Η παγκόσμια αγορά ντίζελ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη περίοδο ελλείψεων, η οποία δεν αναμένεται να τερματιστεί πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, προειδοποιεί ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η συρρίκνωση των εξαγωγών και η ταχεία εξάντληση των αποθεμάτων διατηρούν τις τιμές των καυσίμων σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Στη μηνιαία έκθεσή του για την αγορά πετρελαίου, Oil Market Report, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη, ο Οργανισμός επισημαίνει ότι ακόμη και η αναμενόμενη ανάκαμψη της παραγωγής των διυλιστηρίων προς το τέλος του έτους δεν θα επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
Η προειδοποίηση έρχεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία, καθώς η παγκόσμια αγορά εισέρχεται στην περίοδο αυξημένης χειμερινής κατανάλωσης με σημαντικά μειωμένα αποθέματα, ενώ οι νέες επιθέσεις στον Περσικό Κόλπο απειλούν να ανατρέψουν την εύθραυστη ανάκαμψη της ενεργειακής προσφοράς.
IEA: Τα αποθέματα δεν θα αναπληρωθούν πριν από το δεύτερο εξάμηνο του 2027
Σύμφωνα με την έκθεση, η αγορά ντίζελ και πετρελαίου εσωτερικής καύσης (gasoil) παρουσίασε ασυνήθιστη στενότητα κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026, παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περίοδος χαρακτηρίζεται συνήθως από ηπιότερη ζήτηση.
Η εξέλιξη αυτή συνδυάστηκε με πολύ μεγαλύτερη από τη συνηθισμένη μείωση των αποθεμάτων κατά το προηγούμενο τρίμηνο, αφήνοντας την αγορά χωρίς το απαραίτητο περιθώριο ασφαλείας ενόψει του χειμώνα.
Όπως επισημαίνει ο IEA, η συρρίκνωση των αποθεμάτων στέρησε από την παγκόσμια αγορά κρίσιμες ποσότητες καυσίμων ακριβώς πριν από την περίοδο κατά την οποία η ζήτηση αναμένεται να κορυφωθεί.
«Η μείωση των αποθεμάτων, η εκτίναξη των περιθωρίων διύλισης και η ενίσχυση της backwardation καταδεικνύουν την ανάγκη για πρόσθετες ποσότητες στην αγορά», αναφέρει ο Οργανισμός.
Το backwardation περιγράφει την κατάσταση κατά την οποία οι τιμές άμεσης παράδοσης είναι υψηλότερες από τις τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, αντανακλώντας την αυξημένη ζήτηση για άμεσα διαθέσιμα φορτία.
Ο IEA εκτιμά ότι, ακόμη και με την ταχεία ανάκαμψη της δραστηριότητας των διυλιστηρίων έως το τέλος του 2026, η προσφορά ντίζελ θα υπολείπεται της ζήτησης κατά το τέταρτο τρίμηνο.
Αυτό σημαίνει ότι η αναπλήρωση των αποθεμάτων που έχουν χαθεί, πέρα από τις συνηθισμένες εποχικές διακυμάνσεις, είναι απίθανο να πραγματοποιηθεί πριν από το δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους.
Μειώθηκαν κατά 700.000 βαρέλια ημερησίως οι εξαγωγές ντίζελ
Η ένταση στην αγορά αποτυπώνεται και στα στοιχεία για τις διεθνείς εμπορικές ροές.
Σύμφωνα με τον IEA, οι παγκόσμιες εξαγωγές ντίζελ μειώθηκαν τον Σεπτέμβριο κατά 700.000 βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.
Η μείωση συνδέεται κυρίως με τις διαταραχές στην προσφορά από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή, από όπου χάθηκαν συνολικά 1,3 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Οι απώλειες αυτές αντισταθμίστηκαν μόνο εν μέρει από την αύξηση των εξαγωγών άλλων παραγωγών.
Η εξέλιξη αυτή έχει περιορίσει σημαντικά τη διαθεσιμότητα φορτίων στην παγκόσμια αγορά, δημιουργώντας εντονότερο ανταγωνισμό μεταξύ των εισαγωγέων.
