Για μια ολόκληρη γενιά εργαζομένων στον χώρο της τεχνολογίας, το πραγματικό «λαχείο» δεν ήταν πάντοτε ο μισθός. Ήταν η πιθανότητα να μπει κανείς νωρίς σε μια πολλά υποσχόμενη startup, να δεχθεί ένα πακέτο αποδοχών με χαμηλότερο μετρητό αλλά περισσότερες μετοχές ή stock options και να περιμένει την ημέρα κατά την οποία μια εξαγορά ή μια εισαγωγή στο χρηματιστήριο θα μετέτρεπε αυτή τη συμμετοχή σε πραγματικό πλούτο.
Αυτό το μοντέλο, όμως, αρχίζει να γίνεται πολύ λιγότερο προσβάσιμο στους νεότερους εργαζομένους.
Τα τελευταία χρόνια, το ποσοστό των μετοχικών πακέτων που καταλήγει σε εργαζομένους ηλικίας κάτω των 30 ετών έχει υποχωρήσει από περίπου 8% σε μόλις 3%. Η εικόνα προκύπτει από στοιχεία περίπου 3.000 ιδιωτικών εταιρειών και 120.000 μετόχων, με διαθέσιμα ηλικιακά δεδομένα για περίπου το 60% του δείγματος.
Η πτώση δεν φαίνεται να αποτελεί απλώς μια ιδιαιτερότητα συγκεκριμένου δείγματος. Αντίθετα, συμβαδίζει με μια ευρύτερη μεταβολή στην αγορά εργασίας, στην οποία οι νεότεροι εργαζόμενοι προσλαμβάνονται λιγότερο συχνά σε θέσεις που προσφέρουν συμμετοχή στο μετοχικό κεφάλαιο.
Ταυτόχρονα, τα venture capital funds διοχετεύουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων τους σε λιγότερες, πολύ ακριβότερες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης και κυβερνοασφάλειας, ενώ οι ίδιες οι startups λειτουργούν με μικρότερα σχήματα και περισσότερους μεμονωμένους ιδρυτές.
Αυτό έχει άμεση επίπτωση στη διανομή της μετοχικής αξίας.
Όσο λιγότερα άτομα βρίσκονται στην εταιρεία στα πρώτα της βήματα, τόσο μικρότερος είναι και ο αριθμός εκείνων που αποκτούν δικαίωμα συμμετοχής στην πιθανή μελλοντική υπεραξία της.
Ο Ronen Solomon, ιδρυτής και CEO της altshare, εμφανίζεται προσεκτικός απέναντι στην ερμηνεία αυτής της μεταβολής. Όπως εξηγεί, δεν πρόκειται τόσο για έναν άμεσο αποκλεισμό των νέων από τις μετοχές, όσο για το γεγονός ότι λιγότεροι νέοι προσλαμβάνονται πλέον στις θέσεις που συνοδεύονται από τέτοια οφέλη.
Με άλλα λόγια, το πρόβλημα προηγείται της κατανομής του equity.
«Οι νέοι εργαζόμενοι δεν αποκλείονται τόσο από τα οφέλη, όσο δεν καταλαμβάνουν εξ αρχής τις θέσεις που τα παρέχουν», είναι το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσής του.
Οι ομάδες των startups είναι μικρότερες, οι προσλήψεις είναι λιγότερες και ειδικά στις πρώτες φάσεις ανάπτυξης οι ιδρυτές προσπαθούν να κάνουν περισσότερα με λιγότερους ανθρώπους. Και καθώς τα μετοχικά πακέτα εξαρτώνται άμεσα από το ποιοι προσλαμβάνονται, η πτώση των entry-level προσλήψεων μεταφράζεται και σε μικρότερο μερίδιο μετοχών για τους κάτω των 30 ετών.
Η AI αλλάζει πρώτα τις θέσεις εισόδου
Η εικόνα αυτή ταιριάζει με όσα καταγράφονται στην ευρύτερη αγορά εργασίας.
Έρευνα του Digital Economy Lab του Στάνφορντ, με τίτλο «Canaries in the Coal Mine», εξέτασε αρχεία μισθοδοσίας εκατομμυρίων εργαζομένων στις ΗΠΑ και εντόπισε μια ιδιαίτερα έντονη διαφοροποίηση μετά την ευρεία υιοθέτηση της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης.
Στα επαγγέλματα με τη μεγαλύτερη έκθεση στην AI, η απασχόληση εργαζομένων ηλικίας 22 έως 25 ετών μειώθηκε κατά 13% σε σχέση με μεγαλύτερους συναδέλφους τους.
