Η Ισπανία ξεκίνησε να επενδύει στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πολύ πριν αυτές μετατραπούν σε βασικό πυλώνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, ο κλάδος ήταν ακόμη τόσο πρωτόγονος ώστε, όταν έσπασε ένα πτερύγιο ανεμογεννήτριας στο μεγαλύτερο τότε αιολικό πάρκο της χώρας, ο Χοσέ Μανουέλ Εντρεκανάλες επιστράτευσε φίλο του windsurfer για να το επισκευάσει με τον ίδιο εξοπλισμό που χρησιμοποιούσε στις σανίδες του.
Σήμερα, ο Εντρεκανάλες είναι πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Acciona, μίας από τις μεγαλύτερες εταιρείες ανάπτυξης έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ισπανία. Πράγματι, η εικόνα του κλάδου έχει αλλάξει ριζικά. Οι ανανεώσιμες πηγές καλύπτουν πλέον περίπου το 60% της ηλεκτροπαραγωγής στο ισπανικό δίκτυο, έναντι περίπου 50% στην Ευρωπαϊκή Ένωση και περίπου ενός τρίτου παγκοσμίως.
Η μεγάλη αυτή ανάπτυξη έχει συμβάλλει στη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες είναι πλέον χαμηλότερες από τα επίπεδα πριν από την τελευταία σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ή την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Παράλληλα, η Ισπανία βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης των στόχων της για τις ΑΠΕ έως το 2030 και παραμένει μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης. Όμως ακριβώς αυτή η επιτυχία δημιουργεί τώρα ένα νέο πρόβλημα.
Η παραγωγή από ΑΠΕ το φετινό καλοκαίρι κινείται σε επίπεδα ρεκόρ, σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία του διαχειριστή Red Eléctrica. Οι τεράστιες επενδύσεις στα φωτοβολταϊκά τα τελευταία 15 χρόνια έχουν δημιουργήσει τόσο μεγάλη προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας σε ορισμένες ώρες της ημέρας, ώστε οι τιμές υποχωρούν συχνά κάτω από το μηδέν. Μέχρι τις 4 Σεπτεμβρίου, η Ισπανία είχε καταγράψει 681 ώρες με αρνητικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μέσα στο 2026, περισσότερες από όσες σε ολόκληρο το 2025. Για τους καταναλωτές, το φθηνό ρεύμα αποτελεί προφανές όφελος. Για τους επενδυτές όμως δημιουργεί πρόβλημα.
Όταν υπάρχει υπερπροσφορά, παραγωγοί αναγκάζονται να περιορίζουν την παραγωγή τους, ενώ η πολύ χαμηλή τιμή ηλεκτρικής ενέργειας δυσκολεύει την υπογραφή μακροπρόθεσμων συμβολαίων που χρειάζονται οι επενδυτές για να χρηματοδοτήσουν νέα projects. Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί είναι συχνά προστατευμένοι μέσω συμβάσεων σταθερών τιμών, όμως οι μικρότεροι είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στις διακυμάνσεις της spot αγοράς. Τους τελευταίους μήνες, τουλάχιστον τέσσερα ισπανικά projects ή εταιρείες ΑΠΕ έχουν βγει προς πώληση. Ο Πατρίσιο Άλβαρες, senior analyst του Bloomberg Intelligence, συνοψίζει το πρόβλημα λέγοντας ότι τα επενδυτικά σήματα έχουν αρχίσει να «παραμορφώνονται».
Η λύση των μπαταριών και το ισπανικό «κενό»
Οι μπαταρίες αποτελούν το «κλειδί» για την απορρόφηση της πλεονάζουσας ηλιακής ενέργειας και τη σταθεροποίηση του δικτύου, καθώς ενεργοποιούνται ακαριαία σε σχέση με το φυσικό αέριο. Ωστόσο, η Ισπανία υπολείπεται σημαντικά. Το 2025 διέθετε μόλις 400 MW εγκατεστημένης ισχύος, μέγεθος που μεταφράζεται σε λιγότερο από το 2% του εθνικού στόχου των 22,5 GW για το 2030. Παρά τις προβλέψεις για υπερτριπλασιασμό της ισχύος μέσα στο 2026, γραφειοκρατία και έλλειψη ώριμης αγοράς φρενάρουν τους επενδυτές.
Η Μαδρίτη επιχειρεί τώρα να «τρέξει» τις αδειοδοτήσεις, έχοντας ήδη διοχετεύσει σχεδόν 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε προγράμματα στήριξης. Ο υφυπουργός Ενέργειας, Χοάν Γκροϊζάρντ, εκτιμά ότι η αγορά βρίσκεται στην αφετηρία μιας εκθετικής ανάπτυξης, με χιλιάδες MW να είναι υπό αδειοδότηση. Το στοίχημα πάντως παραμένει τεχνολογικό, καθώς οι μπαταρίες 2-4 ωρών είναι ήδη ανταγωνιστικές έναντι του αερίου, η αποθήκευση μεγαλύτερης διάρκειας παραμένει ακριβή.
