Σε κατάσταση συναγερμού έχει τεθεί το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνηση για τις επιπτώσεις από το νέο ενεργειακό σοκ που προκαλεί το κλείσιμο του Αγωγού Ανατολής-Δύσης από τη Σαουδική Αραβία, με τις αποφάσεις για νέες παρεμβάσεις σε καύσιμα, ρεύμα και επίδομα θέρμανσης να τοποθετούνται την επόμενη εβδομάδα.
Οι εξελίξεις θα συζητηθούν και στο Eurogroup της Παρασκευής στο Δουβλίνο υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη, ενώ οι εντεινόμενες πιέσεις στις διεθνείς αγορές οδηγούν σε νέο γύρο παρεμβάσεων από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Ωστόσο οι προσδοκίες για κοινές πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο παραμένουν εξαιρετικά συγκρατημένες. Παρότι η νέα φάση της ενεργειακής κρίσης αποκτά πλέον πανευρωπαϊκό χαρακτήρα, κάθε χώρα φαίνεται ότι και πάλι – όπως και την άνοιξη – θα πορευθεί μόνη της σε αποφάσεις.
Εν αναμονή για αποφάσεις
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος επαναφέρει στο προσκήνιο τα σενάρια για μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Το πρωί της Τετάρτης πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, χωρίς να ληφθούν οριστικές αποφάσεις. Η κυβέρνηση παρακολουθεί την κατάσταση και αξιολογεί τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές, καθώς το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια διάρκεια και τι διαστάσεις τείνει να λάβει η νέα άνοδος.
Στο οικονομικό επιτελείο κάνουν λόγο για δημοσιονομικές εφεδρείες (της τάξεως ύψους 130 έως 150 εκατ. ευρώ ενδεχομένως) και εξετάζουν τρόπους αξιοποίησής τους. Το ποσό θα πρέπει να καλύψει πιθανές νέες παρεμβάσεις για βενζίνες και ντίζελ, αλλά και τις ανάγκες του επιδόματος θέρμανσης.
Στο μέτωπο των υγρών καυσίμων, οι αποφάσεις θα ληφθούν πριν το τέλος Σεπτεμβρίου. Για το πετρέλαιο θέρμανσης αντιθέτως, στο οικονομικό επιτελείο λένε πως υπάρχει περιθώριο έως και ένα μήνα για την αποτίμηση των δεδομένων, καθώς η διάθεσή του με μειωμένο Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης ξεκινά στις 15 Οκτωβρίου. Στην πραγματικότητα όμως οι αποφάσεις δεν μπορούν να περιμένουν τόσο πολύ, καθώς αρχές Οκτωβρίου ήδη το υπουργείο Οικονομικών πρέπει να καταθέσει στη Βουλή αλλά και στις Βρυξέλλες το προσχέδιο του νέου προϋπολογισμού για το 2027.
Άμεσες παρεμβάσεις
Για τα υγρά καύσιμα, η κυβέρνηση κινείται στον άξονα των μέτρων που είχε λάβει και την άνοιξη: παράταση ή ενίσχυση της υφιστάμενης επιδότησης στο diesel, η οποία ανέρχεται σε 10 λεπτά ανά λίτρο, ενώ δεν αποκλείεται ένα νέο Fuel Pass για ΙΧ και μοτοσυκλέτες, εφόσον οι τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα και η επιβάρυνση στην αντλία συνεχιστεί.
Από το πρώτο τρίμηνο του πολέμου είχαν διατεθεί συνολικά 800 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των συνεπειών από τα κύματα ενεργειακής ακρίβειας. Οι παρεμβάσεις αυτές, όπως εκτιμούν στο υπουργείο Οικονομικών, συνέβαλαν στη στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία διαμορφώθηκε σε ανάπτυξη 1,9% κατά το τρίμηνο του πολέμου.
Ο “γρίφος” ολοκληρώνεται με τις αποφάσεις για επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης, του ηλεκτρικού ρεύματος και του φυσικού αερίου. Στα μέτρα που ανακοινώθηκαν από την έναρξη του πολέμου , δεν περιλαμβανόταν αυξημένη επιδότηση για αυτά, ενώ η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης σταμάτησε τον Απρίλιο.
Πλέον όμως, το σκηνικό έχει αλλάξει: ο χειμώνας είναι μπροστά και η τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης αναμένεται να είναι υψηλότερη κατά περισσότερο από 50%, γεγονός που ενισχύει την πίεση για προσαρμογές στην πολιτική στήριξης.