Ανάμεσα στους κλάδους που επηρεάστηκαν περισσότερο βρίσκονται η ανάπτυξη λογισμικού και η υποστήριξη πελατών, δηλαδή δύο κατηγορίες όπου παραδοσιακά υπήρχαν πολλές θέσεις πρώτης εισόδου στην τεχνολογική αγορά εργασίας.
Την ίδια στιγμή, στις ίδιες θέσεις υψηλής έκθεσης στην AI, η απασχόληση εργαζομένων άνω των 30 ετών αυξήθηκε κατά 6% έως 12%.
Η σύνδεση με την αγορά των μετοχικών πακέτων είναι προφανής.
Εάν οι εταιρείες περιορίζουν την πρόσληψη νεότερων μηχανικών, developers ή εργαζομένων υποστήριξης, τότε οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι δεν αποκτούν ούτε τα stock options που παραδοσιακά συνόδευαν αυτές τις θέσεις.
Το αποτέλεσμα είναι διπλό: χάνεται όχι μόνο ένα πρώτο επαγγελματικό βήμα αλλά και μια πιθανή συμμετοχή στη μελλοντική οικονομική αξία της εταιρείας.
Το venture capital συγκεντρώνεται σε λιγότερους νικητές
Η δεύτερη μεγάλη μεταβολή αφορά το πού κατευθύνεται το χρήμα.
Πάνω από το 60% των επιχειρηματικών κεφαλαίων που συγκεντρώθηκαν στο πρώτο τρίμηνο του 2026 διοχετεύθηκε σε εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, το μεγαλύτερο ποσοστό που έχει καταγραφεί έως σήμερα.
Η συγκέντρωση είναι εντυπωσιακή και στις αποτιμήσεις.
Η μέση αποτίμηση ενός γύρου Series A για εταιρεία foundational AI models βρίσκεται περίπου στα 300 εκατ. δολάρια. Για μια εταιρεία αντίστοιχου σταδίου ανάπτυξης εκτός AI, η μέση αποτίμηση βρίσκεται πολύ χαμηλότερα, κοντά στα 55 εκατ. δολάρια.
Η τάση, πάντως, δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνητή νοημοσύνη.
Οι αποτιμήσεις των startups σε αρχικό στάδιο έχουν αυξηθεί συνολικά. Η μέση αποτίμηση Series A έφτασε το ρεκόρ των 78,7 εκατ. δολαρίων στο τέταρτο τρίμηνο του 2025, σημειώνοντας αύξηση 37% σε ετήσια βάση, ενώ η μέση αποτίμηση των seed γύρων διαμορφώθηκε στα 24 εκατ. δολάρια.
Η αυξημένη αποτίμηση, βέβαια, δεν εγγυάται και υψηλότερη απόδοση.
Όσο ακριβότερη είναι η είσοδος ενός επενδυτή σε μια startup, τόσο μεγαλύτερη πρέπει να είναι η μελλοντική αύξηση της αξίας της ώστε η επένδυση να δικαιολογηθεί.
Το ίδιο ισχύει και για την κυβερνοασφάλεια, όπου οι αποτιμήσεις εξακολουθούν να ενσωματώνουν υψηλά premiums, αλλά παράλληλα αρχίζουν να εμφανίζονται σημάδια μεγαλύτερης πειθαρχίας. Τα συνήθη ποσά των Series A γύρων έχουν υποχωρήσει περίπου 25% από τα υψηλά τους, ενώ και οι πολλαπλασιαστές εσόδων κινούνται χαμηλότερα.
Η ουσία είναι ότι το κεφάλαιο δεν έχει εξαφανιστεί. Αντίθετα, παραμένει άφθονο, αλλά συγκεντρώνεται περισσότερο γύρω από μικρότερο αριθμό εταιρειών και κλάδων που θεωρούνται οι μεγάλοι νικητές της επόμενης δεκαετίας.
Περισσότεροι solo founders, μικρότερες ομάδες
Παράλληλα αλλάζει και το ίδιο το μοντέλο ίδρυσης των startups.
Το ποσοστό εταιρειών που δημιουργούνται από έναν μόνο ιδρυτή έχει αυξηθεί έντονα τα τελευταία χρόνια. Από περίπου 12% το 2021, έφτασε κοντά στο 25% το 2025 σε ένα μεγάλο δείγμα startups.
Άλλα στοιχεία δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη διείσδυση του μοντέλου. Οι solo founders αντιπροσώπευαν περίπου 35% των νέων startups το 2024, έναντι 17% το 2017.
