Τον Ιούλιο του 2024 ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδωσε το «παρών» στην επίσημη τελετή υπογραφής της συμφωνίας με την κινεζική BYD, μια συμφωνία που η Άγκυρα παρουσίασε ως μεγάλη επιτυχία της τουρκικής βιομηχανικής πολιτικής.
Η κινεζική BYD, ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων στον κόσμο, θα επένδυε 1 δισεκατομμύριο δολάρια στην Τουρκία, κατασκευάζοντας στη Μαγνησία (Μανίσα), στη δυτική Τουρκία, ένα εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικών και plug-in υβριδικών αυτοκινήτων, δυναμικότητας 150.000 οχημάτων τον χρόνο.
Η μονάδα θα συνοδευόταν από κέντρο έρευνας και ανάπτυξης και θα δημιουργούσε έως και 5.000 θέσεις εργασίας. Η έναρξη παραγωγής είχε προγραμματιστεί για το τέλος του 2026.
Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, το μεγαλεπήβολο πρότζεκτ παραμένει στα σχέδια.
Στο 1,6 εκατ. τετραγωνικών μέτρων οικόπεδο δεν έχει μπει ακόμη ούτε μία μπουλντόζα. Και η Άγκυρα πληροφορήθηκε ότι η BYD «παγώνει» το σχέδιο από τη συνέντευξη της αντιπροέδρου της κινεζικής εταιρείας, Στέλλα Λι (Stella Li), στο Reuters.
Η δήλωση ήταν αποκαλυπτική: «Η Ουγγαρία είναι αυτή τη στιγμή η πρώτη μας προτεραιότητα», είπε η Λι. Προσέθεσε ότι η BYD επιδιώκει να εξαγοράσει ένα υπάρχον εργοστάσιο στη νότια Ευρώπη, με την Ισπανία να είναι μεταξύ των χωρών που περιλαμβάνονται στον κατάλογο υποψηφίων. Για την Τουρκία δεν έδωσε χρονοδιάγραμμα επανεκκίνησης.
Για την Άγκυρα, η εξέλιξη ήταν κάτι περισσότερο από μια επένδυση που καθυστερεί.
Από το «success story» στο πάγωμα
Η συμφωνία του 2024 είχε ιδιαίτερη σημασία για την Τουρκία. Η κυβέρνηση Ερντογάν την παρουσίασε ως απόδειξη ότι η χώρα μπορούσε να προσελκύσει την κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία και να μετατραπεί σε περιφερειακό παραγωγικό κόμβο. Για να την πετύχει, η Άγκυρα παραχώρησε «γη και ύδωρ».
Λίγες ημέρες πριν από την ανακοίνωση της επένδυσης, η Τουρκία είχε εξαιρέσει από τον πρόσθετο δασμό 40% στα κινεζικά αυτοκίνητα τις εισαγωγές που πραγματοποιούνταν στο πλαίσιο επενδυτικών κινήτρων. Παράλληλα, η BYD απαλλάχθηκε από την απαίτηση που επιβάλλεται σε άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες να λειτουργούν 20 σημεία συντήρησης και επισκευής σε όλη τη χώρα.
Τα αποτελέσματα ήταν άμεσα. Οι πωλήσεις της BYD στην Τουρκία πενταπλασιάστηκαν μέσα σε έναν χρόνο, φτάνοντας τα 45.537 οχήματα το 2025, από περίπου 8.000 το 2024.
Όμως, το βασικό οικονομικό κίνητρο για την BYD δεν ήταν η τουρκική αγορά.
Η Τουρκία βρίσκεται σε Τελωνειακή Ένωση με την ΕΕ, επιτρέποντας στα αυτοκίνητα που παράγονται εκεί και πληρούν τους σχετικούς κανόνες να εισέρχονται στην αγορά της ΕΕ χωρίς τελωνειακούς δασμούς. Έτσι, η παραγωγή ενός κινεζικού ομίλου στην Τουρκία μπορεί να αποκτήσει πλεονέκτημα έναντι των αυτοκινήτων που εισάγονται απευθείας από την Κίνα και υπόκεινται στους πρόσθετους ευρωπαϊκούς δασμούς.
Το γερμανικό Ίδρυμα Επιστήμης και Πολιτικής (Stiftung Wissenschaft und Politik – SWP) είχε προειδοποιήσει ήδη από το 2024 ότι η Τουρκία θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «Δούρειος Ίππος» για την είσοδο κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην ευρωπαϊκή αγορά, αξιοποιώντας τη στενή τελωνειακή της σχέση με την ΕΕ.
Το εργοστάσιο στη Μαγνησία θα ήταν η πύλη προς τις αγορές της ΕΕ.
#BYD‘s second European passenger vehicle plant in Manisa, #Turkey, is expected to have an annual output of 150K units. Construction will begin in Feb/Mar 2025, with production starting in H2 2026.
