Η προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών να ανακτήσουν τον έλεγχο μιας από τις πιο στρατηγικές βιομηχανίες του πλανήτη δεν σκοντάφτει μόνο στην εξασφάλιση πρώτων υλών ή στην κατασκευή νέων εργοστασίων. Το μεγαλύτερο εμπόδιο αποδεικνύεται ότι είναι οι άνθρωποι. Η αμερικανική βιομηχανία σπάνιων γαιών αναζητά εναγωνίως επιστήμονες και μηχανικούς με πραγματική εμπειρία στην επεξεργασία αυτών των κρίσιμων μετάλλων, όμως η δεξαμενή εξειδικευμένου προσωπικού έχει σχεδόν στερέψει ύστερα από δεκαετίες αποβιομηχάνισης και μεταφοράς της παραγωγής στην Ασία.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 86χρονου Αμερικανού μηχανικού και συμβούλου Τζακ Λίφτον. Αν και εγκατέλειψε τη μεταλλευτική βιομηχανία πριν από περισσότερα από 25 χρόνια, σήμερα θεωρείται πιο πολύτιμος από ποτέ, καθώς συγκαταλέγεται στους ελάχιστους ειδικούς στις ΗΠΑ που διαθέτουν ουσιαστική γνώση της επεξεργασίας σπάνιων γαιών. Πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο η χώρα είχε ισχυρή παρουσία στο παρελθόν, προτού το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής και της τεχνογνωσίας μεταφερθεί σταδιακά στην Κίνα.
Η αυξανόμενη γεωπολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Πεκίνο έχει επαναφέρει τις σπάνιες γαίες στο επίκεντρο της βιομηχανικής και οικονομικής στρατηγικής των ΗΠΑ. Η κυβέρνηση Trump έχει διαθέσει δισεκατομμύρια δολάρια για την ανασυγκρότηση εγχώριων αλυσίδων εφοδιασμού, επιδιώκοντας να μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα. Ωστόσο, η μεγαλύτερη δυσκολία δεν είναι η εξόρυξη των πρώτων υλών ούτε η κατασκευή νέων μονάδων παραγωγής, αλλά η ανεύρεση ανθρώπων που γνωρίζουν στην πράξη πώς λειτουργεί αυτή η ιδιαίτερα απαιτητική βιομηχανία.
Η τεχνογνωσία μετακόμισε στην Κίνα
Οι σπάνιες γαίες αποτελούν βασικό συστατικό για την παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών, ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ανεμογεννητριών, προηγμένων αμυντικών συστημάτων και δεκάδων ακόμη τεχνολογιών αιχμής. Παρότι οι πρώτες ύλες υπάρχουν και σε άλλες χώρες, η Κίνα έχει καταφέρει να αποκτήσει σχεδόν απόλυτη κυριαρχία σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, από την εξόρυξη μέχρι τον διαχωρισμό, την επεξεργασία και την κατασκευή μόνιμων μαγνητών.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπαθούν σήμερα να καλύψουν το χαμένο έδαφος, όμως βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα σοβαρό έλλειμμα τεχνογνωσίας. Η επεξεργασία σπάνιων γαιών διαφέρει σημαντικά από εκείνη πιο συμβατικών μετάλλων, όπως ο χαλκός ή ο χρυσός, καθώς απαιτεί εξαιρετικά σύνθετες χημικές διεργασίες, αλλεπάλληλα στάδια διαχωρισμού και εξειδίκευση που αποκτάται κυρίως μέσα από πολυετή εμπειρία σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
Ο Τζακ Λίφτον περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο το πρόβλημα. Όπως αναφέρει, όταν οι εταιρείες τον ρωτούν πού μπορούν να βρουν εξειδικευμένους επιστήμονες, απαντά σκωπτικά ότι πρέπει πρώτα να αναζητήσουν στα νεκροταφεία και έπειτα στους οίκους ευγηρίας. Κατά την εκτίμησή του, όσοι διέθεταν πραγματική εμπειρία στον συγκεκριμένο κλάδο είτε δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή είτε έχουν πλέον φτάσει σε πολύ προχωρημένη ηλικία.