Υπάρχει, πάντως, μια σημαντική διαφοροποίηση: όταν εξετάζονται μόνο οι επιχειρήσεις που κατάφεραν να αντλήσουν κεφάλαια από venture capital funds, το ποσοστό των εταιρειών με έναν ιδρυτή πέφτει περίπου στο 17%.
Η αλλαγή αυτή έχει επίσης συνέπειες στην κατανομή του equity.
Οι ιδρυτές διατηρούν σήμερα μεγαλύτερο ποσοστό των εταιρειών τους σε σχέση με το παρελθόν. Το μέσο μερίδιο που παραχωρείται σε νέους επενδυτές ανά γύρο χρηματοδότησης έχει περιοριστεί στα πρώτα στάδια, από περίπου 18% σε 16% το 2025.
Ταυτόχρονα, οι down rounds έχουν γίνει πιο σπάνιοι και οι όροι χρηματοδότησης παραμένουν σχετικά ευνοϊκοί για τους ιδρυτές.
Η συνέπεια είναι ότι λιγότερα άτομα εμφανίζονται πλέον στον πίνακα μετόχων, ενώ οι ιδρυτές διατηρούν μεγαλύτερο έλεγχο και μεγαλύτερη συμμετοχή.
Η τάση προς τους solo founders δεν γεννήθηκε από την τεχνητή νοημοσύνη. Προϋπήρχε. Η AI, όμως, φαίνεται να την επιταχύνει.
Το φθηνότερο λογισμικό, οι αυτοματισμοί και τα εργαλεία παραγωγικότητας επιτρέπουν σήμερα σε έναν άνθρωπο να αναλάβει καθήκοντα που πριν από λίγα χρόνια θα απαιτούσαν μια ομάδα αρκετών εργαζομένων.
Ένας ιδρυτής μπορεί να γράψει κώδικα, να δημιουργήσει marketing material, να κάνει customer support και να επεξεργαστεί δεδομένα με πολύ μικρότερη ανάγκη για προσωπικό.
Και όσο μικρότερη είναι η αρχική ομάδα, τόσο μικρότερη είναι και η ομάδα των ανθρώπων που μοιράζεται την πιθανή μελλοντική αξία.
AI ή απλώς μια αδύναμη αγορά προσλήψεων;
Το μεγάλο ερώτημα είναι πόσο από αυτή την αλλαγή μπορεί πράγματι να αποδοθεί στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η μία εξήγηση είναι ότι το λογισμικό αρχίζει ήδη να υποκαθιστά θέσεις εργασίας αρχικού επιπέδου, περιορίζοντας την ανάγκη για νέους εργαζομένους σε ορισμένους κλάδους.
Η άλλη είναι ότι η αγορά εργασίας βρίσκεται απλώς σε μια περίοδο χαμηλής κινητικότητας, με εταιρείες που αποφεύγουν τόσο τις προσλήψεις όσο και τις απολύσεις, και ότι η AI χρησιμοποιείται υπερβολικά εύκολα ως εξήγηση για μια τάση που έχει κυρίως μακροοικονομική βάση.
Ο Torsten Slok, επικεφαλής οικονομολόγος της Apollo Global Management, έχει υποστηρίξει τη δεύτερη εκδοχή. Κατά την άποψή του, η αδυναμία των entry-level προσλήψεων αντανακλά περισσότερο μια αγορά με χαμηλή κινητικότητα παρά μια μαζική αντικατάσταση εργαζομένων από AI.
Το αν η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης είναι ήδη καθαρά ορατή στα δεδομένα παραμένει αντικείμενο έντονης συζήτησης.
Η αντίθετη πλευρά, ωστόσο, επισημαίνει ότι η εικόνα δεν αλλάζει ακόμη και όταν εξαιρεθεί πλήρως ο τεχνολογικός κλάδος από τα δεδομένα.
Ούτε η προσαρμογή για την επίδραση των επιτοκίων φαίνεται να ανατρέπει το αποτέλεσμα. Μάλιστα, κλάδοι που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στα υψηλά επιτόκια, όπως οι κατασκευές, συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που εμφανίζουν χαμηλότερη έκθεση στην AI.
Και όταν τα διαθέσιμα στοιχεία επεκτάθηκαν έως το 2026, η τάση εξακολούθησε να παραμένει.
Η απάντηση έχει μεγάλη σημασία για το τι μπορεί να ακολουθήσει.
Εάν η τεχνητή νοημοσύνη καταργεί σταδιακά entry-level θέσεις, τότε ακόμη και μια ισχυρή οικονομική ανάκαμψη δεν θα οδηγήσει απαραίτητα στην επιστροφή τους.
