Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποίησε ότι οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ενδέχεται να καταγράψουν απότομη και ανεξέλεγκτη άνοδο, καθώς ο αυξανόμενος πληθωρισμός, η διόγκωση του δημόσιου χρέους και ο εντεινόμενος δανεισμός που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη (AI) ασκούν πιέσεις στις αγορές κρατικού χρέους.
Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων σε αρκετές ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν ήδη αναρριχηθεί σε υψηλά πολλών δεκαετιών, εξαιτίας του αυξημένου ενεργειακού κόστους που προκαλεί η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αλλά και των προσδοκιών για αυστηρότερη νομισματική πολιτική, καθώς οι κεντρικές τράπεζες επιχειρούν να περιορίσουν την αναζωπύρωση του πληθωρισμού.
Στην τελευταία του έκθεση για την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα (Global Financial Stability Report), το Ταμείο προειδοποιεί ότι οι κίνδυνοι στις αγορές κρατικών ομολόγων ενδέχεται να επιδεινωθούν, οδηγώντας σε «απότομη άνοδο των αποδόσεων».
Η έκθεση δημοσιοποιήθηκε την Τρίτη, στο πλαίσιο της ετήσιας συνόδου του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ της Ταϊλάνδης, όπου περισσότεροι από 18.000 εκπρόσωποι συγκεντρώθηκαν για να εξετάσουν την κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το δημόσιο χρέος αυξάνει την ευπάθεια των αγορών
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, τα υψηλά επίπεδα χρέους και οι κίνδυνοι που συνδέονται με την αναχρηματοδότησή του καθιστούν τις αγορές ομολόγων «ευάλωτες σε συχνότερους δημοσιονομικούς και πληθωριστικούς κραδασμούς».
Το Ταμείο είχε προειδοποιήσει ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα ότι το παγκόσμιο δημόσιο χρέος έχει πλησιάσει στο υψηλότερο επίπεδό του από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και βρίσκεται σε τροχιά να υπερβεί σύντομα το 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
«Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι σοβαρές, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των αγορών κρατικών ομολόγων», επισημαίνει το ΔΝΤ.
Μια απότομη αύξηση των αποδόσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποχώρηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων, λόγω της ανόδου των προεξοφλητικών επιτοκίων, επηρεάζοντας μεταξύ άλλων και τις επενδύσεις που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Παράλληλα, θα περιόριζε την αξία των κρατικών ομολόγων που χρησιμοποιούνται ως εξασφαλίσεις σε χρηματοπιστωτικές συναλλαγές.
Το ΔΝΤ επισημαίνει επίσης ότι η ραγδαία αύξηση του δανεισμού από εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί πρόσθετη πηγή πίεσης για τις αγορές ομολόγων, καθώς οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις ανταγωνίζονται τα κράτη για την προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων.
Σύμφωνα με την έκθεση, το μερίδιο των μεγάλων παρόχων υπολογιστικών υποδομών και υπηρεσιών cloud, γνωστών ως hyperscalers, στις παγκόσμιες εκδόσεις ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας έχει αυξηθεί στο 10%, από λιγότερο από 1% το 2024.
Η παγκόσμια επέκταση των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης έχει οδηγήσει τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Google της Alphabet και η Meta Platforms, καθώς και μεγάλους παρόχους υπολογιστικών υποδομών και εργαστήρια AI, να αντλήσουν μέσω δανεισμού εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια φέτος.
Όπως σημειώνει ο Μαρκ Σάιντνερ, επικεφαλής επενδύσεων μη παραδοσιακών στρατηγικών της PIMCO, οι εκδόσεις χρέους που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη, πολλές από τις οποίες έχουν μεγάλη διάρκεια, έχουν πλέον αποκτήσει τέτοιο μέγεθος ώστε να ανταγωνίζονται τα κρατικά ομόλογα για τα κεφάλαια των επενδυτών.
Ωστόσο, διευκρινίζει ότι ο συγκεκριμένος παράγοντας δεν φαίνεται να αποτελεί την κυρίαρχη αιτία της ανόδου των αποδόσεων.
Ανησυχία για τα hedge funds και την αγορά αμερικανικών ομολόγων
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζει το ΔΝΤ για την αυξανόμενη παρουσία των hedge funds στην αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων, προειδοποιώντας ότι η εξέλιξη αυτή καθιστά την αγορά ευάλωτη σε μια άτακτη απομόχλευση και μαζική εκκαθάριση θέσεων.
Ορισμένες μοχλευμένες στρατηγικές εκμετάλλευσης διαφορών τιμών μεταξύ ομολόγων και συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, γνωστές ως basis trades, έχουν ήδη περιοριστεί χωρίς να προκαλέσουν αξιοσημείωτες πιέσεις στην αγορά βραχυπρόθεσμου δανεισμού.
Ωστόσο, η μόχλευση που εξακολουθεί να υπάρχει παραμένει πηγή ανησυχίας.
Σύμφωνα με στοιχεία της Fed, τα οποία επικαλείται το ΔΝΤ, το μερίδιο των hedge funds στην αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων αυξήθηκε σε περίπου 9% το 2025, από 4% το 2022, κυρίως μέσω στρατηγικών υψηλής μόχλευσης που αποσκοπούν στην εκμετάλλευση διαφορών τιμών.
