Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν νέο ενεργειακό πονοκέφαλο, σε μια περίοδο κατά την οποία καλείται ταυτόχρονα να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, να επιταχύνει τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και να ανακτήσει μέρος της ανταγωνιστικότητας που έχει χάσει έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας. Η απότομη άνοδος του φυσικού αερίου, ως αποτέλεσμα των ανατροπών που έχει προκαλέσει ο πόλεμος στο Ιράν, έρχεται να επιβαρύνει ένα ήδη δύσκολο οικονομικό περιβάλλον.
Η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου έφτασε την προηγούμενη εβδομάδα τα 75 ευρώ ανά μεγαβατώρα, υπερδιπλάσια σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα και στο υψηλότερο επίπεδο από τα τέλη του 2022. Πρόκειται για μια έντονη υπενθύμιση της ενεργειακής ευπάθειας που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή οικονομία, παρά την προσπάθεια διαφοροποίησης των προμηθευτών μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Αυτή τη φορά, το επίκεντρο του προβλήματος βρίσκεται νοτιότερα. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ περιόρισε δραστικά τις ροές από τον Κόλπο, προκαλώντας ανακατατάξεις στην παγκόσμια αγορά LNG και εντείνοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία.
Αποθήκες σε χαμηλό 15 ετών
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την Ευρώπη δεν είναι μόνο η σημερινή τιμή του φυσικού αερίου, αλλά το σημείο εκκίνησης ενόψει του επόμενου χειμώνα.
Οι ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις αποθήκευσης βρίσκονται γεμάτες κατά περίπου 67%, ποσοστό που αποτελεί το χαμηλότερο για τη συγκεκριμένη εποχή εδώ και 15 χρόνια. Η διαφορά σε σχέση με πέρυσι φτάνει περίπου τις 11 ποσοστιαίες μονάδες.
Η κατάσταση αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή η περίοδος αναπλήρωσης των αποθεμάτων πλησιάζει προς το τέλος της. Το 2025 οι αποθήκες είχαν φτάσει περίπου στο 83% της χωρητικότητάς τους, με διαθέσιμες ποσότητες κοντά στα 85 δισ. κυβικά μέτρα. Για φέτος, οι εκτιμήσεις τοποθετούν την κορύφωση μόλις μεταξύ 70% και 75%.
Ακόμη πιο ευάλωτες εμφανίζονται δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες και ενεργειακές αγορές της Ευρώπης. Η Γερμανία διαθέτει αποθέματα περίπου στο 54% της χωρητικότητας, ενώ στην Ολλανδία το αντίστοιχο ποσοστό βρίσκεται μόλις στο 48%.
Εφόσον ο χειμώνας ξεκινήσει με τόσο περιορισμένα αποθέματα, οι χώρες αυτές θα χρειαστεί να στραφούν περισσότερο στην αγορά spot του LNG και στις εισαγωγές μέσω αγωγών. Ένας ψυχρός χειμώνας θα μπορούσε επομένως να αλλάξει γρήγορα τις ισορροπίες και να οδηγήσει τις τιμές ακόμη υψηλότερα.
Η Ασία κέρδισε τη μάχη των φορτίων LNG
Η φετινή αδυναμία αναπλήρωσης των ευρωπαϊκών αποθηκών συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με την ισχυρή ζήτηση από την Ασία. Οι υψηλές θερμοκρασίες αύξησαν τις ανάγκες ηλεκτροπαραγωγής και κλιματισμού, με αποτέλεσμα αρκετά φορτία LNG που υπό διαφορετικές συνθήκες θα κατευθύνονταν στην Ευρώπη να αλλάξουν προορισμό.
Την ίδια στιγμή, οι εξαγωγές LNG από τον Κόλπο μειώθηκαν περισσότερο από 85% από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Το Κατάρ, ένας από τους σημαντικότερους προμηθευτές LNG παγκοσμίως, δεν έχει ακόμη επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς παραδόσεων, ενώ η περιορισμένη ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια για άμεση εξομάλυνση.
Η παγκόσμια αγορά, ωστόσο, απέφυγε μέχρι στιγμής μια επανάληψη του σοκ του 2022 χάρη στην αυξημένη παραγωγή άλλων χωρών. ΗΠΑ και Καναδάς ενίσχυσαν σημαντικά την προσφορά LNG, καλύπτοντας μεγάλο μέρος του κενού της Μέσης Ανατολής.
