Για περισσότερα από 150 χρόνια, η ιδέα του «οκταώρου» κυριαρχεί στην καθημερινότητά μας: οκτώ ώρες εργασία, οκτώ ώρες ελεύθερος χρόνος και οκτώ ώρες ύπνος. Όμως, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο συγκεκριμένος κανόνας ίσως αποτελεί περισσότερο μια κοινωνική κατασκευή παρά μια απόλυτη βιολογική ανάγκη.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Brain Medicine και δημοσιεύει το independent εξετάζει πόσες ώρες ύπνου χρειάζεται πραγματικά ο άνθρωπος και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ιδανική διάρκεια δεν είναι ίδια για όλους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να βρίσκεται κάτω από το παραδοσιακό όριο των οκτώ ωρών.
Τι δείχνουν οι κοινωνίες χωρίς τεχνητό φως
Για να κατανοήσουν καλύτερα τον φυσικό ρυθμό ύπνου του ανθρώπου, οι ερευνητές μελέτησαν αυτόχθονες πληθυσμούς που ζουν πιο κοντά στον τρόπο ζωής των προγόνων μας και έχουν ελάχιστη ή καθόλου έκθεση σε τεχνητό φωτισμό.
Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: άνθρωποι σε περιοχές της Τανζανίας, της Ναμίμπιας και της Βολιβίας κοιμούνταν κατά μέσο όρο από 5,7 έως 7,1 ώρες κάθε βράδυ.
Το σημαντικό είναι ότι η μικρότερη διάρκεια ύπνου δεν συνοδευόταν από τα προβλήματα που συνδέουμε με τη σύγχρονη έλλειψη ξεκούρασης. Οι άνθρωποι αυτοί δεν χρησιμοποιούσαν ξυπνητήρια, δεν αναπλήρωναν τον χαμένο χρόνο με μεγάλους μεσημεριανούς ύπνους και συνήθως ξυπνούσαν φυσικά κοντά στην ανατολή του ήλιου.
Μια πρόσφατη ανάλυση εκτίμησε ότι ο μέσος χρόνος ύπνου στις προβιομηχανικές κοινωνίες ήταν περίπου 6,4 ώρες.
Είναι τελικά ξεπερασμένο το οκτάωρο;
Τα δεδομένα αυτά, ωστόσο, δεν σημαίνουν ότι όλοι πρέπει να κοιμούνται λιγότερο. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες κοινωνίες διαφέρουν σημαντικά από τον σύγχρονο κόσμο και δεν είναι βέβαιο αν τα ίδια κριτήρια υγείας μπορούν να εφαρμοστούν σε διαφορετικούς τρόπους ζωής.
Γι’ αυτό τον λόγο, οι ερευνητές στρέφονται και σε μεγάλες μελέτες στις βιομηχανικές κοινωνίες, εξετάζοντας τη σχέση ανάμεσα στη διάρκεια του ύπνου και την υγεία.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η καλύτερη ισορροπία φαίνεται να βρίσκεται συχνά κάτω από τις οκτώ ώρες. Μελέτη που αξιοποίησε δεδομένα από απεικονίσεις εγκεφάλου και σώματος, αλλά και μοριακούς δείκτες, υπολόγισε ότι η ιδανική διάρκεια ύπνου κυμαίνεται περίπου μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών, ανάλογα με το φύλο και το όργανο που εξετάζεται.
Παράλληλα, πολλές έρευνες δείχνουν ότι τόσο ο πολύ λίγος όσο και ο υπερβολικός ύπνος συνδέονται με αυξημένους κινδύνους για προβλήματα υγείας, όπως καρδιαγγειακές παθήσεις, εγκεφαλικά επεισόδια και παχυσαρκία.
Ωστόσο, οι ειδικοί δεν έχουν καταλήξει αν ο υπερβολικός ύπνος προκαλεί προβλήματα ή αν αποτελεί πρώιμη ένδειξή τους.
Δεν υπάρχει ένας «ιδανικός» ύπνος για όλους
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο μέσος άνθρωπος δεν υπάρχει. Οι ανάγκες ύπνου διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την ηλικία, τον οργανισμό και τον τρόπο ζωής.
Οι νεότεροι ενήλικες τείνουν να χρειάζονται περισσότερο ύπνο από τους μεγαλύτερους σε ηλικία, ενώ ακόμη και άνθρωποι της ίδιας ηλικίας μπορεί να έχουν διαφορετικές ανάγκες.
Οι επίσημες συστάσεις του Εθνικού Ιδρύματος Ύπνου των ΗΠΑ αντανακλούν αυτή την ποικιλία: οι ενήλικες ηλικίας 26 έως 64 ετών συνιστάται να κοιμούνται 7 έως 9 ώρες ημερησίως, αν και για ορισμένους μπορεί να είναι επαρκείς ακόμη και 6 ή έως 10 ώρες.
Με άλλα λόγια, η επιστήμη απομακρύνεται από έναν αυστηρό κανόνα οκτώ ωρών και δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις ατομικές ανάγκες.
Δεν μετρά μόνο η διάρκεια αλλά και η ώρα
Ο ύπνος, όμως, δεν είναι μόνο θέμα αριθμού ωρών. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του σύγχρονου τρόπου ζωής είναι η απομάκρυνση από τον φυσικό κύκλο φωτός και σκοταδιού.
Το τεχνητό φως, η χρήση οθονών και τα ακανόνιστα ωράρια μπορούν να μετατοπίσουν το βιολογικό ρολόι του οργανισμού, επηρεάζοντας το πότε νυστάζουμε και πότε ξυπνάμε.
Ιδιαίτερα οι εργαζόμενοι σε βάρδιες και οι φοιτητές συχνά εμφανίζουν ασταθή μοτίβα ύπνου, τα οποία έχουν συνδεθεί με επιβάρυνση της υγείας.
Αν κάποιος χάσει ώρες ύπνου μέσα στην εβδομάδα, η αναπλήρωσή τους το Σαββατοκύριακο φαίνεται να είναι καλύτερη επιλογή από την πλήρη στέρηση, ακόμη κι αν μειώνει τη σταθερότητα του προγράμματος.
Ο κανόνας του οκταώρου, λοιπόν, δεν είναι ένας απόλυτος βιολογικός νόμος. Ο κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικές ανάγκες και σημαντικό ρόλο παίζει όχι μόνο το πόσο κοιμάται, αλλά και το πότε κοιμάται.
Το πιο απλό μήνυμα των ειδικών παραμένει: κοιμηθείτε όσο χρειάζεται ο οργανισμός σας, δώστε σημασία στη σταθερότητα του προγράμματος και μην ανησυχείτε υπερβολικά για μια περιστασιακά κακή νύχτα.
Διαβάστε ακόμη
Πετρέλαιο: Η νέα άνοδος στην τιμή του απειλεί τις χρηματαγορές
Πλασματικά έτη: Ποιοι μπορούν να «κλειδώσουν» σύνταξη στα 62 και πόσο κοστίζει η εξαγορά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.