© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Η λειψυδρία και η ενεργειακή ασφάλεια μπορούν στο μέλλον να αντιμετωπίζονται μέσα από την ίδια πλωτή υποδομή. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από τη νέα έρευνα του Μίλτου Αλαμανιώτη, καθηγητή στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων και Μηχανικών Υπολογιστών του University of Texas at San Antonio, η οποία δημοσιεύτηκε στις 7 Αυγούστου 2026 στο MIT Science Policy Review. Η μελέτη εξετάζει τη δυνατότητα εγκατάστασης μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων σε πλωτές ή υπεράκτιες πλατφόρμες, οι οποίες θα μπορούν να παράγουν ταυτόχρονα ηλεκτρική ενέργεια χαμηλών εκπομπών άνθρακα και αφαλατωμένο νερό.
Η προοπτική είναι ιδιαίτερα σημαντική για παράκτιες περιοχές που αντιμετωπίζουν έντονη λειψυδρία και εξαρτώνται από ενεργοβόρες μονάδες αφαλάτωσης. Η μελέτη εντοπίζει τέτοιες συνθήκες στον Περσικό Κόλπο, στη Βόρεια Αφρική, σε νησιωτικά κράτη, αλλά και σε περιοχές της Μεσογείου που πλήττονται από ξηρασία. Δεν παρουσιάζει ωστόσο την πλωτή πυρηνική αφαλάτωση ως λύση για όλους. Αντίθετα, καταλήγει ότι η εφαρμογή της θα εξαρτηθεί τόσο από την τεχνολογία όσο και από την ικανότητα των κρατών να απαντήσουν σε δύσκολα ζητήματα ασφάλειας, περιβάλλοντος, θαλάσσιας δικαιοδοσίας και ευθύνης. Σε συνέντευξή του ο κ. Αλαμανιώτης εξηγεί τα βασικά συμπεράσματα της έρευνάς του και το πώς μια τεχνολογία που μέχρι πρόσφατα έμοιαζε περισσότερο με μελλοντικό σενάριο μπορεί να ενταχθεί στη συζήτηση για την ασφάλεια νερού και ενέργειας.
ΜΗΝΑΣ ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ: Τι ακριβώς είναι ένας πλωτός πυρηνικός σταθμός που συνδυάζεται με αφαλάτωση;
ΜΙΛΤΟΣ ΑΛΑΜΑΝΙΩΤΗΣ: Η βασική ιδέα είναι να έχουμε μια πλωτή ή υπεράκτια ενεργειακή εγκατάσταση που φιλοξενεί έναν μικρό αρθρωτό πυρηνικό αντιδραστήρα, έναν Small Modular Reactor (SMR). Ο αντιδραστήρας μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια, αλλά και θερμότητα. Οταν το σύστημα συνδυαστεί με εγκατάσταση αφαλάτωσης, μπορούμε ουσιαστικά από την ίδια υποδομή να παράγουμε δύο πράγματα: ηλεκτρισμό και γλυκό νερό. Οι περισσότεροι σχεδιασμοί που εξετάζονται σήμερα αφορούν αντιδραστήρες ηλεκτρικής ισχύος περίπου 50 έως 300 MW ανά μονάδα. Είναι μικρότεροι από τους συμβατικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες και σχεδιάζονται με έμφαση στην αρθρωτή κατασκευή, στα παθητικά συστήματα ασφαλείας και στη δυνατότητα τυποποιημένης παραγωγής.
Μ.ΤΣ: Πώς η πυρηνική ενέργεια δημιουργεί πόσιμο νερό;
Μ.ΑΛ.: Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι. Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται μπορεί να τροφοδοτεί μονάδες αντίστροφης ώσμωσης, ενώ η διαθέσιμη θερμότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε θερμικές τεχνολογίες αφαλάτωσης, όπως η απόσταξη πολλαπλών βαθμίδων (MED) ή η πολυβάθμια εκτόνωση (MSF). Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη συμπαραγωγή. Αντί ένα μέρος της θερμότητας να αποβάλλεται απλώς στο περιβάλλον, μπορεί να αξιοποιηθεί για την παραγωγή νερού. Θεωρητικά, λοιπόν, αυξάνεται η συνολική ενεργειακή απόδοση και μειώνεται η ένταση άνθρακα της αφαλάτωσης.