Σκληρός ανταγωνισμός για ελάχιστους ειδικούς
Η έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού έχει δημιουργήσει έναν πρωτοφανή ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον χώρο των σπάνιων γαιών. Οι εταιρείες προσπαθούν να προσελκύσουν μηχανικούς, μεταλλουργούς και χημικούς είτε μέσα από συνεργασίες με πανεπιστήμια είτε προσφέροντας καλύτερες αποδοχές σε στελέχη ανταγωνιστικών επιχειρήσεων.
Η ένταση αυτής της μάχης έχει ήδη οδηγήσει ακόμη και στις δικαστικές αίθουσες. Πρόσφατα, η MP Materials, ιδιοκτήτρια του μοναδικού ενεργού ορυχείου σπάνιων γαιών στις Ηνωμένες Πολιτείες, κατέθεσε αγωγή κατά της USA Rare Earth, υποστηρίζοντας ότι προσέλαβε ανώτερο μηχανικό μαζί με επτά ακόμη εργαζομένους, αποκτώντας παράλληλα πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες που αφορούν κρίσιμες διαδικασίες επεξεργασίας και παραγωγής μαγνητών.
Εκπαίδευση και συνταξιοδοτήσεις επιδεινώνουν το πρόβλημα
Το έλλειμμα εξειδικευμένων στελεχών ξεκινά ήδη από τα πανεπιστήμια. Οι Ηνωμένες Πολιτείες παράγουν περίπου το ένα δέκατο πέμπτο των αποφοίτων μεταλλευτικής μηχανικής σε σχέση με την Κίνα. Την προηγούμενη χρονιά αποφοίτησαν μόλις περίπου 285 νέοι μηχανικοί στον συγκεκριμένο κλάδο.
Παράλληλα, ο αριθμός των διαπιστευμένων σχολών μεταλλευτικής μηχανικής έχει περιοριστεί σε περίπου δώδεκα, όταν στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ήταν υπερδιπλάσιος. Την ίδια στιγμή, περισσότεροι από τους μισούς εργαζομένους της αμερικανικής μεταλλευτικής βιομηχανίας, περίπου 221.000 άτομα, αναμένεται να αποχωρήσουν λόγω συνταξιοδότησης έως το 2029, γεγονός που απειλεί να διευρύνει ακόμη περισσότερο το κενό γνώσεων και εμπειρίας.
Δύσκολη η ανατροπή του κινεζικού προβαδίσματος
Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει την εκπαίδευση νέων επιστημόνων μέσω ειδικών προγραμμάτων ανάπτυξης ανθρώπινου δυναμικού, ενώ πανεπιστήμια όπως το Virginia Tech και το University of Wyoming επενδύουν στη δημιουργία νέων εκπαιδευτικών προγραμμάτων γύρω από τις σπάνιες γαίες και τη μεταλλευτική τεχνολογία.
Παρ’ όλα αυτά, η ανταπόκριση των νέων παραμένει περιορισμένη. Οι περισσότεροι απόφοιτοι μηχανικής επιλέγουν κλάδους όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο ή η χημική βιομηχανία, όπου οι αμοιβές, οι προοπτικές εξέλιξης και οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας θεωρούνται πιο ελκυστικές.
Η ανάκτηση της χαμένης τεχνογνωσίας δεν αναμένεται να γίνει γρήγορα. Η Κίνα οικοδόμησε επί δεκαετίες ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα που συνδυάζει πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, βιομηχανικές μονάδες και εξειδικευμένο προσωπικό. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν σήμερα να αναστήσουν έναν κλάδο που για χρόνια εγκατέλειψαν. Όπως προειδοποιούν άνθρωποι της αγοράς, οι μεγάλες επενδύσεις και οι κυβερνητικές εξαγγελίες από μόνες τους δεν αρκούν. Χωρίς ανθρώπους με εμπειρία και τεχνογνωσία, η επιστροφή της αμερικανικής βιομηχανίας σπάνιων γαιών θα χρειαστεί πολύ περισσότερο χρόνο από όσο πολλοί εκτιμούν.
Διαβάστε ακόμη
Euronext Athens: Ξεπέρασαν τα 7 δισ. ευρώ οι αντλήσεις κεφαλαίων και συνεχίζουν (πίνακας)
Υπερπολυτελείς πύργοι κατοικιών: Γιατί εξοπλίζονται με concierge, κλαμπ, spa και γυμναστήρια
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.