Το δημόσιο χρέος των ΗΠΑ, που ξεπέρασε πλέον τα 40 τρισ. δολάρια, παύει να αποτελεί αποκλειστικά αμερικανικό πονοκέφαλο. Η απότομη άνοδος των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων διεθνώς δείχνει ότι οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική πορεία της Ουάσινγκτον αρχίζουν να μεταδίδονται στις παγκόσμιες αγορές και, ιδιαίτερα, στην Ευρώπη.
Πόλεμοι, δημογραφικές πιέσεις και οι τεράστιες επενδυτικές ανάγκες που δημιουργεί η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνουν τη ζήτηση για κεφάλαια σε μια περίοδο κατά την οποία οι κυβερνήσεις χρειάζονται ήδη να δανείζονται περισσότερο. Οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται έτσι να ανταγωνιστούν τις ΗΠΑ –και πλέον τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς– για το ίδιο παγκόσμιο απόθεμα αποταμιεύσεων.
Η πίεση αποτυπώνεται ήδη στις αγορές. Η απόδοση του 10ετούς γερμανικού ομολόγου έφθασε αυτή την εβδομάδα στα υψηλότερα επίπεδα από το 2011, την ώρα που το αμερικανικό 30ετές βρέθηκε σε υψηλό 19 ετών.
Η αμερικανική πίεση περνά στην Ευρώπη
Όσο ανεβαίνουν οι αποδόσεις των αμερικανικών Treasuries, τόσο υψηλότερες αποδόσεις απαιτούν οι επενδυτές και για να τοποθετήσουν χρήματα σε άλλες αγορές. Αυτό μεταφράζεται σε ακριβότερο κρατικό δανεισμό στην Ευρώπη, αλλά και σε υψηλότερο κόστος για στεγαστικά και επιχειρηματικά δάνεια.
Το timing είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, κοινωνικές και συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις, την πράσινη μετάβαση και τις συνέπειες των πολέμων σε Ιράν και Ουκρανία.
Το δημόσιο χρέος της Ευρωζώνης έχει αυξηθεί από περίπου 66% του ΑΕΠ το 2007 σε σχεδόν 88%, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένει νέα άνοδο βραχυπρόθεσμα.
Η μεγάλη αλλαγή στο κόστος του χρέους
Για περισσότερο από μία δεκαετία, το βάρος αυτό παρέμενε διαχειρίσιμο χάρη στα εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Ακόμη και η Γερμανία μπορούσε μέχρι το 2022 να δανείζεται με αρνητικές αποδόσεις.
Αυτή η εποχή έχει τελειώσει. Η αναζωπύρωση του πληθωρισμού, με τις ενεργειακές τιμές να πιέζονται από τον πόλεμο στο Ιράν, έχει ήδη οδηγήσει την ΕΚΤ σε αύξηση επιτοκίων φέτος. Ο Ντέιβιντ Ρις της Schroders εκτιμά ότι μπορεί να ακολουθήσουν δύο ακόμη αυξήσεις κατά 25 μονάδες βάσης έως το τέλος του έτους.
Το αποτέλεσμα είναι ότι χρέος που εκδόθηκε πριν από μία δεκαετία σχεδόν χωρίς κόστος πρέπει πλέον να αναχρηματοδοτείται με πολύ ακριβότερους όρους.
Η Γαλλία στη «ζώνη κινδύνου»
Η μεγαλύτερη ανησυχία εντοπίζεται στη Γαλλία, όπου η μακροχρόνια αδυναμία περιορισμού των ελλειμμάτων έχει διαβρώσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών. Οι αγορές απαιτούν πλέον υψηλότερη απόδοση για τα γαλλικά ομόλογα ακόμη και σε σύγκριση με αντίστοιχους ιταλικούς τίτλους.
Το κόστος είναι εντυπωσιακό. Η INSEE εκτιμά ότι οι δαπάνες της Γαλλίας για τόκους θα μπορούσαν να υπερτετραπλασιαστούν, από 30 δισ. ευρώ το 2020 σε 124 δισ. ευρώ το 2030. Πρόκειται για πόρους που διαφορετικά θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε νοσοκομεία, άμυνα, πράσινες επενδύσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις.
Το θέμα αποκτά και πολιτική διάσταση ενόψει των εκλογών. Η Μαρίν Λεπέν χαρακτήρισε την άνοδο των αποδόσεων «αμείλικτο λογαριασμό δέκα ετών μακρονισμού», επιχειρώντας ήδη να μετατρέψει τη δημοσιονομική πίεση σε κεντρικό πολιτικό ζήτημα.
Μακριά ακόμη από νέα κρίση χρέους
Παρά την αυξανόμενη νευρικότητα, η Ευρώπη δεν βρίσκεται προς το παρόν μπροστά σε επανάληψη της κρίσης κρατικού χρέους της προηγούμενης δεκαετίας. Το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα της Ευρωζώνης παραμένει περίπου στο μισό του αντίστοιχου των ΗΠΑ, ενώ ΕΕ και ΕΚΤ διαθέτουν πλέον περισσότερους μηχανισμούς προστασίας.
Υπάρχουν επίσης διαφοροποιήσεις μεταξύ των χωρών. Η Ιταλία αναχρηματοδοτεί σήμερα μέρος του χρέους της με κόστος όχι δραματικά διαφορετικό από εκείνο μιας δεκαετίας πριν, ενώ στην Ισπανία η ισχυρή αύξηση του πληθυσμού έχει στηρίξει το ΑΕΠ και αναμένεται να βοηθήσει στη μείωση του χρέους κάτω από το 100% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, όσο οι ΗΠΑ χρειάζονται ολοένα περισσότερα κεφάλαια για να χρηματοδοτήσουν ένα χρέος άνω των 40 τρισ. δολαρίων, η πίεση στις παγκόσμιες αγορές δύσκολα θα εξαφανιστεί. Και για τις υπερχρεωμένες ευρωπαϊκές οικονομίες, το ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο χρέος έχουν, αλλά πόσο θα κοστίζει να το ανανεώνουν τα επόμενα χρόνια.
Όπως προειδοποίησε ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Ολιβιέ Μπλανσάρ, με τα σημερινά επίπεδα χρέους και ελλείμματος, ορισμένες οικονομίες μπορεί να έχουν ήδη εισέλθει σε μια «ζώνη κινδύνου», όπου η εξέλιξη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εμπιστοσύνη των επενδυτών.
Διαβάστε επίσης
Goody’s-Everest: 60 χρόνια ιστορίας ξανά στο τραπέζι για deal 300 εκατ. ευρώ (pics)
Ρεύμα: Ακριβό φυσικό αέριο και απώλειες παραγωγής φέρνουν νέες αυξήσεις – Η εικόνα στην Ελλάδα
Η Ελλάδα αγοράζει επτά χρόνια φθηνότερου χρέους
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.