Το γεωγραφικό πλεονέκτημα της Ιβηρικής
Η γεωγραφία λειτουργεί ως σύμμαχος. Η Ιβηρική Χερσόνησος αποτελεί ένα ιδιότυπο «ενεργειακό νησί» με περιορισμένες διασυνδέσεις προς τη Γαλλία, γεγονός που την προστάτευσε από την πρόσφατη ενεργειακή κρίση. Με άφθονο ήλιο, άνεμο, διαθέσιμες εκτάσεις και ισχυρό δίκτυο υδροηλεκτρικών ταμιευτήρων, η Ισπανία έχει όλα τα φόντα να πρωταγωνιστήσει, αρκεί να λύσει τον γρίφο της αποθήκευσης.
Το μεγάλο blackout του Απριλίου του 2025 στην Ιβηρική Χερσόνησο, που άφησε 50 εκατ. ανθρώπους χωρίς ρεύμα για μισή ημέρα, αποκάλυψε τα όρια των υποδομών. Τα προκαταρκτικά ευρήματα δείχνουν ότι το δίκτυο αδυνατούσε να διαχειριστεί τις απότομες διακυμάνσεις συχνότητας από τα φωτοβολταϊκά του Νότου. Σήμερα, οι επενδύσεις στο ισπανικό δίκτυο περιορίζονται στο 0,3% του ΑΕΠ, η χαμηλότερη αναλογία επενδύσεων δικτύου προς ΑΠΕ στην ΕΕ, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει πλέον διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος για νέα έργα, μπαταρίες και data centers.
Σύμφωνα με το Bloomberg, για να ξεμπλοκάρει βιομηχανικές επενδύσεις 7 δισεκατομμυρίων ευρώ, η κυβέρνηση σχεδιάζει επενδύσεις 13,6 δισ. ευρώ στο δίκτυο έως το 2030, στοχεύοντας σε δεκατετραπλασιασμό της χωρητικότητας υψηλής τάσης. Όπως προειδοποιεί η Μάρτα Σάντσεθ, χωρίς νέο δίκτυο δεν αυξάνεται η ζήτηση, και χωρίς ζήτηση «παγώνουν» οι ΑΠΕ. Την ίδια ώρα, η αγορά αντιμετωπίζει το παράδοξο του «κανιβαλισμού» των μπαταριών, αν εγκατασταθούν πολλές μπαταρίες, οι διαφορές τιμών από τις οποίες κερδίζουν θα εξομαλυνθούν, καθιστώντας απαραίτητο ένα νέο, σταθερό μοντέλο αμοιβών.
Επενδυτικό comeback στην Ισπανία
Παρά τα εμπόδια, οι ενεργειακοί κολοσσοί βλέπουν ξανά μεγάλες ευκαιρίες στην Ισπανία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Grenergy Renovables, η οποία στρέφει ξανά το βλέμμα στην εγχώρια αγορά. Ο CEO της, Νταβίντ Ρουίθ ντε Αντρές, εκτιμά ότι η χώρα έχει την ιστορική ευκαιρία να λειτουργήσει ως «ενεργειακό νησί» με άκρως ανταγωνιστικές τιμές, υπό την προϋπόθεση όμως ότι θα τρέξουν οι αδειοδοτήσεις και η αποθήκευση σε μεγάλη κλίμακα.
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση είναι η ηλεκτροποίηση της οικονομίας. Αν και η Ισπανία πρωταγωνιστεί σε πράσινη παραγωγή, μόλις το 25% της οικονομίας της είναι ηλεκτροποιημένο, έναντι 23% του μέσου όρου της ΕΕ, με στόχο το 32% έως το 2030. Η στροφή της Moeve αποτυπώνει την τάση της αγοράς, η ιστορική πετρελαϊκή πούλησε το 70% των ορυκτών της assets, υλοποιώντας πλέον ένα θηριώδες επενδυτικό πλάνο 8 δισεκατομμύρια ευρώ σε καθαρές τεχνολογίες.
Ο κίνδυνος για το πράσινο πλεονέκτημα
Το επόμενο στάδιο απαιτεί ταυτόχρονη ανάπτυξη μπαταριών, ισχυρότερα δίκτυα και τόνωση της ζήτησης. Με την κλιματική κρίση να πιέζει, 5.000 θάνατοι από τον καύσωνα και μεγάλες φωτιές στη Μαδρίτη το φετινό καλοκαίρι του 2026, ο χρόνος μετρά αντίστροφα. Αν η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια δεν αυξηθεί άμεσα, τα επενδυτικά κίνητρα για δίκτυα και αποθήκευση κινδυνεύουν να ατονήσουν, απειλώντας το ισπανικό success story.
Διαβάστε ακόμη
Μαρία Αγγελικούση: Με ποιες κινήσεις χτίζει τον στόλο του αύριο
Δημήτρης Καπούνης (ΕΑΣ Νάξου): Πώς χτίζεται το μέλλον ενός αιωνόβιου συνεταιρισμού
Μεσσηνία: Ο Οκτώβριος είναι ο νέος Ιούνιος
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.