Η παγκόσμια αγορά καυσίμων βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, καθώς οι πολεμικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία δεν περιορίζουν μόνο τη ροή πετρελαίου, αλλά πλήττουν πλέον ευθέως και την ίδια την καρδιά της ενεργειακής βιομηχανίας: τα διυλιστήρια.
Οι συνεχείς επιθέσεις σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας αργού πετρελαίου έχουν οδηγήσει εκτός λειτουργίας σχεδόν το 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης μέσα σε λίγους μήνες, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στις αγορές καυσίμων, πιέσεις στις τιμές και αυξανόμενους φόβους ότι η ομαλοποίηση της αγοράς θα απαιτήσει πολύ περισσότερο χρόνο ακόμη και αν οι συγκρούσεις σταματήσουν σύντομα.
Η νέα αυτή κρίση θεωρείται ήδη η σοβαρότερη διαταραχή στον τομέα της διύλισης από την περίοδο της πανδημίας το 2020. Η καταστροφή μονάδων, οι ελλείψεις αργού πετρελαίου και τα προβλήματα στις μεταφορές έχουν αναγκάσει πολλά διυλιστήρια να περιορίσουν δραστικά τη λειτουργία τους.
Η αγορά καυσίμων σε καθεστώς ασφυξίας
Το σοκ στην προσφορά έχει οδηγήσει σε εκρηκτική άνοδο τις τιμές των καυσίμων. Το Brent ξεπέρασε τον Απρίλιο τα 126 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας υψηλό τετραετίας, ενώ ακόμη μεγαλύτερη ήταν η πίεση σε προϊόντα όπως τα αεροπορικά καύσιμα, τα οποία κατέγραψαν ιστορικά υψηλά επίπεδα μέσα στον Μάρτιο.
Η στενότητα στην αγορά έχει αναγκάσει διυλιστήρια, εμπορικούς ομίλους αλλά και εταιρείες λιανικής να αντλούν μεγάλες ποσότητες από στρατηγικά και εμπορικά αποθέματα προκειμένου να καλυφθεί η διεθνής ζήτηση.
Ήδη περίπου 500 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου έχουν αποσυρθεί από αποθέματα παγκοσμίως, ενώ αρκετοί αναλυτές προειδοποιούν ότι ο αριθμός αυτός μπορεί να διπλασιαστεί όσο καθυστερεί η αποκατάσταση των ζημιών και η επαναλειτουργία κρίσιμων εγκαταστάσεων.
Ακόμη και σε περίπτωση γρήγορης αποκλιμάκωσης των συγκρούσεων, η αγορά θεωρεί σχεδόν βέβαιο ότι οι τιμές θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθώς οι ζημιές στα διυλιστήρια απαιτούν μήνες για να αποκατασταθούν πλήρως.
Οι επιθέσεις σε Μέση Ανατολή και Ρωσία
Το μεγαλύτερο πλήγμα έχει δεχθεί η περιοχή του Περσικού Κόλπου. Μέχρι τις αρχές Μαΐου, διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας περίπου 3,52 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως είχαν βρεθεί εκτός λειτουργίας ή λειτουργούσαν με σημαντικούς περιορισμούς λόγω του πολέμου με το Ιράν.
Ανάμεσα στις εγκαταστάσεις που επλήγησαν βρίσκεται και το Ρας Τανούρα στη Σαουδική Αραβία, το μεγαλύτερο διυλιστήριο της χώρας με δυναμικότητα 550.000 βαρελιών ημερησίως. Παρότι μέρος της λειτουργίας του έχει αποκατασταθεί, αρκετές μονάδες παραμένουν εκτός λειτουργίας για επισκευές και συντήρηση.
Στο Κουβέιτ, επιθέσεις με drones έπληξαν δύο από τα βασικά διυλιστήρια της χώρας, τα Μίνα Αλ-Αχμάντι και Μίνα Αμπνουλάχ, ενώ μειωμένους ρυθμούς λειτουργίας καταγράφει και το τεράστιο συγκρότημα Αλ-Ζουρ, ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια παγκοσμίως.
