Για δεκαετίες η Ευρώπη ακολουθούσε ένα απλό και αποτελεσματικό μοντέλο για την ενεργειακή της ασφάλεια: αγόραζε φυσικό αέριο το καλοκαίρι, όταν οι τιμές ήταν χαμηλότερες, το αποθήκευε και το διέθετε τον χειμώνα, όταν η ζήτηση αυξανόταν.
Το μοντέλο αυτό, όμως, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά δεν λειτουργεί όπως στο παρελθόν.
Η απώλεια των σταθερών ροών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία έχει αναγκάσει την Ευρώπη να στραφεί περισσότερο στις παγκόσμιες αγορές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Οι φόβοι για περιορισμένη προσφορά LNG, αρχικά το 2025 και πλέον και το 2026 λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, έχουν διατηρήσει τις θερινές τιμές σε υψηλά επίπεδα, περιορίζοντας το κίνητρο των εμπόρων να γεμίσουν τις αποθήκες.
Οι αποθήκες ξεκινούν τον χειμώνα με ιστορικά χαμηλά επίπεδα
Η εξίσωση είναι πλέον δύσκολη: οι traders γεμίζουν τις αποθήκες μόνο όταν η διαφορά μεταξύ θερινών και χειμερινών τιμών είναι αρκετή ώστε να καλύπτει το κόστος αποθήκευσης και να προσφέρει κέρδος.
Όμως, η μικρή διαφορά τιμών έχει κάνει τη διαδικασία λιγότερο ελκυστική.
Αποτέλεσμα είναι η Ευρώπη να εισέρχεται στην περίοδο θέρμανσης με τα χαμηλότερα αποθέματα για αυτή την εποχή από τότε που υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία.
Οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι γεμάτες περίπου κατά 71%, έναντι εποχικού μέσου όρου περίπου 87%. Στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά φυσικού αερίου στην Ευρώπη, το ποσοστό βρίσκεται μόλις στο 57%.
Οι χαμηλότερες αποθήκες αυξάνουν τον κίνδυνο έντονων διακυμάνσεων στις τιμές εάν υπάρξει ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας ή νέα προβλήματα στις προμήθειες.
Η Ευρώπη εξετάζει κρατικά αποθέματα αερίου
Η νέα πραγματικότητα ωθεί αρκετές κυβερνήσεις να εξετάζουν μεγαλύτερη εμπλοκή του κράτους στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων.
Σε αντίθεση με το πετρέλαιο, όπου πολλές χώρες διατηρούν εδώ και χρόνια στρατηγικά αποθέματα για περιόδους κρίσης, η αγορά φυσικού αερίου βασιζόταν κυρίως στα εμπορικά αποθέματα που διαχειρίζονται εταιρείες και traders.
Τώρα, όμως, αυξάνονται οι φωνές που υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα επιπλέον δίχτυ ασφαλείας.
«Η Ευρώπη χρειάζεται εγγυημένα αποθέματα αερίου ώστε να μπορεί να λειτουργεί για μήνες ακόμη και σε περίπτωση μιας απρόβλεπτης και παρατεταμένης διακοπής προμηθειών», δήλωσε ο Γερούν Ζάντινγκ, διευθύνων σύμβουλος της Gasunie Transport Services.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το ευρωπαϊκό σύστημα δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένο για ένα τέτοιο σενάριο.
Η εξάρτηση από το LNG αυξάνει το ρίσκο
Οι υπόγειες αποθήκες της Ευρώπης έχουν συνολική δυνατότητα να καλύψουν περίπου το ένα τρίτο των ετήσιων αναγκών της.
Σε περιόδους ακραίου ψύχους, όταν η κατανάλωση ξεπερνά τις εισαγωγές μέσω αγωγών και LNG, τα αποθέματα μπορούν να καλύψουν περισσότερο από το μισό της ημερήσιας ζήτησης.
Ωστόσο, η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μεγαλύτερο ανταγωνισμό για τα φορτία LNG, κυρίως από την Ασία.
Μια νέα διαταραχή στην προσφορά θα μπορούσε να οδηγήσει σε αγορές πανικού σε υψηλές τιμές, αυξάνοντας το κόστος ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση σε χώρες όπως το Πακιστάν, το οποίο αντιμετωπίζει προβλήματα ηλεκτροδότησης μετά τη διαταραχή στις παραδόσεις LNG από το Κατάρ λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Το δίλημμα της κρατικής παρέμβασης
Ορισμένες χώρες έχουν ήδη κινηθεί προς τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων.
Η Αυστρία δημιούργησε αποθέματα μετά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενώ η Ιταλία είχε ξεκινήσει νωρίτερα αντίστοιχες κινήσεις.
Η Γερμανία, η οποία δεν διαθέτει σήμερα στρατηγικά αποθέματα, σχεδιάζει να δημιουργήσει τέτοιο μηχανισμό από το 2027, που θα αντιστοιχεί περίπου στο 10% της εθνικής της χωρητικότητας αποθήκευσης.
Παράλληλα, η Γαλλία και η Ιταλία χρησιμοποιούν κρατικά κίνητρα για να ενθαρρύνουν τις εμπορικές αποθήκες να διατηρούν μεγαλύτερα αποθέματα.
Ωστόσο, η κρατική παρέμβαση κρύβει κινδύνους. Η μαζική παρέμβαση της Γερμανίας στην αγορά το 2022, όταν αγόρασε αέριο για να γεμίσει τις αποθήκες της, συνέβαλε στην άνοδο των τιμών.
Ένα νέο μοντέλο για την αγορά αερίου
Η Ευρώπη διαθέτει περίπου 150 δισ. κυβικά μέτρα υπόγειας αποθήκευσης φυσικού αερίου, με περίπου το 70% να βρίσκεται εντός της ΕΕ.
Όμως η παραδοσιακή λειτουργία της αγοράς αλλάζει. Οι αρνητικές ή πολύ μικρές διαφορές μεταξύ θερινών και χειμερινών τιμών δυσκολεύουν τη βιώσιμη λειτουργία των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων.
«Η αγορά αποθήκευσης δεν έχει καταρρεύσει, αλλά έχει υποστεί δομικές αλλαγές και πρέπει να βρει μια νέα ισορροπία», δήλωσε η Βερόνικα Γκριμ, μέλος του γερμανικού Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων.
Το νέο ζητούμενο για την Ευρώπη είναι να συνδυάσει την ασφάλεια εφοδιασμού με μια αγορά που θα συνεχίσει να λειτουργεί αποτελεσματικά.
Για τους επόμενους χειμώνες, το φυσικό αέριο παραμένει ένα κρίσιμο μεταβατικό καύσιμο και η διασφάλιση επαρκών αποθεμάτων αποτελεί πλέον έναν από τους μεγαλύτερους ενεργειακούς γρίφους της Ευρώπης.
Διαβάστε ακόμη
La Perla: Η μικρή πανσιόν που έγινε το θρυλικό ξενοδοχείο κάτω από τους Δολομίτες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.