Οι καλοκαιρινές διακοπές δίνουν την ευκαιρία για μια επαφή με την περιφέρεια, τις ομορφιές της και τα προβλήματά της. Φυσικά η εικόνα στην κορύφωση της καλοκαιρινής σεζόν δεν έχει καμία σχέση με την καθημερινότητα την υπόλοιπη χρονιά. Ολα μοιάζουν εύκολα για τους επισκέπτες, οι οποίοι μακαρίζουν τους κατοίκους που ζουν σε αυτό το όμορφο περιβάλλον, αλλά όταν φύγουν οι καλοκαιρινοί επισκέπτες πολλές από αυτές τις περιοχές ερημώνουν. Η περιφέρεια στην Ελλάδα έχει προβλήματα, δεν είναι αναπτυγμένη, δεν μπορεί να κρατήσει τον κόσμο της και η Αθήνα συνεχίζει να προσελκύει διαρκώς ολοένα περισσότερους νέους που αναζητούν δουλειές, εισοδήματα και επιλογές καθημερινότητας.
Βέβαια, ούτε η ζωή στην Αθήνα είναι εύκολη, καθώς τα εισοδήματα είναι χαμηλά σε σύγκριση με το υψηλό κόστος ζωής και η στέγαση έχει αναδειχθεί σε αξεπέραστο για πολλούς νέους πρόβλημα.
Η περιφερειακή ανάπτυξη ήταν παλιότερα κεντρικός στόχος πολλών κυβερνήσεων. Ποτέ δεν πέτυχε σε ικανοποιητικό βαθμό. Τώρα, όμως, υπάρχει μια ριζική αλλαγή που προσφέρει αυξημένες πιθανότητες επιτυχίας. Η αλλαγή που φέρνει η τεχνολογία. Με την τεχνολογία ένα πλήθος εργασιών γίνεται από απόσταση μέσω Ιντερνετ. Παράλληλα, πολλές συναλλαγές με το Δημόσιο, τραπεζικές συναλλαγές και επαγγελματικές συσκέψεις γίνονται online. Η παραμονή στην Αθήνα ή σε μεγάλες πόλεις δεν είναι πλέον αναγκαία προϋπόθεση για την εργασία – τουλάχιστον όχι για όλες τις εργασίες όπως ήταν παλιά. Συνεπώς ένας πολύ μεγάλος αριθμός εργαζόμενων, σε ειδικότητες που δεν απαιτούν παρουσία στον χώρο εργασίας, μπορεί να δραστηριοποιείται επαγγελματικά από οπουδήποτε σε όλη τη χώρα αρκεί να υπάρχει online διασύνδεση. Ακόμη όμως και η έλλειψη καλής σύνδεσης με το Διαδίκτυο ξεπερνιέται με δορυφορικές συνδέσεις ή με φορητές συσκευές.
Εκτός της εργασίας, online γίνονται αγοραπωλησίες προϊόντων που αντικαθιστούν σχεδόν πλήρως την επίσκεψη σε εμπορικά κέντρα, ενώ προσφέρονται υπηρεσίες, ακόμη και ιατρικές διαγνώσεις. Η τεχνολογία καλύπτει μεγάλο μέρος των κενών των υποδομών της περιφέρειας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα φύγουν όλοι τρέχοντας για την επαρχία, αφού λείπουν πολλές άλλες υποδομές. Οι υποδομές υγείας και παιδείας είναι οι πιο αναγκαίες σε όλους. Αρκετές περιοχές της περιφέρειας έχουν νοσοκομεία και σχολεία, αλλά δεν έχουν γιατρούς, νοσοκόμους, δασκάλους και καθηγητές. Τα περιφερειακά νοσοκομεία μαραζώνουν, λείπουν βασικές ειδικότητες γιατρών και εξειδικευμένοι νοσηλευτές. Σε πολλά σχολεία περνάνε χρόνια με ελλείψεις καθηγητών στα βασικά μαθήματα. Γιατροί, δάσκαλοι, καθηγητές, ακόμη και αν μετατεθούν στην περιφέρεια, αντιμετωπίζουν προβλήματα στέγασης, όπως και όσοι άλλοι θέλουν να ζήσουν και να εργαστούν εκεί.
Αυτά είναι τα ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση – και πρέπει να το κάνει με θάρρος και αποφασιστικότητα και όχι με την μπακαλίστικη λογική των μικροπαροχών. Χρειάζονται ισχυρά κίνητρα για να σηκωθεί ένας νέος γιατρός ή ένας ανταγωνιστικός εκπαιδευτικός να μετακομίσει στην περιφέρεια, και ειδικά σε περιοχές με μικρό πληθυσμό ή σε νησιά με λίγους κατοίκους και κοινωνική ζωή νεκροταφείου. Δεν τους φτάνει η τεχνολογία και το online shopping.
Το πρώτο κίνητρο που μπορεί να δοθεί είναι το οικονομικό μέσω της αύξησης των μισθών και της μείωσης της φορολογίας σε επιλεγμένες περιοχές, εκεί δηλαδή που υπάρχουν ελλείψεις προσωπικού. Για παράδειγμα, στα μεγάλα νησιά που έχουν νοσοκομεία και σχολεία, αλλά δεν έχουν γιατρούς, νοσηλευτές, δασκάλους και καθηγητές.
