Ένα μείγμα μέτρων για την αντιμετώπιση της νέας κρίσης που προκαλεί η αστάθεια στη Μέση Ανατολή ετοιμάζεται να παρουσιάσει σήμερα Τετάρτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με το πακέτο να αποτελεί βασικό αντικείμενο συζήτησης στην άτυπη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κύπρο που διεξάγεται στις 23 και 24 Απριλίου. Η Επιτροπή επιχειρεί να διαμορφώσει κοινή ευρωπαϊκή απάντηση τόσο στις έντονες πιέσεις στις αγορές ενέργειας όσο και στις συνέπειες που αρχίζουν να εμφανίζονται στις μεταφορές, στη βιομηχανία και στο κόστος ζωής.
Παρεμβάσεις σε φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα και στήριξη επιχειρήσεων
Στο επίκεντρο του σχεδίου βρίσκεται ο καλύτερος συντονισμός των κρατών-μελών για την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου πριν από τον χειμώνα, ώστε να αποφευχθούν ανταγωνιστικές αγορές που θα εκτόξευαν ξανά τις τιμές. Παράλληλα, εξετάζεται κοινός σχεδιασμός για πιθανή χρήση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, εφόσον οι διεθνείς εξελίξεις επιδεινωθούν.
Η Κομισιόν προσανατολίζεται επίσης σε νέα ευέλικτα μέτρα στους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ώστε οι κυβερνήσεις να έχουν μεγαλύτερα περιθώρια προσωρινής στήριξης για ενεργοβόρες βιομηχανίες, μεταφορές, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ευάλωτα νοικοκυριά.
Η Ελλάδα, από την πλευρά της στο πλαίσιο της διαβούλευσης με τις Βρυξέλλες για τα μέτρα λόγω του πολέμου στο Ιράν ζητεί από την ΕΕ να προετοιμαστεί ακόμη και για τα δυσμενέστερα σενάρια της ενεργειακής κρίσης, προειδοποιώντας ότι μια παρατεταμένη άνοδος στις τιμές πετρελαίου μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη και να απειλήσει τη δημοσιονομική σταθερότητα.
Η ελληνική πλευρά τονίζει ότι απαιτείται στήριξη και σε κλάδους με υψηλή εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα, όπως οι αερομεταφορές και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, μεταξύ των οποίων τα χημικά, τα πετροχημικά, τα δομικά υλικά, τα τρόφιμα και τα ποτά, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις της κρίσης και να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητά τους.
Σε ό,τι αφορά το ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τη βιομηχανία, η Ελλάδα χαιρετίζει την αύξηση της επιδότησης από το 50% στο 70% της χονδρεμπορικής τιμής για το 50% της κατανάλωσης, αλλά ζητεί περαιτέρω βελτιώσεις, όπως αύξηση της επιδοτούμενης κατανάλωσης στο 70%, χαλάρωση της υποχρέωσης διάθεσης του 50% της ενίσχυσης σε επενδύσεις απανθρακοποίησης και εξάμηνη παράταση των μέτρων εφόσον η κρίση συνεχιστεί.
Στο τραπέζι των μέτρων της ΕΕ, βρίσκονται παρεμβάσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, με έμφαση στη φορολογία του ρεύματος, στις χρεώσεις δικτύου και σε αλλαγές στο σύστημα εμπορίας ρύπων. Στόχος είναι να μειωθεί το τελικό ενεργειακό κόστος χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η πράσινη μετάβαση.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μόνη μόνιμη απάντηση στις κρίσεις τιμών είναι η ταχύτερη ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ενίσχυση της πυρηνικής παραγωγής όπου υπάρχει, οι επενδύσεις σε δίκτυα και αποθήκευση, αλλά και η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού σε βιομηχανία, μεταφορές και θέρμανση.
Στο μικροσκόπιο τα καύσιμα αεροσκαφών
Ιδιαίτερη διάσταση λαμβάνει πλέον και το ζήτημα των αερομεταφορών. Ο Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας προειδοποίησε χθες ότι σε περίπτωση ευρωπαϊκών ελλείψεων στα καύσιμα αεροσκαφών, τα κράτη-μέλη ενδέχεται να χρειαστεί να μοιραστούν τα διαθέσιμα αποθέματά τους. Είχε προηγηθεί άτυπη τηλεδιάσκεψη των υπουργών του Συμβουλίου Μεταφορών της ΕΕ.
Όπως δήλωσε, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει αποθέματα έκτακτης ανάγκης, τα οποία μπορούν να αποδεσμευθούν μόνο όταν αυτό κριθεί απολύτως αναγκαίο, ενώ υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε εθνική κίνηση θα πρέπει να γίνεται με πλήρη διαφάνεια ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις στην αγορά.
Άφησε μάλιστα ανοικτό το ενδεχόμενο ο σημερινός εθελοντικός μηχανισμός συνεργασίας να αποκτήσει υποχρεωτικό χαρακτήρα, εάν η κατάσταση επιδεινωθεί. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι το σχέδιο AccelerateEU, που θα παρουσιαστεί σήμερα από την ΕΕ, θα προβλέπει νέο ευρωπαϊκό παρατηρητήριο καυσίμων, με πρώτη προτεραιότητα τα αεροπορικά καύσιμα.
