Νέα παρέμβαση στον μηχανισμό με τον οποίο προσδιορίζεται το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των ελευθέρων επαγγελματιών βρίσκεται στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου. Η συζήτηση, ωστόσο, δεν αφορά την κατάργηση του συστήματος, αλλά μια διαφορετική αρχιτεκτονική των επιβαρύνσεων, η οποία θα μπορούσε να επιβραβεύει όσους εμφανίζουν σταθερά συνεπή φορολογική συμπεριφορά.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Κ», ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης ξεκαθάρισε ότι «δεν τίθεται θέμα κατάργησης του τεκμαρτού εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες». Άφησε, ωστόσο, ανοικτό το ενδεχόμενο παρεμβάσεων στον τρόπο εφαρμογής του, ώστε στον τελικό υπολογισμό να συνυπολογίζονται τόσο η φορολογική συνέπεια του επαγγελματία όσο και η εικόνα που προκύπτει από τα νέα ψηφιακά δεδομένα που έχει πλέον στη διάθεσή της η φορολογική διοίκηση.
Στο τραπέζι νέα κλίμακα με «μπόνους» συνέπειας
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται προβλέπει ότι τα χρόνια επαγγελματικής δραστηριότητας θα εξακολουθήσουν να αποτελούν τη βασική αφετηρία για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος. Η σημαντική διαφοροποίηση θα είναι ότι η φορολογική συμπεριφορά κάθε επαγγελματία θα μπορεί να επηρεάζει την κλίμακα που εφαρμόζεται.
Σήμερα, η παλαιότητα της επιχειρηματικής δραστηριότητας αποτελεί μία από τις βασικές παραμέτρους για τον προσδιορισμό του ελάχιστου εισοδήματος. Η λογική του συστήματος στηρίζεται στην παραδοχή ότι όσο περισσότερα χρόνια δραστηριοποιείται ένας επαγγελματίας στην αγορά τόσο μεγαλύτερη θεωρείται η παραγωγική και εισοδηματική δυνατότητά του.
Η συγκεκριμένη αρχή δεν εγκαταλείπεται στο μοντέλο που βρίσκεται υπό εξέταση. Αυτό που θα μπορούσε να αλλάξει είναι η «καμπύλη» αύξησης του τεκμαρτού εισοδήματος όσο αυξάνονται τα χρόνια λειτουργίας της επαγγελματικής δραστηριότητας.
Έτσι, θα μπορούσε, για παράδειγμα, να προβλεφθεί διαφορετική εξέλιξη του τεκμαρτού ποσού για έναν επαγγελματία που επί σειρά ετών εμφανίζει συνεπή φορολογική συμπεριφορά και διαφορετική για κάποιον που έχει επαναλαμβανόμενες παραβάσεις ή εμφανίζει σημαντικές αποκλίσεις στα ηλεκτρονικά φορολογικά δεδομένα του.
Ποια στοιχεία θα μπαίνουν στο «φορολογικό προφίλ»
Στην πράξη, η φορολογική διοίκηση θα μπορούσε να αξιοποιεί μια σειρά από αντικειμενικά κριτήρια, προκειμένου να κρίνει εάν ένας ελεύθερος επαγγελματίας δικαιούται να ενταχθεί σε μια ευνοϊκότερη κλίμακα υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος.
Μεταξύ των στοιχείων που μπορούν να λαμβάνονται υπόψη είναι η εμπρόθεσμη υποβολή των φορολογικών δηλώσεων, η συνέπεια στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων που συνδέονται με την επαγγελματική δραστηριότητα, η ορθή διαβίβαση των δεδομένων στο myDATA και η απουσία σοβαρών φορολογικών παραβάσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αναμένεται να έχουν και οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, καθώς η φορολογική διοίκηση διαθέτει πλέον πολύ μεγαλύτερο όγκο ψηφιακής πληροφορίας για τη λειτουργία μιας επιχείρησης. Η συμφωνία μεταξύ των δεδομένων που προκύπτουν από τα POS, τα ηλεκτρονικά βιβλία, τα τιμολόγια και τις φορολογικές δηλώσεις θα μπορεί να λειτουργεί ως ένδειξη ότι η φορολογική εικόνα του επαγγελματία είναι συνεπής.