Η εξέλιξη αυτή υποχρεώνει την κυβέρνηση να εξετάζει αλλαγές στο επίδομα θέρμανσης ή απευθείας επιδότηση στην αντλία. Η δραστική μείωση της τιμής του Ειδικού Φόρου στο πετρέλαιο θέρμανσης πάντως δεν φαίνεται να κερδίζει έδαφος, καθώς θεωρείται πως θα οδηγούσε σε έξαρση του λαθρεμπορίου καυσίμων.
Ωστόσο, πλέον, 800 εκατ. ευρώ «δεν υπάρχουν» για να διατεθούν εκ νέου για επιδοτήσεις. Για τον λόγο αυτό, στην αγορά συζητούν ήδη για παράλληλες κινήσεις και από τα διυλιστήρια, με μειώσεις τιμών που θα μπορούσαν να περιορίσουν μέρος της επιβάρυνσης.
Παράλληλα, εξετάζεται αν και οι τράπεζες θα μπορέσουν να συμβάλουν, με εκπτώσεις ή προσφορές και διευκολύνσεις στις αγορές καυσίμων. Πρόκειται για παρεμβάσεις που δεν θα επιβάρυναν άμεσα τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά θα μπορούσαν να προσφέρουν προσωρινά ανακούφιση στους καταναλωτές.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Σε κάθε περίπτωση όμως, με κρατικές ή άλλες επιδοτήσεις δεν λύνεται το σοβαρό πρόβλημα με τους αγωγούς πετρελαίου: η διακοπή τροφοδοσίας της Ευρώπης από τη Σαουδική Αραβία προμηνύει όχι απλώς νέες πιέσεις στις τιμές, αλλά πραγματικές ελλείψεις διεθνώς! “Εκτός από πίεση για επιδότηση της κατανάλωσης, υπάρχει ανάγκη και για περιορισμό της κατανάλωσης, όταν ένα αγαθό βρίσκεται σε έλλειψη” λένε στο οικονομικό επιτελείο, καθώς οι ποσότητες καυσίμων που φτάνουν στα διυλιστήρια της Ευρώπης λιγοστεύουν.
Το ζήτημα των επιδοτήσεων, των τιμών και της επάρκειας θα τεθεί στο επίκεντρο του Eurogroup, που συνεδριάζει την Παρασκευή στο Δουβλίνο υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη. Οι υπουργοί Οικονομικών καλούνται να εξετάσουν τις επιπτώσεις της ενεργειακής αναταραχής σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αλλά και τα περιθώρια αντίδρασης χωρίς νέα δημοσιονομική εκτροπή.
Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν διαφαίνονται πρόσθετα περιθώρια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η βασική γραμμή παραμένει ότι κάθε χώρα θα πρέπει να αποφασίσει αυτόνομα για τα μέτρα που θα λάβει, εντός των ορίων αντοχών της οικονομίας τους. Η Γερμανία, για παράδειγμα, εξετάζει προσωρινή μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα από 19% σε 7%, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση των καταναλωτών.
Ωστόσο, οι δημοσιονομικές και οικονομικές συνθήκες διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Η Γερμανία προσπαθεί να ανακτήσει την αναπτυξιακή της δυναμική ώστε να μη «ξεμείνει από καύσιμα» η οικονομία της. Αντιθέτως η Ελλάδα και χώρες όπως Ιταλία και Γαλλία αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις, λόγω του υψηλού δημόσιου χρέους τους που τις απειλεί με νέα κρίση.
Για το λόγο αυτό η Κομισιόν είχε κινηθεί περιοριστικά την άνοιξη, βάζοντας «φρένο» στα μέτρα επιδότησης, προκειμένου να αποτραπεί ένας νέος κύκλος υπερβολικών κρατικών ενισχύσεων και ελλειμμάτων, όπως εκείνος της περιόδου 2022-2023. Η Αθήνα, ωστόσο, θεωρεί ότι μπορεί να δικαιολογήσει «έκτακτες δαπάνες για έκτακτες ανάγκες», καθώς διαθέτει ταμειακά αποθέματα. Ο συνδυασμός όλων των παραγόντων και καταστάσεων θα οδηγήσει στις τελικές αποφάσεις που αναμένονται την επόμενη εβδομάδα, με βασικό κριτήριο τη διάρκεια και την ένταση της ενεργειακής πίεσης, αλλά και τις αντοχές της ελληνικής οικονομίας.
Διαβάστε ακόμη
Αμερικανικές τράπεζες: Βλέπουν ευκαιρία δισεκατομμυρίων στην ευρωπαϊκή μάχη για το AI
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.