Στο θέμα των μεταφορών και των επιπτώσεων της κρίσης αναφέρθηκε χθες και ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας. Κατά την παρέμβασή του, στο συμβούλιο υπουργών, τόνισε ότι η κρίση επηρεάζει συνολικά όλες τις μεταφορές, με βασικές συνέπειες την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους και τις πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Υπογράμμισε ακόμη ότι η Ελλάδα και η Κύπρος, ως χώρες της πρώτης γραμμής στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ, βιώνουν εντονότερα τις επιπτώσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις σοβαρές πιέσεις που δέχεται ο αεροπορικός κλάδος λόγω της αύξησης του κόστους καυσίμων και των ακυρώσεων πτήσεων, στους αυξημένους κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα και την εφοδιαστική αλυσίδα, στις επιβαρύνσεις στις οδικές μεταφορές και στα δημόσια έργα από την άνοδο των τιμών καυσίμων, καθώς και στην ανάγκη διατήρησης της συνδεσιμότητας, ιδίως για τις νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές της χώρας.
Σύμφωνα με το προσχέδιο της «εργαλειοθήκης 2026», που παρουσιάζει σήμερα η Κομισιόν, στο πυρήνα των μέτρων βρίσκεται η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης στις μεταφορές.
Τηλεργασία και ημέρες χωρίς αυτοκίνητο
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακολουθώντας το παράδειγμα των μέτρων που υιοθετήθηκαν την περίοδο 2022-2023, προτρέπει τα κράτη-μέλη να επεκτείνουν την τηλεργασία, θεσπίζοντας τουλάχιστον μία υποχρεωτική ημέρα την εβδομάδα όπου είναι δυνατόν, ενώ παράλληλα εισηγείται τον περιορισμό λειτουργίας δημόσιων κτιρίων όταν αυτό μπορεί να εφαρμοστεί.
Παράλληλα, προωθεί παρεμβάσεις στις αστικές μετακινήσεις, όπως περισσότερες ζώνες χωρίς αυτοκίνητα, ειδικές ημέρες περιορισμένης κυκλοφορίας, ανάπτυξη υπηρεσιών κοινόχρηστων οχημάτων και φθηνότερα μέσα μαζικής μεταφοράς, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο.
Αναζήτηση νέων προμηθειών
Οι Βρυξέλλες πάντως παίρνουν τα μέτρα τους και αναζητούν εναλλακτικές πηγές προμήθειας από τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, αν και τεχνικοί παράγοντες της αγοράς σημειώνουν ότι υπάρχουν διαφορές προδιαγραφών μεταξύ του αμερικανικού τύπου καυσίμου και του ευρωπαϊκού Jet A-1.
Οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη έχουν ήδη υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη της κρίσης, με αποτέλεσμα αρκετές αεροπορικές εταιρείες να ακυρώνουν μη κερδοφόρες πτήσεις και να αποσύρουν αεροσκάφη υψηλής κατανάλωσης. Η Γερμανία έχει ήδη ανακοινώσει σύγκληση του Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας για την αντιμετώπιση της κατάστασης.
Το ζήτημα αυτό έθιξε χθες και ο επίτροπος Μεταφορών και Τουρισμού λέγοντας ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις για μαζικές ακυρώσεις πτήσεων το προσεχές διάστημα. Όπως τόνισε οι ακυρώσεις που έχουν ήδη σημειωθεί σχετίζονται με την εκτίναξη του κόστους.
Διαφοροποίηση πηγών
Στην μεγάλη όμως εικόνα, ευρωπαϊκές πηγές επισημαίνουν ότι η Ένωση εμφανίζεται σήμερα καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022, όταν η Ρωσία χρησιμοποίησε την ενέργεια ως μοχλό πίεσης. Τα μέτρα που υιοθετήθηκαν τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού και έχουν περιορίσει την εξάρτηση από μεμονωμένους προμηθευτές.
Καθοριστική θεωρείται η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας. Το μερίδιο του ρωσικού αερίου στις συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου της ΕΕ μειώθηκε δραματικά από 45% το 2021 σε 12% το 2025. Το 2025, η ΕΕ εισήγαγε 31% του αερίου της από τη Νορβηγία, 26% από τις ΗΠΑ, 13% από τη Βόρεια Αφρική και 4% αντίστοιχα από το Αζερμπαϊτζάν και το Κατάρ. Παράλληλα, το μερίδιο του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) αυξήθηκε από 20% σε 45%, ενισχύοντας την ευελιξία της ευρωπαϊκής αγοράς.
Μήνυμα Φον ντερ Λάιεν για διεύρυνση και ανεξαρτησία
Ενόψει της Συνόδου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν έδωσε χθες σαφές πολιτικό στίγμα και για το μέλλον της Ένωσης, συνδέοντας τη διεύρυνση με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, ξορκίζοντας την εξάρτηση από την επιρροή της Ρωσίας, της Τουρκίας ή της Κίνας.
Υπογράμμισε ακόμη ότι το παλαιό ευρωπαϊκό μοντέλο, που βασιζόταν στη φθηνή ρωσική ενέργεια, στη χαμηλού κόστους παραγωγή από την Κίνα και στην αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, έχει πλέον τελειώσει. «Πρέπει να επανατοποθετηθούμε πλήρως. Πρέπει να γίνουμε πιο ανεξάρτητοι», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Διαβάστε ακόμη
Conrad Athens The Ilisian: Η μεγάλη επανεκκίνηση στην καρδιά της Αθήνας (pics)
«Λίρα»: Σε νέο σφυρί, αλλά με την ίδια… έκπτωση το ακίνητο στη Λ. Μαραθώνος (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.