Πώς θα μπορούσε να λειτουργεί το νέο μοντέλο
Στην πράξη, ένας επαγγελματίας που βρίσκεται, για παράδειγμα, στο δέκατο ή στο δωδέκατο έτος λειτουργίας της επιχείρησής του θα εξακολουθεί να έχει ένα συγκεκριμένο βασικό τεκμαρτό ποσό, το οποίο θα προκύπτει από τα χρόνια δραστηριότητάς του.
Εφόσον, όμως, διαθέτει καθαρό και συνεπές φορολογικό ιστορικό για συγκεκριμένο αριθμό ετών, θα μπορούσε να αντιμετωπίζεται με ηπιότερη προσαύξηση του ελάχιστου εισοδήματος. Με τον τρόπο αυτό, δύο επαγγελματίες με τα ίδια χρόνια δραστηριότητας δεν θα επιβαρύνονται κατ’ ανάγκην με τον ίδιο τρόπο, εφόσον η συνολική φορολογική συμπεριφορά τους είναι διαφορετική.
Στον αντίποδα, ένας επαγγελματίας με σημαντικές φορολογικές παραβάσεις ή επαναλαμβανόμενες αποκλίσεις μεταξύ των δηλωθέντων στοιχείων και όσων προκύπτουν από τις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις θα μπορούσε να παραμένει στην κανονική κλίμακα, χωρίς την ευνοϊκότερη μεταχείριση.
Μια τέτοια παρέμβαση θα επέτρεπε στην κυβέρνηση να διατηρήσει τον βασικό πυρήνα του τεκμαρτού συστήματος, χωρίς να εγκαταλείψει τον μηχανισμό προσδιορισμού ενός ελάχιστου εισοδήματος, αλλά ταυτόχρονα να εισαγάγει μια περισσότερο στοχευμένη ελάφρυνση για τους επαγγελματίες που αποδεδειγμένα εμφανίζουν σταθερή φορολογική συνέπεια.
Κίνητρο για myDATA και ηλεκτρονικές συναλλαγές
Η αλλαγή θα μπορούσε παράλληλα να λειτουργήσει ως ένα πρόσθετο κίνητρο για την ευρύτερη χρήση των ψηφιακών εργαλείων της φορολογικής διοίκησης και για μεγαλύτερη συνέπεια απέναντι στις φορολογικές υποχρεώσεις.
Όσο περισσότερα στοιχεία περνούν ηλεκτρονικά από το σύστημα και όσο μεγαλύτερη είναι η συμφωνία μεταξύ δηλώσεων, POS, τιμολογίων και myDATA, τόσο ευκολότερο γίνεται για τις φορολογικές αρχές να σχηματίζουν μια πληρέστερη εικόνα για την πραγματική οικονομική δραστηριότητα κάθε επαγγελματία.
Τα δεδομένα που διαθέτει σήμερα η φορολογική διοίκηση δείχνουν, πάντως, ότι δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις για την πλήρη κατάργηση του τεκμαρτού εισοδήματος.
Γιατί δεν καταργούνται ακόμη τα τεκμήρια
Οι φορολογικές δηλώσεις των ελευθέρων επαγγελματιών εξακολουθούν να εμφανίζουν εισοδήματα αισθητά χαμηλότερα σε σύγκριση με εκείνα που δηλώνουν άλλες μεγάλες κατηγορίες φορολογουμένων.
Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, ένα μεγάλο τμήμα των επαγγελματιών δηλώνει μηνιαία εισοδήματα που κατά μέσο όρο κυμαίνονται μεταξύ 300 και 500 ευρώ, με αποτέλεσμα και οι αντίστοιχες φορολογικές επιβαρύνσεις να παραμένουν ιδιαίτερα χαμηλές.