Εάν, αντίθετα, η βασική αιτία είναι η συγκρατημένη αγορά εργασίας, οι προσλήψεις νέων είναι πιθανότερο να ανακάμψουν όταν βελτιωθούν η οικονομία, η χρηματοδότηση και η επιχειρηματική εμπιστοσύνη.
Η πραγματικότητα πιθανότατα βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο εκδοχές.
Τα δεδομένα για τις μετοχές δεν μπορούν από μόνα τους να αποδείξουν ότι η AI προκαλεί την αλλαγή ούτε να προβλέψουν ποια εταιρεία θα εξαγοραστεί ή θα εισαχθεί στο χρηματιστήριο. Μπορούν όμως να δείξουν πού τοποθετούν τα χρήματά τους οι επενδυτές, πόσο ακριβά πληρώνουν και ποιοι συμμετέχουν τελικά στην ιδιοκτησία των εταιρειών.
Στην περίπτωση των νεότερων εργαζομένων, το βασικό μήνυμα είναι ξεκάθαρο: οι startups στελεχώνονται με μικρότερες ομάδες, προσλαμβάνουν λιγότερους entry-level εργαζομένους και κατά συνέπεια μικρότερο ποσοστό του equity φτάνει σε ηλικίες κάτω των 30 ετών.
Το equity δεν είναι πια τόσο «δημοκρατικό»
Για έναν εργαζόμενο που εξετάζει μια προσφορά εργασίας με stock options, η αλλαγή αυτή έχει πρακτική σημασία.
Η πραγματική αξία ενός τέτοιου πακέτου δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των μετοχών ή των δικαιωμάτων που προσφέρονται.
Κρίσιμο είναι τι ποσοστό της εταιρείας αντιπροσωπεύουν, ποια είναι η τιμή άσκησης, πόσο πιθανή είναι μια μελλοντική εξαγορά ή εισαγωγή στο χρηματιστήριο και πόσο dilution μπορεί να υπάρξει στους επόμενους γύρους χρηματοδότησης.
Ένα μεγάλο πακέτο options μπορεί να αποδειχθεί σχεδόν άνευ αξίας εάν η εταιρεία δεν φτάσει ποτέ σε ένα liquidity event. Αντίστροφα, ένα μικρότερο πακέτο σε μια εξαιρετικά επιτυχημένη startup μπορεί να δημιουργήσει σημαντικό πλούτο.
Το equity, επομένως, δεν πρέπει να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο για την αποδοχή μιας δουλειάς. Η αλλαγή, όμως, στην κατανομή του αποκαλύπτει κάτι ευρύτερο: η ιδιοκτησία των startups συγκεντρώνεται σε λιγότερα χέρια από ό,τι υπονοούσε το παραδοσιακό αφήγημα της Silicon Valley.
Και η χρονική στιγμή είναι κρίσιμη.
Οι εξαγορές και οι δημόσιες εγγραφές αρχίζουν να ανακάμπτουν μετά από μια παρατεταμένη περίοδο αδράνειας. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 34 IPOs, συγκεντρώνοντας σχεδόν 10 δισ. δολάρια.
Παράλληλα, οι γύροι χρηματοδότησης σε χαμηλότερες αποτιμήσεις έχουν περιοριστεί αισθητά. Οι down rounds, που είχαν φτάσει περίπου στο 22% το 2023, έχουν πλέον υποχωρήσει σε κάτω από 12%.
Αυτό σημαίνει ότι περισσότερο κεφάλαιο αρχίζει και πάλι να μετατρέπεται σε πραγματικά έσοδα για όσους βρίσκονται στους πίνακες μετόχων.
Το θέμα είναι ποιοι βρίσκονται πλέον σε αυτούς.
Σε σχέση με πριν από μερικά χρόνια, οι ομάδες των μετόχων είναι μικρότερες, μεγαλύτερης ηλικίας και περισσότερο συγκεντρωμένες γύρω από ιδρυτές, επενδυτές και πιο έμπειρα στελέχη.
Το μερίδιο των νεότερων υπαλλήλων έχει περιοριστεί.
Και έτσι, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά μονοπάτια δημιουργίας πλούτου της προηγούμενης τεχνολογικής εποχής —η είσοδος ενός νέου εργαζομένου σε μια startup πριν αυτή γίνει μεγάλη— φαίνεται να στενεύει ακριβώς τη στιγμή που η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ορισμένες από τις μεγαλύτερες αποτιμήσεις που έχει δει ποτέ η αγορά.
Διαβάστε ακόμη
Τουρισμός για Oλους 2026-2027: Ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης
Μύκονος: Το ημερολόγιο «πρόδωσε» περίπτερο – Στο φως αποδείξεις 90.000 ευρώ που δεν εκδόθηκαν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.