Τι θα κόστιζε στο Δημόσιο αν έδινε, για παράδειγμα, αυξημένο μισθό και ένα ειδικό αφορολόγητο δεκαετίας που να καλύπτει το σύνολο του εισοδήματος σε νεοεισερχόμενους στο επάγγελμα γιατρούς και εκπαιδευτικούς, σε επιλεγμένες μικρότερες, αλλά με στρατηγική θέση, πόλεις της περιφέρειας; Πόσα; Πολύ περισσότερα από όσα έχουν δοθεί μέχρι σήμερα, όσα χρειάζεται για να δούμε πραγματικές μετακινήσεις και όχι τα φοβισμένα κίνητρα που έχουν δοθεί μέχρι σήμερα αλλά δεν έφεραν αποτέλεσμα. Χρειάζεται ασφαλώς μια σωστά μελετημένη πολιτική για τις επιλογές που θα έχουν πολλαπλάσια οφέλη για κάθε περιοχή.
Οσον αφορά στη στέγαση, το Ελληνικό Δημόσιο διαθέτει άπειρα ακίνητα σε όλη τη χώρα τα οποία ρημάζουν και καταρρέουν. Πολλά από αυτά θα μπορούσαν να μετατραπούν σε λειτουργικά και αξιοπρεπή διαμερίσματα και κατοικίες για να καλύψουν πλήρως τις ανάγκες του μικρού αριθμού των νέων ανθρώπων που θα μετακινηθούν στην περιφέρεια και θα αλλάξουν ριζικά τις συνθήκες ζωής της.
Συμπληρωματικά, χρειάζεται βελτίωση της σύνδεσης των πιο απομονωμένων νησιών με τα μεγαλύτερα που διαθέτουν τις αναγκαίες υποδομές ώστε να είναι εφικτή η καθημερινή μετακίνηση των κατοίκων.
Ολα αυτά αναφέρονται ως παραδείγματα, δεν αποτελούν προτάσεις πολιτικής, ούτε μαγικές λύσεις, αφού η δημόσια διοίκηση ασφαλώς και γνωρίζει τα προβλήματα και υποθέτω πως θα έχει μελέτες και σκέψεις για την ανάπτυξη της περιφέρειας. Το πρόβλημα είναι ότι οι κυβερνήσεις επικεντρώνονται σε άλλα ζητήματα και δεν δίνουν προτεραιότητα στην περιφερειακή ανάπτυξη, παρόλο που αν η περιφέρεια κατάφερνε αρχικά να συγκρατήσει τους νέους της και στη συνέχεια να προσελκύσει και άλλους, θα βλέπαμε μια ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη, πιο δίκαια κατανεμημένη, ενώ ταυτόχρονα θα μειωνόταν η πίεση στην Αθήνα.
Οσον αφορά στα οικονομικά της Τοπικής Αυτοδιοίκησης όλων αυτών των περιοχών, οι νέοι κάτοικοι θα αύξαναν τα δημοτικά έσοδα και θα συμμετείχαν στην καλύτερη λειτουργία της.
Ακόμη κι αν ο αριθμός των επιστημόνων και εργαζόμενων που θα μετακινηθεί στις διάφορες περιοχές της περιφέρειας θα είναι σχετικά μικρός αρχικά, η αλλαγή που θα φέρουν στις τοπικές κοινωνίες θα είναι τόσο μεγάλη που θα διασφαλίσει μια διαρκώς αυξανόμενη στο μέλλον βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη. Οι άνθρωποι αυτοί θα κάνουν οικογένειες, τα παιδιά τους θα μεγαλώσουν εκεί και θα αγαπήσουν τον τόπο και γύρω από αυτούς θα δημιουργηθεί πλήθος άλλων οικονομικών, πολιτιστικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων.
Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε ενδιαφέρον και από ξένους που έρχονται να ζήσουν στην Ελλάδα, είτε συνταξιούχους, είτε νέους «ψηφιακούς νομάδες», που εργάζονται online σε εταιρείες του εξωτερικού. Κι αυτοί δυνητικά αποτελούν έναν επιπλέον νέο πληθυσμό για την ελληνική περιφέρεια, με πρώτους φυσικά τους Ελληνες.
Οι συνθήκες σήμερα είναι πολύ ευνοϊκές για να επανέλθει ως προτεραιότητα η περιφερειακή ανάπτυξη. Η τεχνολογία την κάνει πολύ πιο εύκολη, αλλά δεν αρκεί μόνο αυτή. Χρειάζεται και συντονισμένη πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης, η οποία σε αντίθεση με το παρελθόν σήμερα μπορεί να επιτευχθεί με πολύ μικρότερο κόστος λόγω της τεχνολογίας. Πολιτική βούληση και σχεδιασμός χρειάζεται – που μέχρι στιγμής υπάρχουν μόνο στη ρητορική των πολιτικών και στις προεκλογικές υποσχέσεις δεκαετιών.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.