Ένα μήνυμα για δέμα που δεν παραδόθηκε, μια υποτιθέμενη επιστροφή φόρου, ένας λογαριασμός που πρέπει να εξοφληθεί άμεσα ή μια προειδοποίηση ότι η τραπεζική πρόσβαση πρόκειται να μπλοκαριστεί. Το σενάριο αλλάζει, αλλά ο στόχος είναι συνήθως ο ίδιος: να οδηγηθεί ο χρήστης σε μια πλαστή ιστοσελίδα και να καταχωρίσει μόνος του τα στοιχεία της κάρτας ή τους κωδικούς του.
Το πρόβλημα γίνεται αντιληπτό συχνά λίγα δευτερόλεπτα αργότερα. Ένα λάθος στη διεύθυνση της ιστοσελίδας, μια ασυνήθιστη διατύπωση ή μια λεπτομέρεια που δεν ταιριάζει με την πραγματική σελίδα της τράπεζας αρκούν για να σημάνει συναγερμός.
Από εκείνη τη στιγμή, ο χρόνος αποκτά καθοριστική σημασία. Το μεγαλύτερο λάθος είναι η αναμονή μέχρι να εμφανιστεί μια ύποπτη χρέωση. Εφόσον τα στοιχεία υποβλήθηκαν στην πλαστή σελίδα, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εκτεθειμένα, ακόμη και εάν ο λογαριασμός δεν έχει ακόμη παρουσιάσει καμία ασυνήθιστη κίνηση.
Οι πρώτες ενέργειες μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τον κίνδυνο, αρκεί να γίνουν γρήγορα και από ασφαλή κανάλια.
Το πρώτο λεπτό: Μπλοκάρισμα της κάρτας
Η πρώτη κίνηση είναι το άμεσο πάγωμα της κάρτας, εφόσον η εφαρμογή της τράπεζας προσφέρει αυτή τη δυνατότητα.
Δεν υπάρχει λόγος να περιμένει κάποιος να διαπιστώσει εάν οι απατεώνες θα επιχειρήσουν να πραγματοποιήσουν συναλλαγή. Εάν σε μια πλαστή ιστοσελίδα έχουν καταχωριστεί ο αριθμός της κάρτας, η ημερομηνία λήξης και το CVV, τα συγκεκριμένα στοιχεία πρέπει να θεωρούνται πλέον εκτεθειμένα.
Το προσωρινό κλείδωμα λειτουργεί ως το πρώτο προστατευτικό μέτρο, όχι όμως ως οριστική λύση. Ανάλογα με το περιστατικό και τα δεδομένα που αποκαλύφθηκαν, μπορεί να χρειαστεί οριστική ακύρωση της κάρτας και αντικατάστασή της.
Γι’ αυτό αμέσως μετά το πάγωμα πρέπει να ακολουθήσει επικοινωνία με την τράπεζα.
Μέσα στα επόμενα λεπτά: Άμεση επικοινωνία με την τράπεζα
Η επικοινωνία πρέπει να γίνει αποκλειστικά μέσω επίσημου τηλεφωνικού αριθμού ή άλλου ασφαλούς καναλιού της τράπεζας. Δεν χρησιμοποιούμε αριθμούς τηλεφώνου, συνδέσμους ή στοιχεία επικοινωνίας που περιλαμβάνονταν στο ύποπτο SMS ή email.
Στον τραπεζικό υπάλληλο πρέπει να περιγραφεί με ακρίβεια τι συνέβη και, κυρίως, ποια στοιχεία καταχωρίστηκαν στην πλαστή ιστοσελίδα.
Άλλο επίπεδο κινδύνου υπάρχει όταν έχουν αποκαλυφθεί μόνο τα στοιχεία μιας κάρτας και διαφορετικό όταν έχουν δοθεί παράλληλα κωδικοί ηλεκτρονικής τραπεζικής ή κωδικοί μιας χρήσης.