Η συγκεκριμένη εικόνα δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά επαναλαμβάνεται σταθερά τα τελευταία χρόνια. Αποτέλεσε, άλλωστε, έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους θεσπίστηκε το σύστημα του τεκμαρτού εισοδήματος, με στόχο να διευρυνθεί η φορολογική βάση και να υπάρξει στενότερη σύνδεση των δηλωθέντων εισοδημάτων με μια σειρά αντικειμενικών κριτηρίων.
Σχεδόν οι μισοί φορολογήθηκαν με βάση τα τεκμήρια
Τα στοιχεία από τις περυσινές φορολογικές δηλώσεις, οι οποίες αφορούσαν τα εισοδήματα του 2024, επιβεβαίωσαν για ακόμη μία χρονιά τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στα εισοδήματα που δηλώνουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες και σε εκείνα άλλων κατηγοριών φορολογουμένων.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό του κλάδου, το οποίο προσεγγίζει το 50%, να φορολογηθεί τελικά με βάση τα τεκμαρτά κριτήρια και όχι αποκλειστικά βάσει του εισοδήματος που είχε δηλώσει.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, το μέσο ετήσιο δηλωθέν εισόδημα των επαγγελματιών διαμορφώθηκε μόλις στις 3.665 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 305 ευρώ τον μήνα.
Λόγω των ιδιαίτερα χαμηλών δηλωθέντων ποσών, ενεργοποιήθηκαν τα τεκμαρτά κριτήρια για 387.532 επαγγελματίες σε σύνολο 714.465. Μετά την εφαρμογή τους, το μέσο φορολογητέο εισόδημα των συγκεκριμένων επαγγελματιών διαμορφώθηκε στις 13.107 ευρώ, δηλαδή σε επίπεδο σχεδόν τετραπλάσιο σε σχέση με το εισόδημα που είχε δηλωθεί.
Η μεγάλη απόσταση από μισθωτούς και συνταξιούχους
Η σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες φορολογουμένων είναι ενδεικτική της εικόνας που καλείται να αντιμετωπίσει η φορολογική διοίκηση.
Την ώρα που το μέσο δηλωθέν εισόδημα των ελευθέρων επαγγελματιών ήταν 3.665 ευρώ, το αντίστοιχο ποσό για τους μισθωτούς έφτασε τις 17.668 ευρώ, για τους συνταξιούχους τις 13.845 ευρώ και για τους αγρότες τις 15.138 ευρώ.
Αυτή η μεγάλη απόκλιση είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το οικονομικό επιτελείο δεν προσανατολίζεται στην κατάργηση του συστήματος. Αντίθετα, η κατεύθυνση που εξετάζεται είναι η σταδιακή προσαρμογή του, αξιοποιώντας τα ψηφιακά εργαλεία ώστε οι επιβαρύνσεις να μπορούν να γίνουν περισσότερο εξατομικευμένες.
Νέο «μπλόκο» στις πλασματικές επαγγελματικές δαπάνες
Την ίδια στιγμή, η φορολογική διοίκηση συνεχίζει τις παρεμβάσεις για να κλείσει τα περιθώρια τεχνητής διόγκωσης των επαγγελματικών δαπανών, πρακτική η οποία μπορεί να οδηγεί σε αντίστοιχη μείωση του φορολογητέου εισοδήματος.
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αναμένεται να γίνει τον Ιανουάριο του 2027, όταν θα τεθεί σε εφαρμογή νέα παρέμβαση με στόχο να περιοριστούν οριστικά οι πλασματικές δαπάνες που συνδέονται με τις αγορές καυσίμων.
Η αλλαγή θα αφορά τον τρόπο έκδοσης των απλών αποδείξεων που λαμβάνουν επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες από τα πρατήρια βενζίνης, περιορίζοντας τα περιθώρια αξιοποίησής τους για την εμφάνιση δαπανών που δεν αντιστοιχούν στην πραγματική επαγγελματική δραστηριότητα.
Διαβάστε ακόμη
Κοινωνική Αντιπαροχή: Εισόδημα έως 35.000 ευρώ στο τραπέζι – Τα κριτήρια για φθηνότερη στέγη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.