Η παραγωγή εκτός Κόλπου είχε αυξηθεί έως τα τέλη Ιουνίου κατά περίπου 18%, ή 27 δισ. κυβικά μέτρα, αντισταθμίζοντας περίπου τα τρία τέταρτα των χαμένων ποσοτήτων.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους το φυσικό αέριο παραμένει πολύ χαμηλότερα από τα ακραία επίπεδα της ενεργειακής κρίσης του 2022, όταν η ευρωπαϊκή τιμή είχε ξεπεράσει προσωρινά τα 300 ευρώ/MWh.
Ακριβότερη ενέργεια στη χειρότερη συγκυρία
Το νέο ενεργειακό πρόβλημα εμφανίζεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή για την ευρωπαϊκή οικονομία. Οι κυβερνήσεις έχουν σαφώς μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια για να επαναλάβουν τα τεράστια προγράμματα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων που ενεργοποιήθηκαν μετά το 2022.
Μόνο το 2025, ο ευρωπαϊκός λογαριασμός για φυσικό αέριο έφτασε περίπου τα 117 δισ. ευρώ, παρότι η κατανάλωση παρέμενε περίπου 17% χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από την προηγούμενη ενεργειακή κρίση. Με τις τιμές πλέον αισθητά αυξημένες, το κόστος των εισαγωγών αναμένεται να κινηθεί ξανά ανοδικά.
Παράλληλα, η Ευρώπη καλείται να χρηματοδοτήσει μια ιστορική ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της. Η ανάγκη για μεγαλύτερη παραγωγή πυρομαχικών, στρατιωτικού εξοπλισμού και προηγμένων αμυντικών συστημάτων συνεπάγεται σημαντικές επενδύσεις σε ενεργοβόρες βιομηχανικές μονάδες.
Στο ίδιο περιβάλλον εξελίσσεται και η προσπάθεια κάλυψης της απόστασης από τις ΗΠΑ και την Κίνα στην τεχνητή νοημοσύνη. Η κατασκευή data centers και των υποδομών που απαιτούνται για την AI δημιουργεί τεράστιες νέες ανάγκες ηλεκτρικής ενέργειας, ακριβώς τη στιγμή που η ενεργειακή ασφάλεια επιστρέφει στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας.
Ευρωπαϊκή βιομηχανία και ανταγωνιστικότητα
Το ακριβό φυσικό αέριο αποτελεί ακόμη μεγαλύτερη απειλή για τον μεταποιητικό τομέα. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία έχει ήδη να αντιμετωπίσει υψηλότερα ενεργειακά και εργασιακά κόστη, ασθενέστερη ανάπτυξη και εντεινόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Οι κινεζικές εταιρείες έχουν ενισχύσει σημαντικά τη θέση τους, ιδιαίτερα στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ενώ παραδοσιακοί ευρωπαϊκοί όμιλοι αναγκάζονται να επανεξετάσουν παραγωγικές δομές και κόστη. Η Volkswagen έχει ήδη προχωρήσει στη μεγαλύτερη αναδιάρθρωση της 89χρονης ιστορίας της.
Μια νέα περίοδος ακριβού φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια αντίδρασης. Οι επιχειρήσεις έχουν ουσιαστικά δύο επιλογές: είτε να απορροφήσουν το πρόσθετο ενεργειακό κόστος, θυσιάζοντας κέρδη και επενδυτικούς πόρους, είτε να το μετακυλήσουν στις τιμές των προϊόντων τους, διακινδυνεύοντας περαιτέρω απώλεια ανταγωνιστικότητας.
Η μακροπρόθεσμη απάντηση βρίσκεται στη μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ, στην πυρηνική ενέργεια όπου αυτή αποτελεί εθνική επιλογή, στις διασυνδέσεις και στη διαφοροποίηση των προμηθευτών. Πρόκειται, όμως, για επενδύσεις που απαιτούν χρόνο.
Μέχρι τότε, το φυσικό αέριο παραμένει ένα από τα σημαντικότερα αδύναμα σημεία της ευρωπαϊκής οικονομίας. Και η νέα άνοδος των τιμών έρχεται ακριβώς όταν η Ευρώπη χρειάζεται φθηνή και άφθονη ενέργεια για να χρηματοδοτήσει τη βιομηχανική, αμυντική και τεχνολογική της αντεπίθεση.
Διαβάστε ακόμη
Αδριανός Γολέμης: Οι ελληνικές καινοτομίες που μπορεί να ταξιδέψουν μαζί του στο Διάστημα (pics)
Πώς θα εγκαταστήσετε φωτοβολταϊκό στο μπαλκόνι
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.