Η προσωρινή αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν και η σταδιακή αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ αφαιρούν ένα σημαντικό βάρος από την παγκόσμια οικονομία. Οι τιμές του πετρελαίου αποκλιμακώνονται, οι ενεργειακές αγορές σταθεροποιούνται και οι φόβοι για μια βαθύτερη κρίση στην προσφορά καυσίμων έχουν περιοριστεί αισθητά. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Citigroup, το τέλος ενός κινδύνου ενδέχεται να σηματοδοτεί την αρχή ενός άλλου, πιθανώς ακόμη μεγαλύτερου. Η αμερικανική τράπεζα, σύμφωνα με το Reuters, προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο σοκ από την πλευρά της προσφοράς, αυτή τη φορά όχι εξαιτίας γεωπολιτικών εξελίξεων αλλά λόγω ενός ακραίου κλιματικού φαινομένου που μπορεί να επηρεάσει σχεδόν κάθε πτυχή της οικονομικής δραστηριότητας.
Παρότι η ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν έχει περιορίσει ορισμένους από τους μεγαλύτερους κινδύνους για την παγκόσμια ανάπτυξη, η Citi επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή δεν έχουν ακόμη εξαλειφθεί. Οι ζημιές στις υποδομές είναι εκτεταμένες, ενώ η μακροχρόνια βιωσιμότητα της συμφωνίας παραμένει αβέβαιη. Παρά ταύτα, η διεθνής οικονομία έχει καταφέρει να απορροφήσει μια παρατεταμένη περίοδο τιμών πετρελαίου άνω των 100 δολαρίων το βαρέλι και πλέον εκτιμάται ότι θα αναπτυχθεί με ρυθμό περίπου 2,5% φέτος, έναντι 2,9% πριν από την έναρξη της κρίσης.
Το νέο σοκ έρχεται από το κλίμα
Η μεγαλύτερη ανησυχία της Citigroup δεν αφορά πλέον την ενέργεια αλλά το ενδεχόμενο εκδήλωσης ενός εξαιρετικά ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο. Η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) εκτιμά πλέον ότι η πιθανότητα εκδήλωσής του ξεπερνά το 95%, με διάρκεια έως τον Μάρτιο του 2027. Παράλληλα, αποδίδει πιθανότητα 63% να εξελιχθεί σε πολύ ισχυρό ή ακόμη και «σούπερ» Ελ Νίνιο μέχρι το τέλος του έτους.
Το γεγονός ότι η Citi αφιερώνει ολόκληρη την ανάλυσή της για τις παγκόσμιες οικονομικές προοπτικές στις πιθανές επιπτώσεις του συγκεκριμένου κλιματικού φαινομένου αποτελεί ένδειξη της σοβαρότητας με την οποία αντιμετωπίζει τον συγκεκριμένο κίνδυνο.
Το Ελ Νίνιο αποτελεί μία από τις βασικές πηγές μεταβλητότητας του παγκόσμιου κλίματος. Εμφανίζεται συνήθως κάθε τρία έως πέντε χρόνια, εξελίσσεται σταδιακά κατά τη διάρκεια του έτους και κορυφώνεται προς το τέλος του, προκαλώντας σημαντικές μεταβολές στις θερμοκρασίες και στις βροχοπτώσεις σε μεγάλες περιοχές του πλανήτη, από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Νότια Αμερική έως την Ινδία, τη Νοτιοανατολική Ασία, την Αυστραλία και μεγάλα τμήματα της Αφρικής.
Γιατί μπορεί να κοστίσει τρισεκατομμύρια
Σύμφωνα με τη Citi, οι οικονομικές συνέπειες ενός τόσο ισχυρού επεισοδίου δεν περιορίζονται στη διάρκεια του ίδιου του φαινομένου. Αντίθετα, επηρεάζουν για πολλά χρόνια τη γεωργική παραγωγή, την παραγωγή ενέργειας, τις μεταφορές, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την παραγωγικότητα της εργασίας.
Μελέτες που έχουν εξετάσει τις επιπτώσεις σε 147 οικονομίες κατά την περίοδο 1960-2019 καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι οι ζημιές από ένα ισχυρό Ελ Νίνιο παραμένουν ορατές ακόμη και πέντε χρόνια μετά την εκδήλωσή του, ενώ στις περισσότερο πληγείσες χώρες οι επιπτώσεις μπορεί να διαρκέσουν έως και δεκατέσσερα χρόνια.
