Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας, καθώς οι συνέπειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή εξαπλώνονται πολύ πέρα από τα πεδία των συγκρούσεων και επηρεάζουν σχεδόν κάθε πτυχή της οικονομικής δραστηριότητας – ακόμα και αν τελικά επέλθει οριστική συμφωνία. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας, οι πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού και η επανεμφάνιση πληθωριστικών κινδύνων συνθέτουν ένα περιβάλλον που θυμίζει προηγούμενα μεγάλα ενεργειακά σοκ, με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά η παγκόσμια οικονομία καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα πολλαπλές προκλήσεις.
Η τελευταία αξιολόγηση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης αποτυπώνει με σαφήνεια αυτή τη μεταβολή του κλίματος. Ανεξάρτητα από το αν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί πλήρως τους επόμενους μήνες, με φόντο την επερχόμενη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, οι οικονομικές επιπτώσεις θεωρούνται πλέον αναπόφευκτες. Ο οργανισμός εκτιμά ότι η ανάπτυξη θα κινηθεί χαμηλότερα από τις προηγούμενες προβλέψεις, ενώ ο πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλότερος για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Το βασικό πρόβλημα δεν περιορίζεται στην άμεση αύξηση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Οι επιπτώσεις διαχέονται σε ολόκληρη την οικονομία, επηρεάζοντας το κόστος μεταφορών, την αγροτική παραγωγή, τη βιομηχανία και τελικά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Η αύξηση των τιμών των λιπασμάτων, για παράδειγμα, δημιουργεί νέες πιέσεις στις τιμές των τροφίμων, ενώ η άνοδος του ενεργειακού κόστους συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους επιχειρήσεων σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις συνθήκες που επικρατούσαν πριν από το ξέσπασμα του πολέμου. Τότε, η παγκόσμια οικονομία εμφάνιζε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, με σημαντική στήριξη από τις επενδύσεις στην τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τις ψηφιακές υποδομές. Σήμερα, όμως, η ενίσχυση του πληθωρισμού περιορίζει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών, η επιχειρηματική εμπιστοσύνη υποχωρεί και οι δυσκολίες στον εφοδιασμό επανέρχονται στο προσκήνιο.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται στην Ασία, καθώς πολλές οικονομίες της περιοχής εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ενεργειακές εισαγωγές από τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, οι αναπτυσσόμενες χώρες αντιμετωπίζουν διπλό πρόβλημα, καθώς καλούνται να διαχειριστούν τόσο το αυξημένο κόστος εισαγωγών όσο και τις πιέσεις στα νομίσματά τους. Αντίστοιχα, ακόμη και οι χώρες του Κόλπου επηρεάζονται από τις αναταράξεις που προκαλεί η αβεβαιότητα στις εμπορικές και επενδυτικές ροές.
Ωστόσο, κανένα κράτος δεν παραμένει ανεπηρέαστο. Η σημερινή παγκοσμιοποιημένη οικονομία χαρακτηρίζεται από ισχυρές αλληλεξαρτήσεις και οι αναταράξεις σε μια περιοχή μεταφέρονται γρήγορα σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού, οι αγορές εμπορευμάτων και οι ενεργειακές υποδομές λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία, μεταδίδοντας τις πιέσεις από χώρα σε χώρα.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη παίζει το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές διόδους στον κόσμο. Η διακοπή της ομαλής ροής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου έχει αυξήσει το κόστος μεταφοράς και έχει δημιουργήσει ανησυχίες για την επάρκεια εφοδιασμού σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι οικονομολόγοι του ΟΟΣΑ επανεξέτασαν τις προβλέψεις τους για τα επόμενα δύο χρόνια. Στο ευνοϊκότερο σενάριο, όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις αποκλιμακώνονται σταδιακά και δημιουργούνται προϋποθέσεις ειρηνευτικής συμφωνίας, η παγκόσμια ανάπτυξη αναμένεται να επιβραδυνθεί αλλά να παραμείνει σε σχετικά διαχειρίσιμα επίπεδα. Οι τιμές της ενέργειας θα αρχίσουν να αποκλιμακώνονται μέσα στο 2026, ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει σταδιακά και οι κεντρικές τράπεζες δεν θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε επιθετική αυστηροποίηση της πολιτικής τους.
Υπάρχει όμως και το δυσμενές σενάριο. Εάν η συμφωνία δεν επέλθει και η σύγκρουση παραταθεί και οι διαπραγματεύσεις αποτύχουν να οδηγήσουν σε σταθερή αποκλιμάκωση, η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει να εισέλθει σε μια περίοδο ιδιαίτερα χαμηλής ανάπτυξης. Σε αυτό το περιβάλλον, αρκετές οικονομίες θα βρεθούν στα όρια της ύφεσης ή θα περάσουν σε αρνητικούς ρυθμούς, ενώ η ανεργία θα αυξηθεί και οι δημόσιοι προϋπολογισμοί θα δεχθούν σημαντικές πιέσεις.
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται στους παραδοσιακούς τομείς της οικονομίας. Ακόμη και κλάδοι που αποτελούν κινητήριες δυνάμεις της ανάπτυξης, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και οι ψηφιακές υποδομές, ενδέχεται να επηρεαστούν. Το αυξημένο ενεργειακό κόστος επιβαρύνει τη λειτουργία των κέντρων δεδομένων, ενώ οι ελλείψεις σε κρίσιμα υλικά και εξαρτήματα μπορεί να περιορίσουν την ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογικών εφαρμογών.
Παρά τις ανησυχίες, οι περισσότεροι αναλυτές εξακολουθούν να θεωρούν πιθανότερη μια σταδιακή αποκλιμάκωση της κρίσης. Ωστόσο, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, οι οικονομικές πληγές δεν θα επουλωθούν άμεσα. Η αποκατάσταση των υποδομών, η επαναλειτουργία των εμπορικών διαδρομών και η εξομάλυνση των αγορών θα απαιτήσουν χρόνο.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη μετατραπεί σε παγκόσμιο οικονομικό ζήτημα. Δεν επηρεάζει μόνο τις χώρες της περιοχής ή τους παραγωγούς ενέργειας. Επηρεάζει τις τιμές, τις επενδύσεις, την ανάπτυξη και την απασχόληση σε κάθε γωνιά του πλανήτη, υπενθυμίζοντας πόσο στενά συνδεδεμένη παραμένει η παγκόσμια οικονομία με τη γεωπολιτική σταθερότητα. Και κάπως έτσι, όλοι ευχόμαστε -fingers crossed- να μεταδοθεί την Κυριακή 14/6 η πολυπόθητη είδηση «υπογράφηκε η συμφωνία μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών».
Διαβάστε ακόμη
Οι Γάλλοι κάνουν μπίζνες με ΑΠΕ και πυρηνικά – Οι επαφές και το ελληνικό ενδιαφέρον
WSJ: Γιατί οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν εκτοξευθεί — ακόμη (γραφήματα)
Επιμένει ο Τραμπ: Η συμφωνία με το Ιράν έχει προγραμματιστεί να υπογραφεί αύριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.