Το Πεκίνο ετοιμάζεται να βρεθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας μέσα στον Μάιο, καθώς η επικείμενη επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα αποκτά χαρακτηριστικά κρίσιμης γεωπολιτικής αναμέτρησης. Σχεδόν δέκα χρόνια μετά την τελευταία του παρουσία στην Κίνα, ο Αμερικανός πρόεδρος επιστρέφει σε ένα εντελώς διαφορετικό διεθνές περιβάλλον, όπου οι οικονομικές ισορροπίες, η ενέργεια και οι αλυσίδες εφοδιασμού έχουν μετατραπεί σε βασικά εργαλεία παγκόσμιας ισχύος.
Σε αντίθεση με προηγούμενες περιόδους, σύμφωνα με το Bloomberg, η Ουάσινγκτον δεν εμφανίζεται πλέον ως ο αδιαμφισβήτητος ρυθμιστής των εξελίξεων. Αντίθετα, η κινεζική ηγεσία θεωρεί ότι ο Τραμπ φτάνει στο Πεκίνο σε πιο δύσκολη θέση από οποιαδήποτε άλλη φορά, έχοντας απέναντί του μια Κίνα που έχει προετοιμαστεί συστηματικά για ένα περιβάλλον μόνιμης γεωοικονομικής σύγκρουσης.
Η μεταβολή αυτή δεν προέκυψε ξαφνικά. Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ επανέφερε τη στρατηγική της οικονομικής πίεσης απέναντι στην Κίνα, επιχειρώντας να αξιοποιήσει το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας και το δολάριο ως όπλα επιρροής. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο σύνθετη. Οι δασμοί, οι περιορισμοί στις εξαγωγές τεχνολογίας και η προσπάθεια αναδιάρθρωσης των παγκόσμιων αλυσίδων παραγωγής προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις όχι μόνο στην Κίνα αλλά και στη διεθνή οικονομία.
Το Πεκίνο απάντησε με στοχευμένες κινήσεις σε στρατηγικούς τομείς, αξιοποιώντας κυρίως την κυριαρχία του στις σπάνιες γαίες και στις κρίσιμες πρώτες ύλες που απαιτούνται για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας, τα ηλεκτρικά οχήματα και τα αμυντικά συστήματα. Η ένταση εξελίχθηκε σε έναν εμπορικό πόλεμο φθοράς, ο οποίος τελικά οδήγησε σε μια εύθραυστη και προσωρινή εκεχειρία, κυρίως εξαιτίας των φόβων για βαθιά κρίση στον παγκόσμιο εφοδιασμό.
Η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή άλλαξε ξανά τα δεδομένα. Η σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, σε συνδυασμό με τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή, οδήγησε σε σοβαρές αναταράξεις στα Στενά του Ορμούζ, τον σημαντικότερο ενεργειακό διάδρομο του πλανήτη. Οι διαταραχές στις θαλάσσιες ροές πετρελαίου και LNG πυροδότησαν μια από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε ένα ντόμινο επιπτώσεων. Οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύθηκαν, τα κόστη παραγωγής αυξήθηκαν και οι μεγάλες οικονομίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με νέα κύματα πληθωριστικών πιέσεων. Ταυτόχρονα, κράτη τα οποία οι ΗΠΑ προσπαθούσαν να περιορίσουν —όπως η Ρωσία και το Ιράν— βρέθηκαν να επωφελούνται από το νέο ενεργειακό περιβάλλον.
Η στρατηγική υπεροχή του Πεκίνου
Για το Πεκίνο, η σημερινή συγκυρία λειτουργεί σχεδόν ως επιβεβαίωση της στρατηγικής που ακολουθεί εδώ και χρόνια. Η Κίνα επένδυσε συστηματικά στην ενεργειακή διαφοροποίηση, στη βιομηχανική αυτάρκεια και στη δυνατότητα διαχείρισης κρίσεων μεγάλης διάρκειας.
Η κινεζική οικονομία λειτουργεί πλέον με λογική μακροχρόνιας προετοιμασίας απέναντι σε γεωπολιτικά σοκ. Η χώρα έχει αναπτύξει τεράστια παραγωγική βάση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα σημαντική εγχώρια παραγωγή άνθρακα ώστε να μειώσει την εξάρτηση από εξωτερικές ενεργειακές πιέσεις.
