηση οικονομικής και κοινωνικής σταθερότητας.

Σε αυτό το περιβάλλον, η στάση του AfD υπέρ μιας πιο συμβιβαστικής πολιτικής έναντι της Ρωσίας βρίσκει μεγαλύτερη απήχηση, ιδιαίτερα μετά το οικονομικό πλήγμα που υπέστη η ενεργοβόρα γερμανική βιομηχανία από τη διακοπή των φθηνών ρωσικών ενεργειακών προμηθειών μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Γιατί ανησυχούν οι Βρυξέλλες

Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά και από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι επόμενοι 12 μήνες περιλαμβάνουν σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία.

Ο ηγέτης του ισπανικού Vox, Σαντιάγο Αμπασκάλ, χαρακτήρισε την επίδοση του AfD «μεγάλη ελπίδα για τη Γερμανία και την Ευρώπη». Στον αντίποδα, ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μπενζαμέν Αντάντ έκανε λόγο για «σοβαρή στιγμή για την Ευρώπη».

Τα κόμματα που κατατάσσονται στη σκληρή ή άκρα δεξιά δεν αποτελούν ενιαίο πολιτικό μπλοκ. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις θέσεις και στη ρητορική τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν είχε απομακρύνει το AfD από την κοινή τους ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θεωρώντας ορισμένες θέσεις του υπερβολικά ριζοσπαστικές.

Κοινό στοιχείο, ωστόσο, παραμένουν η σκληρή στάση απέναντι στη μετανάστευση, ο εθνικισμός και ο ευρωσκεπτικισμός.

Για τις Βρυξέλλες, η ενίσχυση κομμάτων που προτάσσουν συνθήματα όπως «Germany First», «Italy First» ή «France for the French» δημιουργεί τον κίνδυνο μεγαλύτερου κατακερματισμού σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ καλείται να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τη Ρωσία, τις εμπορικές πιέσεις των ΗΠΑ και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα.

Το μήνυμα των ψηφοφόρων

Πίσω από τη μετατόπιση του εκλογικού σώματος βρίσκονται όμως και βαθύτερες ανησυχίες. Το κόστος ζωής, η οικονομική ανασφάλεια, η μετανάστευση, η εγκληματικότητα, η κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τις πολιτικές επιλογές των Ευρωπαίων.

Το αποτέλεσμα της Σαξονίας-Άνχαλτ λειτουργεί έτσι ως ισχυρό προειδοποιητικό μήνυμα για τα παραδοσιακά κόμματα. Ένα μέρος των ψηφοφόρων θεωρεί ότι οι πολιτικές δυνάμεις που στήριζε επί δεκαετίες δεν ανταποκρίνονται πλέον στις ανάγκες και στις ανησυχίες του.

Το σύνθημα του AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ ήταν «Όλα είναι δυνατά», συνοδευόμενο από την υπόσχεση να κάνει τους Γερμανούς να αισθανθούν ξανά υπερήφανοι για τη χώρα τους.

Μέχρι σήμερα το κόμμα παραμένει ουσιαστικά αδοκίμαστο στην άσκηση κυβερνητικής εξουσίας. Το εκλογικό αποτέλεσμα, ωστόσο, δείχνει ότι ένα αυξανόμενο τμήμα των Γερμανών ψηφοφόρων είναι πλέον διατεθειμένο να του δώσει αυτή την ευκαιρία.

Διαβάστε ακόμη

METLEN: Συστήνει holding υποδομών που θα εισαχθεί στο Χρηματιστήριο

Στεγαστικό πακέτο 2027: Φθηνά δάνεια, ανοιχτά σπίτια και ακριβότερη «πόρτα» για τους ξένους

Αφορολόγητο κληρονομιάς: Το αόρατο πλεονέκτημα

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