Με βάση τις πληροφορίες αυτές, η τράπεζα μπορεί να προχωρήσει στις κατάλληλες ενέργειες για την προστασία της κάρτας και του λογαριασμού.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται εάν μετά το περιστατικό εμφανιστεί στο κινητό push notification για έγκριση συναλλαγής. Δεν εγκρίνουμε κανένα αίτημα εάν δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα ποια συναλλαγή αφορά.
Η «κόκκινη γραμμή» του OTP
Το περιστατικό γίνεται ακόμη πιο επείγον όταν μαζί με τα στοιχεία της κάρτας έχει δοθεί και κωδικός μιας χρήσης (OTP).
Οι πιο εξελιγμένες ιστοσελίδες phishing δεν περιορίζονται στην υποκλοπή του αριθμού και του CVV μιας κάρτας. Μπορούν να επιχειρήσουν να αποσπάσουν σε πραγματικό χρόνο και τον κωδικό που αποστέλλεται στο κινητό για την ολοκλήρωση μιας συναλλαγής.
Εάν έχει πληκτρολογηθεί OTP σε ύποπτη σελίδα, αυτό πρέπει να αναφερθεί αμέσως και ρητά στην τράπεζα. Το ίδιο ισχύει για PIN και κωδικούς πρόσβασης στο e-banking.
Κανένας τέτοιος κωδικός δεν πρέπει να κοινοποιείται επειδή ζητήθηκε μέσω SMS, email ή ιστοσελίδας στην οποία οδηγηθήκαμε μέσω κάποιου συνδέσμου.
Έλεγχος λογαριασμού και εκκρεμών συναλλαγών
Αφού γίνει η πρώτη επικοινωνία με την τράπεζα, ακολουθεί ο έλεγχος του λογαριασμού. Η είσοδος πρέπει να πραγματοποιηθεί από την επίσημη εφαρμογή mobile banking ή με απευθείας πληκτρολόγηση της πραγματικής ηλεκτρονικής διεύθυνσης της τράπεζας.
Ο σύνδεσμος που περιλαμβανόταν στο αρχικό μήνυμα δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ξανά.
Ο έλεγχος δεν αφορά μόνο τις ολοκληρωμένες χρεώσεις. Χρειάζεται προσοχή και στις εκκρεμείς συναλλαγές, καθώς και σε οποιαδήποτε κίνηση δεν αναγνωρίζεται.
Το ποσό δεν αποτελεί ασφαλές κριτήριο. Μια πολύ μικρή άγνωστη χρέωση δεν πρέπει να αγνοηθεί επειδή φαίνεται ασήμαντη. Κάθε συναλλαγή που δεν αναγνωρίζεται χρειάζεται έλεγχο και ενημέρωση της τράπεζας.
Χρήσιμη πρόσθετη προστασία είναι η ενεργοποίηση ειδοποιήσεων για κάθε συναλλαγή, ώστε οποιαδήποτε νέα κίνηση να γίνεται άμεσα αντιληπτή.
Τι γίνεται αν έχουν δοθεί και κωδικοί e-banking
Εάν η απάτη δεν περιορίστηκε στην κάρτα και στην πλαστή σελίδα καταχωρίστηκαν username ή password ηλεκτρονικής τραπεζικής, το επίπεδο κινδύνου είναι υψηλότερο.
Η τράπεζα πρέπει να ενημερωθεί άμεσα ώστε να δοθούν οι κατάλληλες οδηγίες για την προστασία της πρόσβασης στον λογαριασμό.
Παράλληλα, εάν ο ίδιος κωδικός πρόσβασης χρησιμοποιείται και σε άλλες διαδικτυακές υπηρεσίες, χρειάζεται να αλλάξει και εκεί. Η επαναχρησιμοποίηση ενός password μπορεί να επιτρέψει στους απατεώνες να επιχειρήσουν πρόσβαση όχι μόνο στην τραπεζική υπηρεσία αλλά και σε άλλους λογαριασμούς του χρήστη.
