Η μεγάλη πετρελαϊκή συμφωνία που έκλεισε η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ με τη Βενεζουέλα προκαλεί ένα μάλλον ασυνήθιστο πολιτικό μέτωπο στο Καράκας: σκληροπυρηνικοί τσαβιστές και αντιπολίτευση βρίσκονται στην ίδια πλευρά, κατηγορώντας την υπηρεσιακή πρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες ότι παραχωρεί στις ΗΠΑ τον έλεγχο ενός από τα πολυτιμότερα περιουσιακά στοιχεία της χώρας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η συμφωνία που προβλέπει ότι οι ΗΠΑ θα αποκτήσουν πλειοψηφικό έλεγχο σε πετρελαϊκά αποθέματα περίπου 65 δισ. βαρελιών. Για τη Ροντρίγκες, ωστόσο, η συμφωνία μπορεί να είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια οικονομική επιλογή: ενδέχεται να αποτελέσει το μέσο για να εδραιώσει την εξουσία της, καθώς δημιουργεί ισχυρότερο αμερικανικό οικονομικό συμφέρον για πολιτική σταθερότητα στη Βενεζουέλα.
«Μπορεί να ωφελήσει την Ντέλσι στον βαθμό που ενισχύει τη δέσμευση του Τραμπ να συνεργάζεται μαζί της και, συνεπώς, πιθανότατα μειώνει τα κίνητρα για γρήγορη προσφυγή σε νέες εκλογές», εκτιμά η Ρίσα Γκρέις-Τάργκοου, διευθύντρια για τη Λατινική Αμερική στην Eurasia Group. Όπως σημειώνει, αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο η αντιπολίτευση αντιδρά τόσο έντονα.
Η Ροντρίγκες υπερασπίστηκε το Σάββατο τη συμφωνία σε τηλεοπτική της εμφάνιση, υποστηρίζοντας ότι θα φέρει ευημερία, επενδύσεις και νέες θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με την ίδια, η Βενεζουέλα αναμένεται να αποκομίζει περίπου 19 δολάρια κέρδος για κάθε βαρέλι πετρελαίου που θα παράγεται στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Ωστόσο, η πολιτική εξίσωση είναι πολύ πιο περίπλοκη. Σε μια χώρα όπου ο πετρελαϊκός εθνικισμός αποτέλεσε επί δεκαετίες κεντρικό πυλώνα της πολιτικής ταυτότητας, η στενή συνεργασία με την Ουάσιγκτον μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε πολιτικό βάρος.
Η οργή στο στρατόπεδο του Τσαβισμού
Οι υποστηρικτές του Τσαβισμού, του κινήματος που δημιούργησε ο Ούγκο Τσάβες και το οποίο οικοδομήθηκε σε μεγάλο βαθμό πάνω στον κρατικό έλεγχο του πετρελαϊκού πλούτου, έχουν τους δικούς τους λόγους να επιτίθενται στη Ροντρίγκες.
Οι αντιδράσεις ξέσπασαν σχεδόν αμέσως μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας στην Ουάσιγκτον. Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ορισμένοι κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι «χαρίζει το πετρέλαιο» της Βενεζουέλας, ενώ άλλοι διερωτήθηκαν γιατί η οικονομική συμφωνία δεν συνοδεύθηκε από δεσμεύσεις για εκλογές ή δημοκρατική μετάβαση.
Για τη Ροντρίγκες, σύμφωνα με την Γκρέις-Τάργκοου, η κατάσταση είναι ιδιαίτερα δύσκολη επειδή δημιουργείται η εντύπωση ότι «προδίδει τις αρχές του Τσαβισμού» παραχωρώντας πολύτιμους φυσικούς πόρους.
Η πολιτική ειρωνεία είναι έντονη. Κατά την προεκλογική περίοδο του 2024, η ίδια η Ροντρίγκες, τότε στενή σύμμαχος του Νικολάς Μαδούρο, κατηγορούσε τη βασική ηγέτιδα της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο ότι εκτελούσε εντολές των «αφεντικών» της στις ΗΠΑ και ότι επιδίωκε την προεδρία για να παραδώσει το πετρέλαιο της Βενεζουέλας στους Αμερικανούς.
Τώρα, οι ίδιες περίπου κατηγορίες στρέφονται εναντίον της.
Σκληροπυρηνικά στελέχη του Τσαβισμού αμφισβήτησαν ακόμη και τη νομιμότητα της συμφωνίας, χαρακτηρίζοντάς την εγκατάλειψη της εθνικής κυριαρχίας. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το Καράκας ουσιαστικά εξαναγκάστηκε να παραχωρήσει τον πετρελαϊκό του πλούτο υπό την πίεση των ΗΠΑ.
Η συμφωνία που μπορεί να αλλάξει τους υπολογισμούς της Ουάσιγκτον
Η συγκυρία είναι ήδη δύσκολη για τη Ροντρίγκες. Η δημοτικότητά της έχει υποχωρήσει μετά την κυβερνητική διαχείριση των δύο καταστροφικών σεισμών του Ιουνίου, στους οποίους έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 6.500 άνθρωποι.
Παράλληλα, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη συνεχώς στενότερη σχέση της με την Ουάσιγκτον και σε ένα πολιτικό κίνημα που επί δεκαετίες θεμελίωσε την ταυτότητά του στην αντίσταση απέναντι στην αμερικανική επιρροή.