Την ίδια ώρα, ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας συνεχίζει να αφαιρεί σημαντική δυναμικότητα από τη διεθνή αγορά. Οι ουκρανικές επιθέσεις με drones σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε τουλάχιστον 16 διυλιστήρια, περιορίζοντας τη ρωσική παραγωγή κατά περίπου 700.000 βαρέλια ημερησίως.
Συνολικά, οι απώλειες διύλισης που σχετίζονται με τις δύο πολεμικές συγκρούσεις ξεπερνούν τα 4,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Αεροπορικά καύσιμα και ντίζελ στο επίκεντρο
Η κρίση δεν επηρεάζει όλα τα καύσιμα με τον ίδιο τρόπο. Οι μεγαλύτερες πιέσεις εντοπίζονται στο ντίζελ και στα αεροπορικά καύσιμα, καθώς η περιορισμένη λειτουργία διυλιστηρίων στην Ασία και στη Ρωσία έχει μειώσει δραματικά τη διαθέσιμη προσφορά.
Η Ασία, που μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε ως αγορά με ισχυρό πλεόνασμα καυσίμων, μετατρέπεται πλέον σε αγορά ελλειμμάτων, με τις αποθήκες σε βασικούς ενεργειακούς κόμβους όπως η Σιγκαπούρη να καταγράφουν τα χαμηλότερα επίπεδα αποθεμάτων εδώ και μήνες.
Στην Ευρώπη, οι φόβοι για ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων εντείνονται, ειδικά ενόψει της καλοκαιρινής τουριστικής περιόδου. Η απώλεια προμηθειών από τον Περσικό Κόλπο, σε συνδυασμό με τη διακοπή των εισαγωγών ρωσικών καυσίμων, έχει δημιουργήσει σοβαρές πιέσεις στην αγορά.
Οι τιμές του ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτοξεύθηκαν τον Απρίλιο σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ξεπερνώντας τα 2,11 ευρώ ανά λίτρο σε αρκετές αγορές.
Παράλληλα, νέοι παίκτες επιχειρούν να καλύψουν μέρος του κενού. Το τεράστιο διυλιστήριο Dangote στη Νιγηρία σχεδόν διπλασίασε τις εξαγωγές αεροπορικών καυσίμων προς την Ευρώπη μέσα στον Απρίλιο, προσπαθώντας να ανταποκριθεί στην αυξημένη ζήτηση.
Η αγορά χωρίς εφεδρείες
Η σημερινή κρίση γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη επειδή η παγκόσμια βιομηχανία διύλισης είχε ήδη εισέλθει στο 2026 με περιορισμένα περιθώρια εφεδρικής δυναμικότητας.
Τα προηγούμενα χρόνια, πολλά διυλιστήρια έκλεισαν λόγω της πανδημίας, της χαμηλής κερδοφορίας αλλά και της σταδιακής μετάβασης προς την ηλεκτροκίνηση και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Από το 2019 μέχρι σήμερα, εγκαταστάσεις συνολικής δυναμικότητας σχεδόν 10 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως έχουν αποσυρθεί από την αγορά παγκοσμίως.
Αυτό σημαίνει ότι το σύστημα διαθέτει πλέον πολύ μικρότερα περιθώρια αντίδρασης απέναντι σε μεγάλες γεωπολιτικές κρίσεις.
Οι εκτιμήσεις για τους επόμενους μήνες παραμένουν απαισιόδοξες. Η επεξεργασία αργού στα διυλιστήρια του Περσικού Κόλπου αναμένεται να κινηθεί χαμηλότερα σε σχέση με το 2025, ενώ και οι προβλέψεις για τη ρωσική διύλιση έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω λόγω των συνεχιζόμενων επιθέσεων και των τεχνικών προβλημάτων.
Η ενεργειακή κρίση, με άλλα λόγια, δεν περιορίζεται πλέον μόνο στο πετρέλαιο. Επεκτείνεται σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και επεξεργασίας καυσίμων, αυξάνοντας τον κίνδυνο παρατεταμένων ελλείψεων και νέων ανατιμήσεων σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Ποιες είναι οι 16 εταιρείες που ελέγχουν το 25% του ελληνόκτητου στόλου
Σόλομον (Goldman Sachs): Οι φόβοι για «Αποκάλυψη» στην αγορά εργασίας λόγω AI είναι υπερβολικοί
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.