Με ένα πακέτο μέτρων που συνδυάζει επενδύσεις ύψους 100 δισ. ευρώ για την απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας με ένα φιλόδοξο σχέδιο μαζικού εξηλεκτρισμού της οικονομίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιχειρεί να αναδιαμορφώσει το ενεργειακό μοντέλο της Ευρώπης.
Στόχος είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να εξελιχθεί στην πρώτη «ηλεκτροδοτούμενη» ήπειρο του κόσμου, περιορίζοντας δραστικά την εξάρτησή της από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, προχωρά στη μεγαλύτερη αναθεώρηση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS) από την έναρξη λειτουργίας του, μετατρέποντάς το από μηχανισμό τιμολόγησης του άνθρακα σε βασικό εργαλείο χρηματοδότησης της βιομηχανικής μετάβασης και της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
Το νέο Electrification Action Plan, που παρουσίασε η Κομισιόν, προβλέπει σχεδόν διπλασιασμό της ηλεκτροδότησης της τελικής κατανάλωσης ενέργειας, από το σημερινό 23% στο 46% έως το 2040. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η επίτευξη αυτού του στόχου θα μειώσει τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων κατά περίπου 260 δισ. ευρώ ετησίως, περιορίζοντας την εξάρτηση της Ευρώπης από ασταθείς διεθνείς αγορές και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Ο στόχος του εξηλεκτρισμού
Η πρωτοβουλία βασίζεται στη διαπίστωση ότι, παρά το γεγονός πως περίπου το 70% της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση παράγεται ήδη από εγχώριες καθαρές πηγές, η διείσδυση του ηλεκτρισμού στις μεταφορές, τη βιομηχανία και τα κτίρια παραμένει στάσιμη εδώ και μία δεκαετία. Βασικό εμπόδιο παραμένει το κόστος. Συχνά η ηλεκτρική ενέργεια κοστίζει έως και τρεις φορές περισσότερο από το φυσικό αέριο ενώ οι καθυστερήσεις στις συνδέσεις με τα ηλεκτρικά δίκτυα και η αργή ανάπτυξη νέων υποδομών λειτουργούν αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις.
Για την Κομισιόν, η επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού αποτελεί πλέον όχι μόνο περιβαλλοντική επιλογή αλλά και ζήτημα οικονομικής ανταγωνιστικότητας και ενεργειακής ασφάλειας.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι παρεμβάσεις που προτείνονται για τη μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Η Επιτροπή δίνει στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να μειώσουν τις χρεώσεις δικτύου και τη φορολογία για συγκεκριμένες κατηγορίες καταναλωτών και ενεργοβόρες βιομηχανίες, ενώ επιδιώκει να εξαλειφθεί το παράδοξο ο ηλεκτρισμός να επιβαρύνεται φορολογικά περισσότερο από το φυσικό αέριο. Παράλληλα, προβλέπεται η επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών και η αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων για τη διευκόλυνση επενδύσεων σε αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικά οχήματα, μπαταρίες και άλλες τεχνολογίες ηλεκτροδότησης.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανικής παραγωγής καθαρών τεχνολογιών, στην ενίσχυση των επενδύσεων σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας και στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, καθώς η Επιτροπή εκτιμά ότι ο εξηλεκτρισμός μπορεί να δημιουργήσει εκατοντάδες χιλιάδες νέες ποιοτικές θέσεις εργασίας.
Στο επίκεντρο τα ηλεκτρικά δίκτυα
Η Επιτροπή αναγνωρίζει, πάντως, ότι η μετάβαση δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς σημαντική ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων. Οι πολυετείς καθυστερήσεις στις συνδέσεις νέων έργων και οι περιορισμοί των υφιστάμενων υποδομών αποτελούν σήμερα έναν από τους βασικότερους ανασταλτικούς παράγοντες για την ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης και της ηλεκτροδότησης της βιομηχανίας. Για τον λόγο αυτό ζητείται η ταχεία υιοθέτηση του ευρωπαϊκού πακέτου μέτρων για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, ώστε να επιταχυνθεί η σύνδεση νέων επενδύσεων και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών.
Νέα φιλοσοφία για το ETS
Παράλληλα, η Κομισιόν προχωρά στη σημαντικότερη αναθεώρηση του EU ETS από την έναρξη λειτουργίας του το 2005. Αν και διατηρείται ο βασικός στόχος της μείωσης των εκπομπών, η νέα πρόταση μεταφέρει το κέντρο βάρους στις επενδύσεις και στη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας απέναντι στον εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό.
