Η ενεργειακή κρίση και η κατακόρυφη άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου ωθούν τις ευρωπαϊκές εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας σε μια απρόσμενη επιστροφή στον άνθρακα, παρά την πολυετή προσπάθεια απεξάρτησης από το πιο ρυπογόνο ορυκτό καύσιμο.
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 25% μέσα στο επόμενο εξάμηνο, αντισταθμίζοντας την αντίστοιχη πτώση της παραγωγής από μονάδες φυσικού αερίου, σύμφωνα με εκτιμήσεις αναλυτών.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί άμεση συνέπεια των αναταράξεων στις αγορές ενέργειας, καθώς ο πόλεμος Ιράν-ΗΠΑ έχει περιορίσει σημαντικά τις ροές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) μέσω των Στενών του Ορμούζ, προκαλώντας νέα πίεση στις ευρωπαϊκές τιμές.
Σύμφωνα με το Reuters, οι τιμές αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ευρώπη ξεπέρασαν αυτόν τον μήνα τα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα (90,98 δολάρια), φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα και λιγνίτη καθίστανται πλέον, κατά μέσο όρο, πιο κερδοφόρες από τις μονάδες φυσικού αερίου, για πρώτη φορά τουλάχιστον από το 2024, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ανάλυσης αγορών ενέργειας ICIS.
Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει τα οικονομικά δεδομένα που είχαν οδηγήσει σταδιακά την Ευρώπη σε περιορισμό της χρήσης άνθρακα και στροφή προς το φυσικό αέριο και τις ανανεώσιμες πηγές.
Ο άνθρακας επιστρέφει, αλλά η Ευρώπη έχει περιορισμένες δυνατότητες
Παρά τη νέα άνοδο της παραγωγής από άνθρακα, το ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα έχει πλέον περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση περαιτέρω εκτίναξης των τιμών φυσικού αερίου.
Η δυνατότητα της Ευρώπης να στραφεί ξανά μαζικά στον άνθρακα έχει μειωθεί σημαντικά μετά από χρόνια παροπλισμού μονάδων και επενδύσεων σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Το μερίδιο του άνθρακα στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα έχει συρρικνωθεί δραστικά. Από περισσότερο από το ένα τρίτο της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ε.Ε. το 1990, υποχώρησε στο ιστορικά χαμηλό επίπεδο του 9,2% το 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat.
Οι κυβερνήσεις και οι ενεργειακές εταιρείες έχουν αποσύρει μεγάλο μέρος της δυναμικότητας των ανθρακικών μονάδων, καθώς η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αυξάνεται.
Ωστόσο, περίοδοι ακραίων ανατιμήσεων στο φυσικό αέριο μπορούν να καταστήσουν ξανά οικονομικά ελκυστικές τις εναπομείνασες μονάδες άνθρακα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πορεία των δεικτών κερδοφορίας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το λεγόμενο «clean dark spread», που μετρά την αποδοτικότητα της παραγωγής από άνθρακα, έχει εκτοξευθεί από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου.
Αντίθετα, ο αντίστοιχος δείκτης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο, το «clean spark spread», έχει υποχωρήσει σημαντικά.
Οι ΑΠΕ δεν αρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες του συστήματος
Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να περιορίσει τη χρήση ορυκτών καυσίμων, όμως η παραγωγή τους εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες.
Για τον λόγο αυτό, οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας εξακολουθούν να βασίζονται σε μονάδες φυσικού αερίου και άνθρακα ώστε να διατηρούν την ισορροπία του συστήματος όταν η παραγωγή από αιολικά και φωτοβολταϊκά δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
Η ανάγκη αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη τους χειμερινούς μήνες, όταν η παραγωγή από ηλιακή ενέργεια μειώνεται, ενώ η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνεται.
Έτσι, παρά την ενεργειακή μετάβαση, οι συμβατικές μονάδες εξακολουθούν να λειτουργούν ως «δίχτυ ασφαλείας» για την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρισμού.
Η Γερμανία οδηγεί τη νέα στροφή στον άνθρακα
Η επιστροφή στον άνθρακα είναι ιδιαίτερα έντονη στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη και τον μεγαλύτερο καταναλωτή φυσικού αερίου στην περιοχή.
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα αναμένεται να πλησιάσει τα πρακτικά της όρια το τέταρτο τρίμηνο, φτάνοντας στο υψηλότερο τριμηνιαίο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ από τον εναπομείναντα στόλο μονάδων, σύμφωνα με στοιχεία της Veyt, εταιρείας δεδομένων για την αγορά άνθρακα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της εταιρείας, σχεδόν το σύνολο της διαθέσιμης εφεδρικής παραγωγικής ικανότητας από άνθρακα περιορίζεται πλέον από τη διαθεσιμότητα των μονάδων και όχι από οικονομικούς παράγοντες.
Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας έχουν πλέον μικρά περιθώρια να αυξήσουν περαιτέρω τη χρήση άνθρακα σε περίπτωση νέας απότομης ανόδου στις τιμές φυσικού αερίου.
«Ακόμη και αν η τιμή του φυσικού αερίου φτάσει τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ο τομέας της ηλεκτρικής ενέργειας δεν θα μπορούσε να αντιδράσει πολύ περισσότερο», δήλωσε ο αναλυτής της ICIS, Φλόριαν Μπένκε.
Η νέα πραγματικότητα δείχνει ότι, παρά τη μακροπρόθεσμη πορεία προς την απανθρακοποίηση, οι ενεργειακές κρίσεις μπορούν να επαναφέρουν προσωρινά τα ορυκτά καύσιμα στο επίκεντρο, αποκαλύπτοντας τα όρια της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας.
Διαβάστε ακόμη
Ακτοπλοϊκά εισιτήρια: Έως 50% έκπτωση για αναπληρωτές εκπαιδευτικούς σε όλα τα μεγάλα δίκτυα
Monte dei Paschi: Το σχέδιο του Λοβάλιο για έναν νέο τραπεζικό πρωταθλητή στην Ιταλία
Χρέος 52 δισ. δολαρίων – Ο μεγάλος πονοκέφαλος της Paramount μετά το deal με τη Warner
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.