BYD Turkey GM İsmail Ergun announced a 2025 sales target of 50K units. This year,… pic.twitter.com/Hpeah0ziKz— ThinkerCar (@thinkercar) February 3, 2025
Το «Made in EU» αλλάζει το παιχνίδι
Η μεγάλη ανατροπή ήρθε, τελικά, από τις Βρυξέλλες, που επιχειρούν να κάνουν το «Made in EU» νέο πλεονέκτημα για όσους παράγουν μέσα στην Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει, μέσω του Industrial Accelerator Act, να δίνεται προτεραιότητα στα ευρωπαϊκά προϊόντα και στην ευρωπαϊκή παραγωγή σε δημόσιες προμήθειες και σχήματα κρατικής στήριξης. Στόχος είναι να δημιουργηθεί μεγαλύτερη ζήτηση για προϊόντα που παράγονται στην Ευρώπη και να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Για μια εταιρεία όπως η BYD, η παραγωγή εντός της ΕΕ μπορεί να προσφέρει πλεονεκτήματα που δεν εξασφαλίζει η παραγωγή στην Τουρκία, παρά την Τελωνειακή Ένωση.
Βλέποντας τα δεδομένα να αλλάζουν, η Άγκυρα προσπαθεί να διεκδικήσει μερίδιο της πίτας και να εξασφαλίσει συμμετοχή στο ευρωπαϊκό «Made in EU» πλαίσιο. Πριν από ένα μήνα, ο Τούρκος υπουργός Εμπορίου Ομέρ Μπολάτ έσπευσε στις Βρυξέλλες όπου συναντήθηκε με την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA).
Σε δηλώσεις του μετά τη συνάντηση υποστήριξε ότι οι αυτοκινητοβιομηχανίες της ΕΕ στηρίζουν την «πλήρη και χωρίς όρους ένταξη της Τουρκίας» στην πολιτική Made in EU, υπογραμμίζοντας τη σημασία της Τελωνειακής Ένωσης για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.
Η Άγκυρα περνά στην αντεπίθεση
Παράλληλα, η τουρκική κυβέρνηση έστρεψε τα βέλη της κατά της BYD. Μετά το πάγωμα της επένδυσης, η Άγκυρα ανέστειλε από τις αρχές του 2026 τις φορολογικές απαλλαγές που χρησιμοποιούσε η BYD. Τούρκοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι, εάν η επένδυση δεν υλοποιηθεί, η εταιρεία θα κληθεί να επιστρέψει τα κίνητρα που έχει λάβει και εκτιμώνονται σε πάνω από ένα δισεκατομμύριο δολάρια.
Οι επιπτώσεις για την BYD καταγράφονται ήδη στην τουρκική αγορά. Οι πωλήσεις της εταιρείας έπεσαν από 3.866 οχήματα τον Ιανουάριο σε μόλις 152 τον Μάιο του 2026, με αποτέλεσμα να χάσει την κορυφαία θέση στην κατηγορία των plug-in υβριδικών οχημάτων από την εγχώρια τουρκική μάρκα, Togg.
Το Πεκίνο φαίνεται να επιχειρεί να περιορίσει τις συνέπειες, με μια ευρύτερη επικοινωνιακή προσπάθεια επαναπροσέγγισης της Τουρκίας.
“The collapse of the BYD deal put China’s image in Turkey in a precarious position. They are now engaged in a propaganda blitz to turn the tide”
– Turkish government consultanthttps://t.co/c3h4Jdh1Hz
— Middle East Eye (@MiddleEastEye) August 4, 2026
Για χρόνια, Κίνα και Τουρκία επένδυσαν σε μια στρατηγική σχέση που στηρίχθηκε στο εμπόριο, τις επενδύσεις και –κυρίως– στην πρόσβαση της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή αγορά. Η Τουρκία αποτελούσε ελκυστική βάση για κινεζικές επιχειρήσεις ακριβώς επειδή συνδύαζε την Τελωνειακή Ένωση με την ΕΕ με τη γεωγραφική της θέση στον Μεσαίο Διάδρομο (Middle Corridor), προσφέροντας ταχύτερες αλυσίδες εφοδιασμού προς την Ευρώπη. Η Κίνα είναι ήδη ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας, με τις τουρκικές εισαγωγές κινεζικών προϊόντων να φτάνουν τα 45 δισ. δολάρια το 2025.
Το πάγωμα της εμβληματικής επένδυσης του 1 δισ. δολαρίων δεν είναι απλώς μια επιχειρηματική διαφωνία. Απειλεί να επιβραδύνει μία από τις σημαντικότερες οικονομικές σχέσεις του Πεκίνου στην περιοχή, σε μια στιγμή που η Τουρκία διεκδικεί μεγαλύτερο ρόλο στις ευρωπαϊκές αλυσίδες παραγωγής και η Κίνα αναζητά νέους δρόμους προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Διαβάστε επίσης
«Σουβλάκι 4,70 μετρητά αλλά …. 6 ευρώ με κάρτα» – Το διπλό τιμολόγιο για τουρίστες στα νησιά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.