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η δημιουργία της Industrial Decarbonisation Bank, μέσω της οποίας θα κινητοποιηθούν περίπου 100 δισ. ευρώ για επενδύσεις στην απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Παράλληλα, τα κράτη-μέλη θα υποχρεούνται να κατευθύνουν τουλάχιστον το 50% των εσόδων που εισπράττουν από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών σε έργα που μειώνουν τις εκπομπές στους τομείς που υπάγονται στο ETS, με τη λογική ότι οι πόροι που καταβάλλει η βιομηχανία θα επιστρέφουν στη βιομηχανία μέσω νέων επενδύσεων.
Μεγαλύτερη ευελιξία και στήριξη της βιομηχανίας
Η Επιτροπή επιχειρεί επίσης να προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις επιχειρήσεις. Προβλέπει πιο ήπια πορεία μείωσης των διαθέσιμων δικαιωμάτων εκπομπών μετά το 2030, διατηρεί τις δωρεάν κατανομές για τη βιομηχανία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενώ για τους κλάδους που καλύπτονται από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) παρατείνει την πλήρη κατάργησή τους έως το 2038 και προβλέπει πρόσθετη ενίσχυση ύψους 6 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2030.
Παράλληλα, η αναθεώρηση εισάγει τη δυνατότητα χρήσης έως 2% διεθνών πιστώσεων άνθρακα κατά την περίοδο 2036-2040, ενσωματώνει για πρώτη φορά τις μόνιμες αφαιρέσεις άνθρακα στο ETS, μεταρρυθμίζει τον Μηχανισμό Σταθερότητας της Αγοράς (MSR) ώστε να περιοριστεί η μεταβλητότητα των τιμών των δικαιωμάτων και επεκτείνει το σύστημα στην αποτέφρωση αποβλήτων, ενισχύοντας παράλληλα το πλαίσιο για την αεροπορία και τη ναυτιλία.
Η συμμαχία της Αθήνας στο μέτωπο της αναθεώρησης
Για την διαδικασία αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS), η Ελλάδα επιχειρεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο συγκροτώντας κοινό μέτωπο με την Ιταλία, την Πολωνία, τη Βουλγαρία, την Κύπρο, την Τσεχία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία.
Η πρωτοβουλία των δέκα κρατών-μελών δεν αμφισβητεί τον κεντρικό ρόλο του ETS ως βασικού εργαλείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι το σύστημα πρέπει να προσαρμοστεί στις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές συνθήκες, ώστε να συνεχίσει να υπηρετεί αποτελεσματικά την πράσινη μετάβαση χωρίς να υπονομεύει τη βιομηχανική παραγωγή, την ενεργειακή ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή.
Οι ίδιες χώρες είχαν συνεργαστεί και το φθινόπωρο του 2025, πετυχαίνοντας στο έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος την αναβολή της εφαρμογής του ETS2 κατά έναν χρόνο, εξέλιξη που θεωρήθηκε κρίσιμη για την ομαλότερη προσαρμογή των κρατών-μελών.
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η αναθεώρηση του ETS πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας. Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι στον σχεδιασμό των νέων κανόνων πρέπει να συνεκτιμηθούν η νησιωτικότητα, η στρατηγική σημασία της ναυτιλίας, η εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα, αλλά και η ανάγκη διατήρησης μιας ανταγωνιστικής βιομηχανικής βάσης, την ώρα που η χώρα επενδύει δυναμικά στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις και στις ενεργειακές υποδομές.
Στο επίκεντρο των ελληνικών προτάσεων βρίσκονται επτά βασικές προτεραιότητες: μια πιο ρεαλιστική πορεία μείωσης των εκπομπών που θα δίνει χρόνο προσαρμογής στη βιομηχανία, η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μέσω αποτελεσματικών μηχανισμών προστασίας μέχρι να αποδειχθεί στην πράξη η αποτελεσματικότητα του CBAM, η αναγνώριση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων, η κοινωνικά δίκαιη εφαρμογή του ETS2 με προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών, μεγαλύτερη σταθερότητα και προβλεψιμότητα στις τιμές των δικαιωμάτων άνθρακα, ειδικές πρόνοιες για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας και των λιμένων, καθώς και μέτρα που θα διασφαλίζουν τη συνδεσιμότητα των αερομεταφορών και θα προστατεύουν τον τουρισμό.
Το βασικό μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η κλιματική πολιτική δεν μπορεί πλέον να εξετάζεται αποκομμένη από την ανταγωνιστικότητα, την ενεργειακή ασφάλεια και τη βιομηχανική πολιτική της Ευρώπης. Η ελληνική θέση είναι ότι οι στόχοι αυτοί δεν είναι αντικρουόμενοι αλλά αλληλοσυμπληρώνονται και θα πρέπει να αποτελέσουν τη βάση πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών.
Διαβάστε ακόμη
Από τους 13 τόνους κοκαΐνης στη Wall Street – Δίκτυο με bitcoin και επαύλεις στο Ντουμπάι (pics+vid)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.