Μ.ΤΣ: Πρόκειται επομένως για μια τεχνολογία έτοιμη να δώσει λύση στη λειψυδρία;
Μ.ΑΛ.: Θα ήταν λάθος να το παρουσιάσουμε έτσι. Ενα από τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η πλωτή πυρηνική αφαλάτωση δεν αποτελεί καθολική τεχνολογική λύση. Είναι μια επιλογή υποδομής που μπορεί να έχει νόημα υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Δεν αρκεί να υπάρχει η τεχνολογία. Πρέπει μια χώρα να διαθέτει το κατάλληλο ρυθμιστικό πλαίσιο, θεσμική επάρκεια, μηχανισμούς περιβαλλοντικής εποπτείας και σαφή κατανομή των ευθυνών. Σε ένα πυρηνικό έργο αυτά είναι εξίσου σημαντικά με την ίδια τη μηχανική του εγκατάσταση.
Μ.ΤΣ: Το πρώτο ερώτημα που πιθανότατα θα κάνει κάποιος είναι αν υπάρχει κίνδυνος ραδιενέργειας στο νερό που παράγεται.
Μ.ΑΛ.: Η πυρηνική πηγή θερμότητας και το αφαλατωμένο νερό πρέπει να παραμένουν πλήρως διαχωρισμένα. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω διαδοχικών κυκλωμάτων ανταλλαγής θερμότητας, διαφορών πίεσης που εμποδίζουν την αντίστροφη ροή και συνεχούς ραδιολογικής παρακολούθησης. Η διασφάλιση της ραδιολογικής ακεραιότητας του παραγόμενου νερού είναι κρίσιμη. Και δεν αφορά μόνο την τεχνική ασφάλεια. Αφορά την εμπιστοσύνη του κοινού, τις σχέσεις μεταξύ γειτονικών κρατών και τελικά την κοινωνική και πολιτική αποδοχή μιας τέτοιας εγκατάστασης.
Μ.ΤΣ: Η λειτουργία ενός πυρηνικού αντιδραστήρα στη θάλασσα δεν δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους;
Μ.ΑΛ.: Βεβαίως. Το θαλάσσιο περιβάλλον είναι πολύ διαφορετικό από εκείνο ενός χερσαίου πυρηνικού σταθμού. Η συνεχής έκθεση στο αλμυρό νερό επιταχύνει τη διάβρωση και την κόπωση των υλικών. Παράλληλα πρέπει να ληφθούν υπόψη ακραία καιρικά φαινόμενα, τσουνάμι, άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η ίδια η ναυσιπλοΐα. Υπάρχει όμως και η διάσταση της ασφάλειας. Μία πλωτή πυρηνική εγκατάσταση μπορεί να είναι εκτεθειμένη σε δολιοφθορά, μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση, σύγκρουση με πλοίο, πειρατεία ή στρατιωτική ένταση. Και βέβαια υπάρχει η κυβερνοασφάλεια, καθώς τα σύγχρονα συστήματα βασίζονται σε ψηφιακούς ελέγχους και απομακρυσμένη παρακολούθηση.
Μ.ΤΣ: Εχει αποδειχθεί στην πράξη ότι ένας πλωτός πυρηνικός σταθμός μπορεί να λειτουργήσει;
Μ.ΑΛ.: Το σημαντικότερο επιχειρησιακό παράδειγμα είναι το Akademik Lomonosov της Rosatom. Διαθέτει δύο αντιδραστήρες KLT-40S, συνολικής ηλεκτρικής ισχύος περίπου 70 MW, και παρέχει ηλεκτρική ενέργεια και θερμότητα σε απομακρυσμένες κοινότητες της Αρκτικής. Η λειτουργία του δείχνει ότι η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας από πλωτή εγκατάσταση είναι τεχνικά εφικτή ακόμη και σε ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Πρέπει, όμως, να είμαστε προσεκτικοί: το Akademik Lomonosov δεν λειτουργεί ως ολοκληρωμένη μονάδα πυρηνικής αφαλάτωσης. Επομένως αποτελεί σημαντική εμπειρία για τους πλωτούς αντιδραστήρες, όχι όμως πλήρη επιβεβαίωση του μοντέλου που εξετάζουμε.
