Ρεύμα: Μπορούν οι πολλές ΑΠΕ να φέρουν το -30% στους λογαριασμούς; – Τι δείχνει η Ισπανία | Ειδήσεις για την Οικονομία

Περισσότερες Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, περισσότερη αποθήκευση και ισχυρότερα δίκτυα βρίσκονται στην καρδιά του κυβερνητικού σχεδίου για μείωση της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% έως το 2029.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε αυτή την εβδομάδα το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η μέση λιανική τιμή επιδιώκεται να υποχωρήσει από τα 23,78 λεπτά ανά κιλοβατώρα, που αποτελεί τη βάση υπολογισμού, στα 16,66 λεπτά μέσα στην επόμενη τριετία. Οι ΑΠΕ αποτελούν έναν από τους βασικούς μοχλούς για την επίτευξη του στόχου, μαζί με την αποθήκευση, τις επενδύσεις στα δίκτυα και την εξοικονόμηση ενέργειας.

Όμως η εμπειρία μιας χώρας που βρίσκεται ήδη μερικά βήματα πιο μπροστά στην πράσινη μετάβαση δείχνει και την άλλη πλευρά της εξίσωσης.
Στην Ισπανία, φωτοβολταϊκά και αιολικά δεν πληρώνονται πλέον μόνο για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν. Μπορούν να αντλούν έσοδα και προσφέροντας στο ηλεκτρικό σύστημα τη δυνατότητα να μειώσουν την παραγωγή τους όταν αυτό είναι απαραίτητο για να διατηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση.
Το φαινομενικό παράδοξο αποκαλύπτει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της επόμενης φάσης της ενεργειακής μετάβασης: όσο αυξάνεται η συμμετοχή της φθηνής πράσινης ενέργειας, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά το κόστος της διαχείρισής της.

Όταν υπάρχει περισσότερο ρεύμα από όσο χρειαζόμαστε

Το πρόβλημα είναι σχετικά απλό. Ένα φωτοβολταϊκό πάρκο παράγει περισσότερο όταν υπάρχει έντονη ηλιοφάνεια και ένα αιολικό όταν φυσάει. Η παραγωγή τους όμως δεν συμπίπτει πάντοτε με τις ώρες κατά τις οποίες η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας είναι υψηλή.

Όσο αυξάνονται οι ΑΠΕ, τόσο συχνότερα εμφανίζονται περίοδοι κατά τις οποίες υπάρχει περισσότερη διαθέσιμη παραγωγή από αυτή που μπορεί εκείνη τη στιγμή να απορροφήσει με ασφάλεια το σύστημα.

Ο διαχειριστής πρέπει τότε να αποκαταστήσει την ισορροπία. Και ένας τρόπος είναι να ζητήσει από μονάδες παραγωγής να μειώσουν την ισχύ τους.
Στην Ισπανία, αιολικά και φωτοβολταϊκά μπορούν να συμμετέχουν στις αγορές εξισορρόπησης και να αμείβονται για την ευελιξία που προσφέρουν. Με απλά λόγια, ένα φωτοβολταϊκό που θα μπορούσε να παράγει 100 MW μπορεί, εφόσον χρειάζεται το σύστημα, να μειώσει την παραγωγή του στα 80 MW και να συμμετάσχει στην αγορά για αυτή την υπηρεσία.
Δεν πρόκειται απλώς για αποζημίωση επειδή «κόπηκε» η παραγωγή του. Πρόκειται για οργανωμένη αγορά στην οποία παραγωγοί, μονάδες αποθήκευσης και άλλοι συμμετέχοντες προσφέρουν υπηρεσίες που χρειάζεται ο διαχειριστής για να κρατά σταθερό το ηλεκτρικό σύστημα.
Σύμφωνα με τη Red Eléctrica, τον αντίστοιχο ΑΔΜΗΕ της Ισπανίας, το 2025 οι ανανεώσιμες πηγές συμμετείχαν στις υπηρεσίες εξισορρόπησης με συνολικά 8 TWh ενεργοποιημένης ενέργειας, αυξάνοντας ή μειώνοντας την παραγωγή τους ανάλογα με τις ανάγκες του συστήματος.

Ένας λογαριασμός εκατοντάδων εκατομμυρίων

Οι υπηρεσίες αυτές όμως έχουν κόστος και αποτελούν μέρος της τελικής τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας.
Τα επίσημα στοιχεία της Red Eléctrica δείχνουν το μέγεθος του λογαριασμού. Τον Δεκέμβριο του 2025 το συνολικό κόστος των υπηρεσιών προσαρμογής του ισπανικού ηλεκτρικού συστήματος έφθασε τα 294,9 εκατ. ευρώ, αυξημένο κατά 36,3% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, και αντιστοιχούσε στο 14,7% της τελικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας.
Τον Μάρτιο του 2026 το αντίστοιχο ποσό εκτοξεύθηκε στα 539,7 εκατ. ευρώ και το μερίδιο των υπηρεσιών αυτών στην τελική τιμή έφθασε στο 38,4%.

Τα ποσά αυτά δεν αποτελούν «κόστος των ΑΠΕ». Περιλαμβάνουν ένα ευρύτερο σύνολο παρεμβάσεων που απαιτούνται για την ασφαλή λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος, όπως τεχνικούς περιορισμούς, εφεδρείες και αποκλίσεις παραγωγής και κατανάλωσης. Δείχνουν όμως ότι η εξισορρόπηση ενός ηλεκτρικού συστήματος με ολοένα μεγαλύτερη συμμετοχή μεταβλητής παραγωγής έχει οικονομικό κόστος.
Από την άλλη πλευρά, η δυνατότητα των ίδιων των ΑΠΕ να συμμετέχουν σε αυτές τις αγορές μπορεί να περιορίσει το κόστος, εφόσον προσφέρουν τις συγκεκριμένες υπηρεσίες φθηνότερα από άλλες μονάδες.
Η Ισπανία είναι ένα ενδιαφέρον case study για την Ελλάδα ακριβώς επειδή έχει προχωρήσει ταχύτερα στην πράσινη μετάβαση. Το 2025 οι ανανεώσιμες πηγές κάλυψαν περισσότερο από το μισό της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Η εμπειρία της δείχνει ότι το επόμενο στάδιο είναι η δημιουργία ενός συστήματος που θα μπορεί να αξιοποιεί τη φθηνή ενέργεια χωρίς το κόστος διαχείρισής της να εξουδετερώνει μέρος του οφέλους.