Η αλλαγή πρέπει να γίνεται από ασφαλή συσκευή και επίσημη ιστοσελίδα ή εφαρμογή, όχι μέσω του συνδέσμου που χρησιμοποιήθηκε στην απάτη.
Τα αποδεικτικά που δεν πρέπει να διαγραφούν
Η πρώτη αντίδραση μετά τη συνειδητοποίηση μιας απάτης μπορεί να είναι η διαγραφή του ύποπτου SMS ή email. Καλύτερα, όμως, να διατηρηθούν πρώτα τα στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν στην καταγραφή του περιστατικού.
Χρήσιμα μπορεί να αποδειχθούν screenshots του μηνύματος, η ηλεκτρονική διεύθυνση της πλαστής ιστοσελίδας και στοιχεία τυχόν ύποπτων συναλλαγών. Το υλικό μπορεί να χρειαστεί κατά την επικοινωνία με την τράπεζα ή σε περίπτωση αναφοράς του περιστατικού στις αρμόδιες αρχές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να επιστρέψει κάποιος στην πλαστή ιστοσελίδα για να συγκεντρώσει περισσότερα στοιχεία. Εάν το περιεχόμενο δεν είναι πλέον διαθέσιμο με ασφάλεια, δεν υπάρχει λόγος να ανοιχτεί ξανά ο ύποπτος σύνδεσμος.
Η απουσία χρέωσης δεν σημαίνει ότι πέρασε ο κίνδυνος
Ένα από τα πιο επικίνδυνα λάθη είναι η σκέψη ότι «αφού δεν χρεώθηκε τίποτα, μάλλον δεν έγινε ζημιά».
Η υποκλοπή των δεδομένων και η χρήση τους δεν είναι απαραίτητο να συμβούν ταυτόχρονα. Τα στοιχεία μπορεί να έχουν ήδη αποθηκευτεί και να χρησιμοποιηθούν αργότερα.
Γι’ αυτό η αντίδραση πρέπει να είναι ίδια είτε έχει εμφανιστεί ύποπτη συναλλαγή είτε όχι. Από τη στιγμή που τα στοιχεία της κάρτας υποβλήθηκαν σε πλαστή σελίδα, αντιμετωπίζονται σαν να έχουν ήδη περάσει σε τρίτους.
Δεν περιμένουμε την επόμενη ημέρα, δεν αναμένουμε την πρώτη χρέωση και δεν βασιζόμαστε στην υπόθεση ότι οι απατεώνες «δεν πρόλαβαν».
Από την πίεση των απατεώνων στην ταχύτητα αντίδρασης
Η αποτελεσματικότητα του phishing βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία τεχνητής αίσθησης επείγοντος. «Επιβεβαιώστε τώρα», «ο λογαριασμός σας θα μπλοκαριστεί», «το δέμα επιστρέφεται» ή «δικαιούστε επιστροφή χρημάτων» είναι μερικά από τα σενάρια που χρησιμοποιούνται για να περιοριστεί ο χρόνος σκέψης.
Όταν όμως η απάτη γίνει αντιληπτή, η ταχύτητα πρέπει να λειτουργήσει υπέρ του θύματος.
Πάγωμα της κάρτας, άμεση επικοινωνία με την τράπεζα, σαφής αναφορά των στοιχείων που αποκαλύφθηκαν, έλεγχος των συναλλαγών και προστασία των κωδικών αποτελούν τις βασικές κινήσεις.
Και κυρίως, η αμηχανία ή ο φόβος δεν πρέπει να οδηγήσουν σε καθυστέρηση. Οι απάτες phishing είναι σχεδιασμένες ακριβώς για να παρασύρουν τον χρήστη μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Το λάθος μπορεί πράγματι να γίνει σε δέκα δευτερόλεπτα. Η αντίδραση στα επόμενα δέκα λεπτά, όμως, μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για το εάν η διαρροή των στοιχείων θα εξελιχθεί σε πραγματική οικονομική ζημιά.
Διαβάστε ακόμη
500.000 ταμειακές στο «μάτι» της Εφορίας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.