Παράλληλα, αν και οι υψηλές τιμές έχουν οδηγήσει σε υποχώρηση της συνολικής ζήτησης πετρελαίου, η κατανάλωση ντίζελ εμφανίζεται περισσότερο ανθεκτική.
Ο Οργανισμός εξηγεί ότι η ζήτηση ντίζελ είναι σχετικά ανελαστική ως προς τις τιμές, καθώς το καύσιμο χρησιμοποιείται ευρέως στις μεταφορές, στη βιομηχανία και σε άλλες βασικές οικονομικές δραστηριότητες.
Επιπλέον, κυβερνητικές παρεμβάσεις που αποσκοπούν στον περιορισμό του κόστους για τους καταναλωτές έχουν συμβάλει στη διατήρηση της ζήτησης σε υψηλά επίπεδα.
Σε ιστορικά υψηλά οι τιμές – Νέες ανατιμήσεις απειλούν την Ευρώπη
Η στενότητα στην προσφορά έχει ήδη οδηγήσει τις διεθνείς τιμές του ντίζελ σε πρωτοφανή επίπεδα.
Σύμφωνα με τον IEA, οι χονδρικές τιμές ξεπέρασαν τα 200 δολάρια το βαρέλι στη Σιγκαπούρη στα μέσα Σεπτεμβρίου.
Την ίδια περίοδο, στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες οι τιμές έφτασαν σε ιστορικά υψηλά, κοντά στα 220 δολάρια το βαρέλι.
Οι αυξήσεις στη χονδρική αγορά μεταφέρθηκαν και στις τιμές λιανικής, οι οποίες διαμορφώθηκαν σε επίπεδα-ρεκόρ στις περισσότερες μεγάλες οικονομίες.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί, ωστόσο, ότι το κύμα ανατιμήσεων ενδέχεται να μην έχει ολοκληρωθεί.
Οι εντάσεις στην αγορά θαλάσσιων μεταφορών αργού πετρελαίου αυξάνουν το κόστος μεταφοράς και δημιουργούν τον κίνδυνο νέων αυξήσεων στις τελικές τιμές παράδοσης του ντίζελ.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένες εμφανίζονται η Ευρώπη, η Αφρική και η Λατινική Αμερική, οι οποίες αποτελούν βασικές αγορές εισαγωγής του συγκεκριμένου καυσίμου.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι τιμές παράδοσης στις περιοχές αυτές θα μπορούσαν να αυξηθούν εκ νέου μέσα στις επόμενες εβδομάδες.
Τραμπ: Συμφωνία με τον Πούτιν για 300.000 τόνους ρωσικού ντίζελ
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επιχειρεί να αυξήσει την προσφορά καυσίμων μέσω μιας συμφωνίας με τη Ρωσία, προκαλώντας έντονες πολιτικές αντιδράσεις.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι κατέληξε σε συμφωνία με τον Ρώσο Πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν, για την άμεση διάθεση 300.000 μετρικών τόνων ρωσικού ντίζελ στην παγκόσμια αγορά.
Στόχος της συμφωνίας είναι να περιοριστούν οι μεγάλες αυξήσεις των τιμών που έχουν προκληθεί από τις διαταραχές στην προσφορά λόγω του πολέμου με το Ιράν.
Η πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς οι τιμές του ντίζελ ξεπέρασαν τον προηγούμενο μήνα, για πρώτη φορά, τα 6 δολάρια ανά γαλόνι.
Παράγοντες της αγοράς έχουν προειδοποιήσει ότι οι υψηλές τιμές ενδέχεται να διατηρηθούν για αρκετούς ακόμη μήνες, επιβαρύνοντας τις μεταφορές, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές.
Ωστόσο, η συμφωνία με τη Μόσχα έχει προκαλέσει αντιδράσεις και από τα δύο μεγάλα αμερικανικά κόμματα, καθώς η ρωσική ενεργειακή βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυστηρές δυτικές κυρώσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Κομισιόν: «Δεν είναι η στιγμή να χαλαρώσουν οι κυρώσεις στη Ρωσία»
Η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν προκάλεσε επικρίσεις και στην Ευρώπη.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας Βάλντις Ντομπρόβσκις, μιλώντας την Τετάρτη στο περιθώριο των συναντήσεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Μπανγκόκ, προειδοποίησε ότι «τώρα δεν είναι η στιγμή να χαλαρώσουν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας».