Μ.ΤΣ: Ποιες περιοχές του κόσμου θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν περισσότερο για τέτοιες εγκαταστάσεις;
Μ.ΑΛ.: Εκείνες όπου συναντώνται τρεις παράγοντες: μεγάλη ανάγκη για νερό, ενεργειακή ζήτηση και πρόσβαση στη θάλασσα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι χώρες του Περσικού Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ, όπου η αφαλάτωση αποτελεί ήδη βασικό στοιχείο της εθνικής ασφάλειας νερού. Αντίστοιχες προοπτικές υπάρχουν σε άνυδρες παράκτιες περιοχές της Βόρειας Αφρικής και της Νότιας Αμερικής, σε νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού και της Καραϊβικής και σε περιοχές της Μεσογείου που αντιμετωπίζουν αυξανόμενη ξηρασία.
Μ.ΤΣ: Η Μεσόγειος όμως έχει και έντονες γεωπολιτικές ιδιαιτερότητες. Θα μπορούσε ένας πλωτός πυρηνικός σταθμός να δημιουργήσει νέες εντάσεις;
Μ.ΑΛ.: Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα. Οι πλωτές πυρηνικές εγκαταστάσεις δεν βρίσκονται σε γεωπολιτικό κενό. Η εγκατάστασή τους συνδέεται με Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες, χωρικά ύδατα, περιβαλλοντικές επιπτώσεις που μπορεί να ξεπερνούν τα σύνορα και ζητήματα εθνικής κυριαρχίας. Σε περιοχές όπως η Ανατολική Μεσόγειος ή η Νότια Σινική Θάλασσα, όπου υπάρχουν ήδη θαλάσσιες διαφορές, μια τέτοια εγκατάσταση θα μπορούσε να θεωρηθεί είτε ευκαιρία συνεργασίας είτε παράγοντας που μεταβάλλει τις περιφερειακές ισορροπίες.
Μ.ΤΣ: Ποιος θα έχει όμως την ευθύνη ενός πυρηνικού σταθμού που ουσιαστικά είναι κινητός;
Μ.ΑΛ.: Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα νομικά και ρυθμιστικά προβλήματα. Φανταστείτε έναν πλωτό αντιδραστήρα που κατασκευάζεται σε ένα κράτος, φέρει τη σημαία ενός δεύτερου και λειτουργεί στην ΑΟΖ ενός τρίτου. Ποια Αρχή είναι υπεύθυνη για την αδειοδότηση; Ποιος πραγματοποιεί τους ελέγχους; Και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη εάν υπάρξει ατύχημα; Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) προσφέρει το γενικό νομικό πλαίσιο, αλλά δεν δημιουργήθηκε έχοντας κατά νου κινητές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Ακόμη και το εάν ένας πλωτός πυρηνικός σταθμός πρέπει να θεωρείται πλοίο, εγκατάσταση ή άλλη θαλάσσια κατασκευή δημιουργεί ζητήματα που δεν έχουν επιλυθεί πλήρως.
