Η επιστροφή των πλοίων μετά την εκεχειρία συνοδεύεται από μια νέα διεκδίκηση της Τεχεράνης. Περισσότερο έλεγχο στις διελεύσεις, νέες διαδικασίες και πιθανές οικονομικές επιβαρύνσεις που προκαλούν ανησυχία σε πλοιοκτήτες και αγορές.
Για πρώτη φορά από την έναρξη της κρίσης, η μεγαλύτερη απειλή για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ δεν φαίνεται να είναι ένας νέος γύρος πυραυλικών επιθέσεων.
Το πραγματικό διακύβευμα μετατοπίζεται πλέον στους κανόνες λειτουργίας του σημαντικότερου θαλάσσιου περάσματος του κόσμου.
Η εκεχειρία των 60 ημερών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχει επιτρέψει σταδιακά την επιστροφή των εμπορικών πλοίων σε έναν θαλάσσιο διάδρομο από τον οποίο διέρχεται σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ταυτόχρονα, όμως, η Τεχεράνη επιχειρεί να αξιοποιήσει το νέο περιβάλλον για να αποκτήσει κάτι που επί χρόνια επιδίωκε αλλά δεν είχε καταφέρει: μεγαλύτερο επιχειρησιακό και πολιτικό έλεγχο στη ναυσιπλοΐα των Στενών.
Πίσω από τις στρατιωτικές ανακοινώσεις και τις διπλωματικές διαβουλεύσεις διαμορφώνεται μια νέα πραγματικότητα, η οποία μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο την ασφάλεια των πλοίων αλλά και το κόστος του παγκόσμιου εμπορίου.
Η πρόσφατη ανακοίνωση του στρατηγείου Khatam al-Anbiya δεν αποτελεί απλώς μία ακόμη στρατιωτική προειδοποίηση. Η Τεχεράνη ζητά πλέον από τα δεξαμενόπλοια και τα εμπορικά πλοία να χρησιμοποιούν τη διαδρομή που έχει ορίσει η ίδια στα βόρεια των Στενών, κοντά στο νησί Λάρακ, αποφεύγοντας τον νότιο διάδρομο που βρίσκεται στα χωρικά ύδατα του Ομάν και όπου η προστασία παρέχεται κυρίως από αμερικανικές δυνάμεις.
Με άλλα λόγια, το Ιράν επιχειρεί να μεταφέρει την πρωτοβουλία των κινήσεων από τη θάλασσα στη διαδικασία ελέγχου της ναυσιπλοΐας.
Η προειδοποίηση είναι σαφής. Όποιο πλοίο αποκλίνει από τη διαδρομή που εγκρίνει η Τεχεράνη ή δεν συμμορφώνεται με τις οδηγίες της, κινδυνεύει – σύμφωνα με το ίδιο το ιρανικό μήνυμα – να αντιμετωπίσει «άμεση και αποφασιστική αντίδραση». Το μήνυμα έγινε ακόμη πιο ηχηρό μετά τις επιθέσεις των Φρουρών της Επανάστασης εναντίον του containership Ever Lovely και του υπερδεξαμενόπλοιου Tiku, τα οποία κινούνταν μέσω του νοτίου διαδρόμου.
Παρά τις απειλές, η εικόνα στη ναυτιλιακή αγορά παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση. Τα στοιχεία της Signal δείχνουν ότι οι διελεύσεις δεξαμενόπλοιων έχουν αυξηθεί περισσότερο από τέσσερις φορές μέσα σε λίγες ημέρες. Εταιρείες όπως η Hapag-Lloyd, η Maersk, η Nordic American Tankers και η Norden έχουν ήδη επαναφέρει πλοία τους στα κανονικά δρομολόγια, κρίνοντας ότι ο κίνδυνος είναι πλέον περισσότερο διαχειρίσιμος. Οι ναύλοι υποχωρούν από τα ακραία επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την κορύφωση της κρίσης, ενώ και τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου μειώνονται αισθητά. Ωστόσο, κανείς στην αγορά δεν μιλά ακόμη για πλήρη επιστροφή στην κανονικότητα. Οι περίπου 135 ημερήσιες διελεύσεις που καταγράφονταν πριν από την κρίση απέχουν ακόμη σημαντικά από τα σημερινά επίπεδα.
Το Ομάν κρατά το κλειδί
Την ίδια ώρα, η πιο κρίσιμη διαπραγμάτευση δεν διεξάγεται ούτε πάνω στα πολεμικά πλοία ούτε στις αίθουσες των στρατιωτικών επιτελείων. Διεξάγεται στη Μουσκάτ.
Το Ομάν, που επί δεκαετίες λειτουργεί ως ο πιο αξιόπιστος διαμεσολαβητής μεταξύ Δύσης και Ιράν, βρίσκεται αντιμέτωπο με ίσως τη δυσκολότερη εξίσωση της σύγχρονης ιστορίας του.
Από τη μία πλευρά βρίσκεται η Τεχεράνη, η οποία επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερο θεσμικό ρόλο στη διαχείριση των Στενών. Από την άλλη βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν οποιαδήποτε μορφή οικονομικής επιβάρυνσης για τη διέλευση των πλοίων. Σύμφωνα με πληροφορίες διεθνών μέσων, στο τραπέζι βρίσκεται ακόμη και η δημιουργία ενός νέου συστήματος χρεώσεων για υπηρεσίες ασφαλείας ή διαχείρισης της ναυσιπλοΐας. Τυπικά δεν θα πρόκειται για «διόδια». Ουσιαστικά όμως θα μπορούσε να έχει ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα.
Η επόμενη κρίση ίσως να μην είναι στρατιωτική
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο για τη διεθνή ναυτιλία είναι ότι η κρίση στα Στενά του Ορμούζ φαίνεται να αλλάζει μορφή. Οι νάρκες εξακολουθούν να βρίσκονται στα κύρια κανάλια διέλευσης.
Οι στρατιωτικές δυνάμεις παραμένουν σε επιφυλακή. Όμως η πραγματική μάχη μεταφέρεται πλέον στη διαμόρφωση των κανόνων που θα διέπουν τη λειτουργία του σημαντικότερου ενεργειακού περάσματος του πλανήτη. Εάν το Ιράν κατορθώσει να επιβάλει έναν μηχανισμό ελέγχου της κυκλοφορίας ή ακόμη και ένα σύστημα οικονομικών χρεώσεων, έστω και με διαφορετική ονομασία, θα πρόκειται για τη μεγαλύτερη αλλαγή που έχει γνωρίσει το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ εδώ και δεκαετίες. Και αυτή είναι ίσως η εξέλιξη που σήμερα υποτιμούν περισσότερο οι διεθνείς αγορές.
Διαβάστε ακόμη
Η κληρονομιά που διχάζει την εφοπλιστική οικογένεια Καρνέση – Στα δικαστήρια η νέα σύγκρουση (pics)
Παρέμβαση Πιερρακάκη: Η Ευρώπη χρειάζεται νέους πόρους, όχι μόνο λογιστική συζήτηση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.