Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές των τελευταίων δεκαετιών στο πεδίο της ιδιωτικής περιουσίας και των μεταβιβάσεων ακινήτων περνά πλέον στο ελληνικό Κληρονομικό Δίκαιο. Με τον νέο Νόμο 5303/2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ στις 22 Μαΐου, το πλαίσιο διαχείρισης της κληρονομικής περιουσίας προσαρμόζεται στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες, εισάγοντας θεσμούς που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητοι για το ελληνικό νομικό σύστημα.
Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται η θεσμοθέτηση των κληρονομικών συμβάσεων, δηλαδή της δυνατότητας ο κληρονομούμενος να ρυθμίζει εν ζωή, μέσω σύμβασης με τους μελλοντικούς κληρονόμους του, τη μεταθανάτια τύχη της περιουσίας του.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιστορική τομή, καθώς μέχρι σήμερα τέτοιου είδους συμβάσεις απαγορεύονταν ρητά από το ελληνικό δίκαιο.
Νέα εποχή για τις διανομές ακινήτων
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η δυνατότητα σύναψης συμβάσεων διανομής της κληρονομικής περιουσίας μεταξύ συγκληρονόμων όχι μόνο εν ζωή αλλά και μετά τον θάνατο του κληρονομουμένου.
Η ρύθμιση αυτή επιχειρεί να αντιμετωπίσει μία από τις μεγαλύτερες παθογένειες της ελληνικής κληρονομικής διαδικασίας: τις πολυετείς καθυστερήσεις, τη γραφειοκρατία και τον κατακερματισμό της ακίνητης περιουσίας εξ αδιαιρέτου.
Μέχρι σήμερα, οι κληρονόμοι ήταν συχνά αναγκασμένοι να προχωρούν σε αλλεπάλληλες φορολογικές δηλώσεις, συμβολαιογραφικές πράξεις, αποδοχές κληρονομιάς, μεταγραφές και διανομές, διαδικασίες που μπορούσαν να διαρκέσουν χρόνια και να προκαλέσουν σοβαρές οικονομικές και οικογενειακές επιβαρύνσεις.
Με τη νέα διάταξη, προστίθεται στο άρθρο 1883 του Αστικού Κώδικα πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία σύμβαση μεταξύ συγκληρονόμων για τη διανομή της κληρονομίας θα ισχύει ταυτόχρονα και ως αποδοχή κληρονομιάς για όσους συμμετέχουν στη συμφωνία.
Η ρύθμιση θα τεθεί σε εφαρμογή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και θα μπορεί να αφορά ακόμη και παλαιότερους θανάτους, αρκεί να μην έχει ήδη ασκηθεί αγωγή διανομής.
Πώς θα λειτουργεί ο νέος θεσμός
Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για την εφαρμογή των συμβάσεων διανομής.
Η σύμβαση θα πρέπει να καταρτίζεται υποχρεωτικά με συμβολαιογραφική πράξη, ενώ συμβαλλόμενοι θα πρέπει να είναι όλοι οι νόμιμοι εξ αδιαθέτου συγκληρονόμοι.
Η συμφωνία θα μπορεί να αφορά είτε το σύνολο είτε μέρος της κληρονομικής περιουσίας και θα μεταγράφεται στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο λειτουργώντας ταυτόχρονα ως αποδοχή κληρονομιάς.
Παράλληλα, η ισχύς της θα ανατρέχει αναδρομικά στον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, περιορίζοντας σημαντικά τις πρόσθετες διαδικασίες και τις μεταγενέστερες πράξεις τακτοποίησης.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς ακινήτων, η αλλαγή μπορεί να περιορίσει δραστικά τη γραφειοκρατία, να επιταχύνει τη μεταβίβαση περιουσιών και να μειώσει τα φαινόμενα πολυδιάσπασης της ιδιοκτησίας.
Το ζήτημα της φορολόγησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει και το φορολογικό σκέλος των νέων κληρονομικών συμβάσεων.
Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά οι συμβάσεις αυτές να υπαχθούν στο ίδιο φορολογικό πλαίσιο που ισχύει για γονικές παροχές και δωρεές, όπου το αφορολόγητο φτάνει τις 800.000 ευρώ, αντί του ισχύοντος πλαισίου κληρονομιών που προβλέπει αφορολόγητο 400.000 ευρώ για τον επιζώντα σύζυγο και 150.000 ευρώ για κάθε παιδί.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η φορολογική μεταχείριση θα αποδειχθεί κρίσιμο στοιχείο για την επιτυχία του νέου θεσμού στην πράξη.
Το νέο Κληρονομικό Δίκαιο περιλαμβάνει και άλλες σημαντικές παρεμβάσεις.
Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει ο διαχωρισμός της κληρονομικής περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου, με στόχο να περιοριστούν οι μαζικές αποποιήσεις ακινήτων λόγω χρεών ή φορολογικών επιβαρύνσεων.
Παράλληλα, μεταρρυθμίζεται ο θεσμός της νόμιμης μοίρας, ο οποίος μετατρέπεται σε ενοχική αξίωση, περιορίζοντας έτσι τον περαιτέρω κατακερματισμό της ακίνητης ιδιοκτησίας σε μικρά ποσοστά και πολλούς συνιδιοκτήτες.
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί επίσης να προσαρμόσει την κληρονομική διαδοχή στις σύγχρονες μορφές οικογένειας, ενισχύοντας την προστασία του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου, ενώ διατηρείται η δυνατότητα ιδιόγραφης διαθήκης με πρόσθετες ασφαλιστικές δικλίδες.
Η μεταρρύθμιση θεωρείται από πολλούς μία από τις πιο ουσιαστικές αλλαγές στο πεδίο της ακίνητης περιουσίας και των οικογενειακών μεταβιβάσεων των τελευταίων ετών, καθώς επιχειρεί να προσαρμόσει ένα ιδιαίτερα παλαιό νομικό πλαίσιο στις ανάγκες της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας.
Διαβάστε ακόμη
ΔΝΤ: Ζητά δημόσια πλατφόρμα για τις τιτλοποιήσεις του Ηρακλή
Robeson Reeves: Μοναδική ευκαιρία για την Bally’s Intralot η διεκδίκηση της Evoke
Η νέα γενιά των μικρών κρουαζιερόπλοιων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.