Μ.ΤΣ: Ποιος θα μπορούσε να χρηματοδοτεί και να λειτουργεί αυτές τις εγκαταστάσεις;
Μ.ΑΛ.: Η έρευνα εξετάζει τέσσερα βασικά μοντέλα. Το πρώτο είναι το εθνικό κρατικό μοντέλο, όπου το κράτος διατηρεί τον έλεγχο της χρηματοδότησης, της αδειοδότησης και της λειτουργίας. Το δεύτερο είναι το μοντέλο κατασκευή – ιδιοκτησία – λειτουργία (Build-Own-Operate – BOO), στο οποίο ο προμηθευτής της τεχνολογίας κατασκευάζει, κατέχει και λειτουργεί τη μονάδα και η χώρα υποδοχής λαμβάνει ηλεκτρική ενέργεια ή νερό. Το τρίτο είναι μια Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα, ενώ το τέταρτο είναι ένα περιφερειακό ή πολυμερές κοινοπρακτικό σχήμα, στο οποίο περισσότερες χώρες μοιράζονται το κόστος, την εποπτεία και τους κινδύνους. Κανένα μοντέλο δεν είναι ιδανικό για όλες τις περιπτώσεις. Περισσότερος εθνικός έλεγχος σημαίνει μεγαλύτερες απαιτήσεις σε κεφάλαια και τεχνογνωσία. Η ανάθεση στον προμηθευτή μπορεί να επιταχύνει την ανάπτυξη, δημιουργεί όμως μεγαλύτερη εξάρτηση. Τα πολυμερή σχήματα μοιράζουν τον κίνδυνο, αλλά απαιτούν υψηλό επίπεδο πολιτικής και θεσμικής εμπιστοσύνης.
Μ.ΤΣ: Γιατί η έρευνα δίνει τόσο μεγάλη έμφαση στη γεωπολιτική;
Μ.ΑΛ.: Επειδή ένας πλωτός πυρηνικός σταθμός δεν είναι απλώς μια ενεργειακή εγκατάσταση. Δημιουργεί μια μακροχρόνια σχέση ανάμεσα στη χώρα που παρέχει την τεχνολογία και στη χώρα που τη χρησιμοποιεί. Ο προμηθευτής μπορεί να παρέχει για πολλά χρόνια πυρηνικό καύσιμο, συντήρηση, τεχνική υποστήριξη, εκπαίδευση, ψηφιακά συστήματα και διαχείριση χρησιμοποιημένου καυσίμου. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να δημιουργηθεί στρατηγική εξάρτηση γύρω από δύο από τα σημαντικότερα αγαθά για ένα κράτος: το νερό και την ενέργεια. Γι’ αυτό και η συγκεκριμένη τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει και ως εργαλείο ενεργειακής διπλωματίας και γεωπολιτικής επιρροής.
Μ.ΤΣ: Ποιο είναι τελικά το βασικό συμπέρασμα της έρευνάς σας;
Μ.ΑΛ.: Οτι πρέπει να δούμε την ενέργεια και το νερό όχι ως δύο ξεχωριστές υποδομές, αλλά ως ένα ενιαίο σύστημα. Σε ορισμένες παράκτιες περιοχές που αντιμετωπίζουν λειψυδρία και ενεργειακή ανασφάλεια, οι πλωτοί πυρηνικοί σταθμοί σε συνδυασμό με αφαλάτωση θα μπορούσαν να αποτελέσουν μία στρατηγική επιλογή. Δεν είναι όμως μια λύση που μπορεί να εφαρμοστεί παντού. Η τεχνολογία είναι μόνο ένα μέρος της εξίσωσης. Χρειάζονται σαφείς κανόνες, διεθνής συνεργασία, αξιόπιστη εποπτεία, περιβαλλοντική προστασία και ξεκάθαρη κατανομή ευθυνών. Το ερώτημα επομένως δεν είναι μόνο εάν μπορούμε να κατασκευάσουμε έναν πλωτό πυρηνικό σταθμό που παράγει νερό, αλλά αν μπορούμε να δημιουργήσουμε το θεσμικό και διεθνές πλαίσιο μέσα στο οποίο αυτός θα μπορεί να λειτουργεί με ασφάλεια και αξιοπιστία για δεκαετίες.
Διαβάστε ακόμη
«Καίνε» την αγορά οι εγγυητικές: Ο δύσκολος λογαριασμός για τις επιχειρήσεις
Sold out η Αθήνα το Σαββατοκύριακο από τη συναυλία της Αννας Βίσση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.