Ο Κάιο Φερέιρα, αναπληρωτής επικεφαλής τμήματος χρηματοπιστωτικής εποπτείας και ρύθμισης του ΔΝΤ, εξήγησε ότι η ανησυχία συνδέεται τόσο με την αύξηση της μόχλευσης όσο και με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση των hedge funds σε παρόμοιες επενδυτικές θέσεις.
Αυτό σημαίνει ότι πολλά κεφάλαια διατηρούν ουσιαστικά τις ίδιες συναλλαγές, γεγονός που θα μπορούσε να ενισχύσει τις επιπτώσεις σε περίπτωση ταυτόχρονης εκκαθάρισής τους.
Στη θετική πλευρά, το ΔΝΤ διαπιστώνει ότι η ρευστότητα στις αγορές των ΗΠΑ, της Ευρώπης και της Βρετανίας έχει διατηρηθεί σε ικανοποιητικά επίπεδα.
Εξαίρεση αποτελεί η Ιαπωνία, όπου η ρευστότητα στην αγορά κρατικών ομολόγων συνεχίζει να επιδεινώνεται, καθώς η μεταβλητότητα των αποδόσεων έχει αυξηθεί μετά τον τερματισμό της πολιτικής ελέγχου της καμπύλης αποδόσεων.
Το Ταμείο καλεί τους αρμόδιους για τη διαχείριση του δημόσιου χρέους να επιμηκύνουν τη διάρκεια των εκδόσεων, προειδοποιώντας ότι η εκτεταμένη αντικατάσταση μακροπρόθεσμου χρέους με βραχυπρόθεσμο δανεισμό θα μπορούσε να επιδεινώσει τους κινδύνους αναχρηματοδότησης.
Συναγερμός για την «κυκλική χρηματοδότηση» της τεχνητής νοημοσύνης
Το ΔΝΤ κρούει επίσης τον κώδωνα του κινδύνου για ένα δίκτυο συμφωνιών «κυκλικής χρηματοδότησης» μεταξύ εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με την έκθεση, από το 2023 έχουν δημοσιοποιηθεί 14 συμφωνίες, μέσω των οποίων διοχετεύθηκαν περίπου 300 δισ. δολάρια σε μετοχικά κεφάλαια, κυρίως από μεγάλους παρόχους υπολογιστικών υποδομών, προς εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης με ασθενέστερη χρηματοοικονομική θέση.
Παράλληλα, οι συμφωνίες αυτές συνοδεύτηκαν από 650 δισ. δολάρια δανειακής χρηματοδότησης.
Σε αντάλλαγμα, οι επενδυτές εξασφάλισαν δεσμεύσεις μελλοντικών εσόδων ύψους 1,4 τρισ. δολαρίων, μέσω συμφωνιών για την παροχή υπηρεσιών ή παραγγελιών ημιαγωγών.
Ο Τζέισον Γου, αναπληρωτής διευθυντής του Τμήματος Νομισματικών και Κεφαλαιαγορών του ΔΝΤ, εξήγησε σε συνέντευξη Τύπου ότι αυτό που διαφοροποιεί τις συγκεκριμένες συμφωνίες από προηγούμενες χρηματοδοτικές πρακτικές είναι ακριβώς οι δεσμεύσεις για μελλοντικά έσοδα.
«Αυτό που καθιστά τις συγκεκριμένες συμφωνίες κάπως ασυνήθιστες σε σύγκριση με προηγούμενες είναι οι δεσμεύσεις μελλοντικών εσόδων, εξ ου και ο κυκλικός χαρακτήρας τους», ανέφερε.
Ο κίνδυνος ενός τριπλού πλήγματος στις επενδύσεις AI
Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι, εάν η εμπορική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης δεν ανταποκριθεί στις προσδοκίες, οι ζημίες θα μπορούσαν να εκδηλωθούν ταυτόχρονα σε διαφορετικά επίπεδα.
«Εάν προκύψουν αμφιβολίες σχετικά με τη δυνατότητα δημιουργίας εσόδων από την τεχνητή νοημοσύνη, οι μετοχικές επενδύσεις θα χάσουν αξία, η εξυπηρέτηση του χρέους ενδέχεται να καταστεί δυσκολότερη και οι δεσμεύσεις για μελλοντικά έσοδα μπορεί να μην υλοποιηθούν», δήλωσε ο Γου.
Περιέγραψε αυτό το ενδεχόμενο ως ένα «τριπλό πλήγμα» για τις εταιρείες και τους επενδυτές που εμπλέκονται στις συγκεκριμένες συμφωνίες.
Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι τόσο η χρηματοδότηση όσο και οι δεσμεύσεις μελλοντικών εσόδων συγκεντρώνονται σε έναν σχετικά μικρό αριθμό εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Αυτή η συγκέντρωση δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, καθώς προβλήματα σε μία ή περισσότερες από τις επιχειρήσεις αυτές θα μπορούσαν να μεταδοθούν ευρύτερα στην αγορά.
«Υπάρχουν συγκεκριμένες εταιρείες και κόμβοι του συστήματος που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι», ανέφερε ο Γου.
«Εάν εμφανιστούν προβλήματα σε αυτές τις οντότητες, τότε ο κυκλικός χαρακτήρας της χρηματοδότησης θα μπορούσε να δημιουργήσει κινδύνους για την αγορά», κατέληξε.
Διαβάστε ακόμη
Τι «κρύβει» η ταράτσα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (pics)
Δυο αδέλφια προσπαθούν να σώσουν το αυθεντικό μπλε της Ιαπωνίας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.