Η Κίνα διαθέτει σήμερα τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ ηλιακής ενέργειας στον κόσμο, ενώ η διείσδυση των ηλεκτρικών οχημάτων συνεχίζει να αυξάνεται με ταχύ ρυθμό. Σχεδόν τα μισά νέα αυτοκίνητα που πωλούνται στη χώρα είναι ηλεκτρικά, περιορίζοντας σταδιακά την εξάρτηση της οικονομίας από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου.
Παράλληλα, το ενεργειακό της μοντέλο βασίζεται σε πολλαπλές πηγές προμήθειας. Ρωσία και Σαουδική Αραβία καλύπτουν μεγάλο μέρος των εισαγωγών, ενώ η συνολική ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας παραμένει εξαιρετικά υψηλή για μια οικονομία τέτοιου μεγέθους.
Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες οι πολιτικές πιέσεις αυξάνονται. Η αμερικανική κυβέρνηση επιχειρεί να αποτρέψει νέα άνοδο στις τιμές καυσίμων ενόψει των εκλογών, όμως οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες σε κάθε νέα γεωπολιτική αναταραχή.
Η Ουάσινγκτον συνεχίζει να επιδιώκει έλεγχο στρατηγικών ενεργειακών ροών από χώρες όπως το Ιράν και η Βενεζουέλα, θεωρώντας ότι με αυτόν τον τρόπο μπορεί να περιορίσει την κινεζική επιρροή. Ωστόσο, το διεθνές ενεργειακό σύστημα εμφανίζεται πλέον πιο κατακερματισμένο, πιο πολιτικοποιημένο και λιγότερο ελεγχόμενο από μία μόνο δύναμη.
Η λογική της «πολεμικής οικονομίας»
Η κινεζική ηγεσία θεωρεί ότι οι σημερινές συνθήκες δικαιώνουν τη στρατηγική προετοιμασίας που ξεκίνησε ήδη από τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας. Μετά την πανδημία και τον πρώτο μεγάλο εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ, ο Σι Τζινπίνγκ είχε προειδοποιήσει δημόσια για την ανάγκη θωράκισης απέναντι σε «ακραία σενάρια διεθνούς αποσταθεροποίησης».
Η στρατηγική αυτή μεταφράστηκε σε μηχανισμούς ελέγχου εξαγωγών, χρηματοοικονομική θωράκιση και πολιτικές υποκατάστασης εισαγωγών. Ιδιαίτερη σημασία απέκτησε ο έλεγχος των σπάνιων γαιών, όπου η Κίνα διαθέτει σχεδόν καθοριστικό ρόλο στην παγκόσμια αγορά.
Το Πεκίνο αξιοποίησε τις πρώτες ύλες ως εργαλείο γεωοικονομικής ισχύος, δημιουργώντας ένα σύστημα αδειοδοτήσεων και ελέγχου που του επιτρέπει να επηρεάζει κρίσιμες βιομηχανικές αλυσίδες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ταυτόχρονα, η αμφισβήτηση της κυριαρχίας του δολαρίου εντείνεται. Η αυξανόμενη χρήση τοπικών νομισμάτων, οι εναλλακτικοί μηχανισμοί πληρωμών και η ενίσχυση του ψηφιακού γουάν δείχνουν ότι το διεθνές οικονομικό σύστημα εισέρχεται σταδιακά σε μια νέα φάση πολυπολικότητας.
Για την Κίνα, η σημερινή κρίση δεν αποτελεί μόνο πρόκληση αλλά και ευκαιρία, σύμφωνα πάντα με το Bloomberg. Η παγκόσμια επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης ενισχύει τη ζήτηση για κινεζικά φωτοβολταϊκά, μπαταρίες και ηλεκτρικά οχήματα, ενδυναμώνοντας περαιτέρω τη βιομηχανική και γεωπολιτική της επιρροή.
Καθώς ο Τραμπ προετοιμάζεται να ταξιδέψει στο Πεκίνο, το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν οι ΗΠΑ μπορούν να πιέσουν την Κίνα, αλλά αν η Ουάσινγκτον μπορεί ακόμη να επιβάλει τους όρους της σε έναν κόσμο που αλλάζει ταχύτερα απ’ όσο υπολόγιζε.
Διαβάστε ακόμη
Αβοκάντο: Το φρούτο υπερτροφή που εξελίχθηκε σε θησαυρό για την Κρήτη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.