Οι απειλές που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ δια στόματος του Σκοτ Μπέσεντ κατά των εμπορικών συμμάχων της Τεχεράνης έχουν προκαλέσει… πονοκέφαλο στην Τουρκία, η οποία αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Ιράν και κινδυνεύει συνάμα να χάσει έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς προμηθευτές της.
Η Άγκυρα σταμάτησε επισήμως να εισάγει ιρανικό αργό πετρέλαιο το 2019, αναγκαζόμενη να συμμορφωθεί με το νέο καθεστώς κυρώσεων της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ. Αυτό, όμως, δεν διέκοψε τις ευρύτερες οικονομικές σχέσεις των δύο φίλων και γειτόνων.
Το 2024 οι τουρκικές εξαγωγές προς το Ιράν ανήλθαν σε περίπου 3,1 δισ. δολάρια και οι ιρανικές εξαγωγές προς την Τουρκία σε περίπου 2,45 δισ. δολάρια, με το συνολικό εμπόριο να κινείται πάνω από τα 5,5 δισ. δολάρια και την Άγκυρα να εμφανίζει πλεόνασμα περίπου 642 εκατ. δολαρίων. Το Reuters, σε πρόσφατο ρεπορτάζ του, εκτίμησε ότι η εμπορική σχέση τους παραμένει της τάξης των 5-6 δισ. δολαρίων ετησίως.
Το ακανθώδες ζήτημα του φυσικού αερίου
Πολύ πιο κρίσιμο, ωστόσο, είναι το ζήτημα του φυσικού αερίου. Η Τουρκία συνέχιζε μέχρι πρόσφατα να προμηθεύεται σημαντικές ποσότητες ιρανικού αερίου μέσω της 25ετούς διμερούς συμφωνίας που είχαν οι δύο χώρες – για προμήθεια 9,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως – και η οποία έληξε μόλις τον περασμένο μήνα! Οι δύο πλευρές είχαν ξεκινήσει συνομιλίες για την ανανέωση της, όμως η Άγκυρα ανακοίνωσε τη διακοπή τους τον περασμένο Απρίλιο, λόγω του πολέμου.
Σε κάθε περίπτωση παρά τη λήξη της συμφωνίας, οι ροές συνεχίζονται για την κάλυψη αναγκών, παρά το γεγονός ότι η Τουρκία έχει δηλώσειι ότι προσπαθεί να μειώσει την έκθεσή της σε ιρανικό αέριο αυξάνοντας τις εισαγωγές LNG, μεταξύ άλλων από τις ΗΠΑ.
Οι νέες αμερικανικές προειδοποιήσεις προς κάθε χώρα που συνεχίζει να συναλλάσσεται με το Ιράν δημιουργούν έτσι ένα δύσκολο δίλημμα για την Άγκυρα, η οποία σημειωτέον δεν προχώρησε σε πλήρη διακοπή των ροών από τη Τεχεράνη ακόμη και όταν βρέθηκε στο στόχαστρο τεσσάρων ιρανικών πυραύλων κατά τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της τουρκικής ρυθμιστικής αρχής ενέργειας, το 13% περίπου των εισαγωγών φυσικού αερίου της Τουρκίας προήλθε πέρυσι από το Ιράν, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 7,7 δισ. κυβικά μέτρα. Με βάση αυτό τον όγκο, το Ιράν αποτελεί τον τέταρτο μεγαλύτερο προμηθευτή της χώρας μετά τη Ρωσία, το Αζερμπαϊτζάν και τις ΗΠΑ.
Οι ευρύτερες οικονομικές σχέσεις των δύο χωρών αποδείχθηκαν επίσης ανθεκτικές, ακόμη και κατά τη διάρκεια του πολέμου. Το διμερές εμπόριο διαμορφώθηκε περίπου στα 3,1 δισ. δολάρια το πρώτο εξάμηνο του έτους, καταγράφοντας πτώση μόλις 3% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Παράλληλα, οι αφίξεις επισκεπτών από το Ιράν ανέκαμψαν μετά την αρχική υποχώρηση που προκάλεσε ο πόλεμος, με τους Ιρανούς να αντιπροσωπεύουν το 5,5% του συνόλου των ξένων αφίξεων στην Τουρκία κατά τους πρώτους επτά μήνες του έτους.
Η απειλή Μπέσεντ και το δίλημμα Ερντογάν
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οποιαδήποτε χώρα εξακολουθήσει να συναλλάσσεται με το Ιράν μετά την παρέλευση μιας χρονικής περιόδου, η οποία δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, θα πρέπει να αναμένει οικονομικά αντίποινα από την Ουάσιγκτον.