Μέχρι σήμερα, η τεράστια διαπραγματευτική ισχύς του Τραμπ απέναντι στη Ροντρίγκες μπορούσε να θεωρηθεί εργαλείο για την απόσπαση πολιτικών παραχωρήσεων. Οι συνομιλίες είχαν ήδη αρχίσει να παράγουν αποτελέσματα, μεταξύ των οποίων η αρχική έγκριση από την Εθνοσυνέλευση μιας μεταρρύθμισης, την οποία υποστηρίζουν οι ΗΠΑ, για τη διαδικασία επιλογής των δικαστών του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Η πετρελαϊκή συμφωνία, όμως, αλλάζει δυνητικά τα κίνητρα της Ουάσιγκτον.
Εάν αμερικανικές εταιρείες και επενδυτές δεσμεύσουν δισεκατομμύρια δολάρια στη Βενεζουέλα, θα αποκτήσουν άμεσο οικονομικό συμφέρον από τη διατήρηση της σταθερότητας. Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Μπενίγνο Αλαρκόν, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν σταδιακά να μετακινηθούν από τη λογική της «μετάβασης με σταθερότητα» σε εκείνη της «σταθερότητας που διατηρεί ανοιχτή την επιλογή της μετάβασης».
Με άλλα λόγια, όσο μεγαλύτερο γίνεται το αμερικανικό οικονομικό αποτύπωμα στη χώρα, τόσο πιθανότερο είναι η Ουάσιγκτον να θεωρήσει τη Ροντρίγκες εγγυήτρια της βραχυπρόθεσμης σταθερότητας, ακόμη και εάν αυτό σημαίνει ότι η πολιτική μετάβαση μετατίθεται χρονικά.
Η αντιπολίτευση αμφισβητεί τη νομιμότητα
Η συμφωνία διαπραγματεύθηκε χωρίς τη συμμετοχή της αντιπολίτευσης, σύμφωνα με πηγές με γνώση των συνομιλιών. Η Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η σημαντικότερη προσωπικότητα του αντιπολιτευτικού χώρου, δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις.
Στελέχη του κόμματός της, Vente Venezuela, προειδοποιούν ήδη ότι μια μελλοντική κυβέρνηση μπορεί να μην αναγνωρίσει τις συμφωνίες που υπογράφει σήμερα η Ροντρίγκες.
«Οτιδήποτε έχει υπογράψει η Ντέλσι Ροντρίγκες δεν έχει καμία απολύτως ισχύ», δήλωσε ο Χοσέ Αμάλιο Γκρατερόλ, στέλεχος του Vente. «Μπορεί να το υπέγραψε με τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά δεν θα είναι ποτέ έγκυρο, επειδή στερείται πρωτογενούς νομιμοποίησης».
Ερωτήματα υπάρχουν και για τους ίδιους τους οικονομικούς όρους της συμφωνίας. Ο Φρανσίσκο Μονάλντι, διευθυντής ενεργειακής πολιτικής για τη Λατινική Αμερική στο Baker Institute του Rice University, χαρακτήρισε «πολύ ανησυχητική» την έλλειψη διαφάνειας γύρω από την πετρελαϊκή πολιτική της χώρας.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του, τα 209 δισ. δολάρια φορολογικών εσόδων που, κατά τη Ροντρίγκες, θα δημιουργήσουν τα έργα αντιστοιχούν σε περίπου 3,20 δολάρια ανά βαρέλι για τα 65 δισ. βαρέλια που καλύπτει η συμφωνία. Εάν το ποσό αφορά ονομαστικά έσοδα σε ολόκληρη τη διάρκεια ζωής των έργων, η σημερινή πραγματική τους αξία θα είναι ακόμη χαμηλότερη.
«Το πετρέλαιο είναι δικό μας»
Ίσως όμως η μεγαλύτερη πολιτική απειλή για τη Ροντρίγκες να βρίσκεται μέσα στο ίδιο το στρατόπεδο του Τσαβισμού.
Ο πρώην αριστερός βουλευτής Γουίλιαν Ροντρίγκες επικαλέστηκε τον ίδιο τον Ούγκο Τσάβες για να καταδικάσει τη συμφωνία: «Το πετρέλαιο είναι δικό μας και με αυτό ανακτήσαμε την πατρίδα μας», υπενθύμισε ότι έλεγε ο πρώην πρόεδρος.
Και κατέληξε με μια ιδιαίτερα σκληρή αποτίμηση: «Αυτή η συμφωνία κάνει ακριβώς το αντίθετο: παραδίδει την πατρίδα και εγκαταλείπει το εθνικό μας πεπρωμένο. Δεν υπάρχει τρόπος να εξωραϊστεί».
Η Ροντρίγκες βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα δύσκολο στοίχημα: να μετατρέψει τον αμερικανικό έλεγχο σε οικονομική ανάκαμψη και πολιτική σταθερότητα, χωρίς να χάσει τη στήριξη ενός κινήματος που επί δεκαετίες υποστήριζε ότι ο έλεγχος του πετρελαίου αποτελεί συνώνυμο της εθνικής κυριαρχίας. Και την ίδια στιγμή, η συμφωνία που μπορεί να εξασφαλίσει την παραμονή της στην εξουσία είναι εκείνη που δίνει στους αντιπάλους της —τόσο στα αριστερά όσο και στην αντιπολίτευση— το ισχυρότερο επιχείρημα εναντίον της.
Διαβάστε επίσης
Ενέργεια: Σε σταθερά ανοδική τροχιά ρεύμα και φυσικό αέριο
Ρύθμιση 72 δόσεων: Τα τρία «αγκάθια» για τους οφειλέτες και τι ζητά η αγορά να αλλάξει
Τα κλειδιά για υψηλότερες συντάξεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.