Το οικονομικό κόστος των προηγούμενων επεισοδίων είναι ενδεικτικό. Το Ελ Νίνιο του 1982-1983 προκάλεσε σωρευτικές απώλειες παραγωγής που υπολογίζονται σε περίπου 4,1 τρισ. δολάρια. Το επεισόδιο του 1997-1998 θεωρείται το πιο δαπανηρό που έχει καταγραφεί, με συνολικό κόστος περίπου 5,7 τρισ. δολάρια, ενώ εκείνο του 2015-2016 υπολογίζεται ότι προκάλεσε ζημιές περίπου 3,9 τρισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχούσε περίπου στο 5% του παγκόσμιου ΑΕΠ εκείνης της περιόδου.
Το δυσμενές σενάριο της Citi
Η αμερικανική τράπεζα θεωρεί ότι το επεισόδιο του 2026-2027 μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο σοβαρό, καθώς εκδηλώνεται σε έναν πλανήτη που ήδη παρουσιάζει υψηλότερες θερμοκρασίες λόγω της μακροχρόνιας κλιματικής αλλαγής. Οι θερμοκρασίες των ωκεανών βρίσκονται ήδη κατά 0,3 έως 0,4 βαθμούς Κελσίου υψηλότερα σε σχέση με το προηγούμενο μεγάλο επεισόδιο, δημιουργώντας ένα πολύ δυσμενέστερο σημείο εκκίνησης.
Στο βασικό σενάριο, οι συνολικές απώλειες για την παγκόσμια οικονομία μέσα στην επόμενη πενταετία υπολογίζονται μεταξύ 3 και 3,5 τρισ. δολαρίων, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 3% του σημερινού παγκόσμιου ΑΕΠ.
Εάν όμως εξελιχθεί σε «σούπερ» Ελ Νίνιο, όπως δεν αποκλείει η NOAA, τότε το συνολικό κόστος μπορεί να εκτιναχθεί μεταξύ 5 και 7 τρισ. δολαρίων, αντιστοιχώντας έως και στο 6,4% του παγκόσμιου ΑΕΠ του 2026. Ένα τέτοιο μέγεθος θα πλησίαζε τις μεγαλύτερες οικονομικές καταστροφές που έχουν καταγραφεί από ακραία κλιματικά φαινόμενα.
Οι επιπτώσεις στην Ευρώπη και η ΕΚΤ
Με την πρώτη ματιά, η ευρωπαϊκή οικονομία φαίνεται να είναι λιγότερο εκτεθειμένη στις άμεσες συνέπειες του Ελ Νίνιο, καθώς βρίσκεται μακριά από τις περιοχές όπου εκδηλώνονται οι ισχυρότερες κλιματικές μεταβολές. Ωστόσο, η Citi προειδοποιεί ότι οι έμμεσες επιπτώσεις μπορεί να είναι σημαντικές.
Η Ευρώπη συμμετέχει ενεργά στο διεθνές εμπόριο αγροτικών προϊόντων και, ακόμη κι αν είναι σε μεγάλο βαθμό αυτάρκης σε βασικά τρόφιμα, δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη από μια παγκόσμια άνοδο των τιμών. Επιπλέον, η πρόσφατη ενεργειακή κρίση εξακολουθεί να επηρεάζει με χρονική υστέρηση το κόστος παραγωγής τροφίμων, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τις πληθωριστικές πιέσεις εάν συνδυαστεί με τις επιπτώσεις ενός ισχυρού Ελ Νίνιο.
Η Citi θεωρεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος αφορά τη στάση των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών. Σε αντίθεση με άλλες νομισματικές αρχές, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εμφανίζεται ιδιαίτερα ευαίσθητη απέναντι στον κίνδυνο αποσταθεροποίησης των πληθωριστικών προσδοκιών και έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα μπορούν να οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές τροφίμων. Εάν οι πληθωριστικές πιέσεις ενισχυθούν, δεν αποκλείεται να διατηρηθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα μια πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, επηρεάζοντας αρνητικά την ανάπτυξη και το κόστος δανεισμού στην ευρωζώνη.
Η Citi καταλήγει ότι, ενώ η διεθνής οικονομία φαίνεται να αφήνει πίσω της το ενεργειακό σοκ της Μέσης Ανατολής, βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με έναν νέο, διαφορετικό αλλά εξίσου επικίνδυνο αντίπαλο. Αυτή τη φορά, σύμφωνα πάντα με το Reuters οι εξελίξεις δεν θα καθοριστούν από τις γεωπολιτικές ισορροπίες, αλλά από τις δυνάμεις της φύσης, οι οποίες ενδέχεται να αποδειχθούν ακόμη πιο δαπανηρές για την παγκόσμια οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Επένδυση 1 δισ. στον Πρίνο για αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα
Πρόγραμμα «Κατασκευάζω – Νοικιάζω»: Σπίτια με φθηνό ενοίκιο και μηδέν φόρο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.