Ο Μπέσεντ ανέφερε επίσης ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επικοινωνεί με ηγέτες χωρών, διατυπώνοντας συγκεκριμένα αιτήματα στο πλαίσιο της νέας αμερικανικής στρατηγικής.
Σε ανάλυση του το Bloomberg υποστήριξε ότι αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θα πρέπει να θεωρείται πιθανή μια επικοινωνία του Λευκού Οίκου με τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τον οποίο ο Τραμπ διατηρεί καλές σχέσεις. Το τελευταίο φάνηκε και από τα κολακευτικά σχόλια που διατύπωσε Ντόναλντ Τραμπ για τον Ερντογάν, όταν βρέθηκε στην Άγκυρα τον περασμένο μήνα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η τουρκική κυβέρνηση έχει σημαντικούς λόγους να αποφύγει μια νέα σύγκρουση με την Ουάσιγκτον, σε μια περίοδο κατά την οποία έχει εντείνει τις προσπάθειές της για επιστροφή στο πρόγραμμα των F-35 και για την απόκτηση των μαχητικών πέμπτης γενιάς από τις ΗΠΑ. Βασικό εμπόδιο παραμένει η κατοχή από την Άγκυρα των ρωσικών συστημάτων αεράμυνας S-400, ζήτημα για το οποίο αναζητείται λύση στις συνομιλίες με την αμερικανική πλευρά
Οι δύο χώρες έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο επίσκεψης Ερντογάν στην Ουάσιγκτον και συνάντησης με τον Τραμπ, ίσως και μέσα στον Σεπτέμβριο, χωρίς ωστόσο για την ώρα να υπάρχουν επίσημες ανακοινώσεις.
Θυμίζουμε ότι ΗΠΑ και Τουρκία έχουν συγκρουστεί δημόσια στο παρελθόν για το Ιράν, κυρίως γύρω από τη μακροχρόνια ποινική υπόθεση εναντίον της κρατικής τουρκικής τράπεζας Turkiye Halk Bankasi AS για φερόμενες παραβιάσεις των αμερικανικών κυρώσεων κατά του Ιράν. Ωστόσο, η υπόθεση κατά της τουρκικής τράπεζας «έκλεισε» μετά από συμφωνία με το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, τον περασμένο Ιούνιο, εξέλιξη που τα διεθνή media εξέλαβαν ως μια ακόμη ενδειξη της βελτίωσης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
LNG και Μαύρη Θάλασσα ως εναλλακτικές
Πάντως, μετά τις απειλές του Λευκού Οίκου, εάν η Τουρκία αναγκαστεί να μειώσει τις εισαγωγές φυσικού αερίου από το Ιράν, θα μπορούσε να καλύψει μέρος ή ακόμη και το σύνολο του κενού που θα δημιουργηθεί μέσω αυξημένων εισαγωγών LNG, μεταξύ άλλων από τις ΗΠΑ.
Τα τελευταία χρόνια η Άγκυρα επιδιώκει συστηματικά να διαφοροποιήσει τις πηγές ενεργειακού εφοδιασμού της, υπογράφοντας νέες συμφωνίες για φυσικό αέριο μέσω αγωγών και LNG, ενώ ταυτόχρονα αυξάνει την εγχώρια παραγωγή προκειμένου να περιορίσει την εξάρτησή της από τις εισαγωγές.
Στο επίκεντρο βρίσκεται κυρίως η αύξηση της εγχώριας παραγωγής από το υπεράκτιο κοίτασμα φυσικού αερίου Σακάρια στη Μαύρη Θάλασσα, το οποίο ξεκίνησε εμπορική παραγωγή τον Απρίλιο του 2023 και αποδίδει αυτή τη στιγμή περίπου 9,5 εκατ. κυβικά μέτρα την ημέρα.
Επιπρόσθετα από το 2029 η Τουρκία έχει προγραμματίσει να αρχίσει να παραλαμβάνει πρόσθετες ποσότητες φυσικού αερίου από το Αζερμπαϊτζάν.
Διαβάστε ακόμη
Πετρέλαιο: Βουτιά στις τιμές με το Brent κάτω από τα $90 με φόντο τις κυρώσεις στο Ιράν
Απέτυχε παταγωδώς η προσπάθεια του Μπέσεντ να ελέγχει τις αποδόσεις στα μακροπρόθεσμα ομόλογα
ΛεΜπρόν Τζέιμς: Το άγνωστο deal των $300 εκατ. με δύο ασφαλιστικές – Τι έβαλε ως «εγγύηση»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.