Ο Ντομπρόβσκις αμφισβήτησε επίσης την ουσιαστική οικονομική επίδραση της συμφωνίας.
«Αν εξετάσουμε συγκεκριμένα αυτή τη συμφωνία για το ντίζελ, αξίζει να σημειωθεί ότι οι ποσότητες για τις οποίες γίνεται λόγος δεν πρόκειται ούτως ή άλλως να έχουν μακροοικονομική σημασία», δήλωσε.
Παράλληλα, έθεσε ερωτήματα για το κατά πόσο η Ρωσία είναι πράγματι σε θέση να παραδώσει τις συμφωνημένες ποσότητες.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Ιταλίδα Πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία προειδοποίησε την Τετάρτη ότι η συμφωνία έρχεται σε αντίθεση με τις προσπάθειες άσκησης πίεσης προς τον Πούτιν, προκειμένου να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία.
Οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις αναδεικνύουν το δίλημμα ανάμεσα στην ανάγκη άμεσης αποκλιμάκωσης των ενεργειακών τιμών και στη διατήρηση της οικονομικής πίεσης προς τη Μόσχα.
IEA: Μείωση της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου κατά 2,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως
Πέρα από τη στενότητα στην αγορά ντίζελ, η έκθεση του IEA καταγράφει σημαντικές μεταβολές στη συνολική προσφορά και ζήτηση πετρελαίου.
Ο Οργανισμός προβλέπει ότι η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 2,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2026.
Περίπου το 25% αυτής της μείωσης εκτιμάται ότι θα προέλθει από το ντίζελ, παρά τη σχετική ανθεκτικότητα της ζήτησής του στις υψηλές τιμές.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει τις επιπτώσεις που έχει το αυξημένο ενεργειακό κόστος στην οικονομική δραστηριότητα και στην κατανάλωση καυσίμων.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η προβλεπόμενη μεταβολή στην πλευρά της προσφοράς.
Σύμφωνα με τον IEA, η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου αναμένεται να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 5,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως το 2026.
Για το 2027, ωστόσο, προβλέπεται αντιστροφή της τάσης, με την παραγωγή να αυξάνεται κατά 7,7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην προσδοκία σταδιακής αποκατάστασης της παραγωγής και των εξαγωγών που έχουν επηρεαστεί από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Ωστόσο, ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι η ανάκαμψη παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Οι επιθέσεις στη Σαουδική Αραβία απειλούν την ανάκαμψη της προσφοράς
«Οι νέες επιθέσεις στον Κόλπο καθιστούν την ανάκαμψη εύθραυστη», επισημαίνει χαρακτηριστικά ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.
Την τελευταία εβδομάδα, η πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας, Ριάντ, έχει δεχθεί σειρά επιθέσεων από τους Χούθι της Υεμένης, ορισμένες από τις οποίες προκάλεσαν ανθρώπινες απώλειες.
Την Τετάρτη, Σαουδάραβες αξιωματούχοι ανακοίνωσαν ότι διοικητικό κτίριο της Saudi Aramco αποτέλεσε στόχο επίθεσης κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Η κλιμάκωση των επιθέσεων εναντίον της Σαουδικής Αραβίας δημιουργεί νέους κινδύνους για την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανάκαμψη της παγκόσμιας προσφοράς.
Σύμφωνα με την έκθεση, η αύξηση της σαουδαραβικής παραγωγής τον Σεπτέμβριο αποτέλεσε τον βασικό παράγοντα πίσω από την ενίσχυση της συνολικής προσφοράς του OPEC+ κατά τον συγκεκριμένο μήνα.
Ενδεχόμενες νέες διαταραχές στις σαουδαραβικές εγκαταστάσεις θα μπορούσαν, επομένως, να ανατρέψουν μέρος της προόδου που έχει σημειωθεί στην αποκατάσταση των ενεργειακών ροών.
Το συμπέρασμα του IEA είναι ότι η αγορά πετρελαίου ενδέχεται να ανακάμψει σταδιακά μέσα στο 2027, όμως η αγορά ντίζελ θα παραμείνει υπό πίεση για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Ακόμη και εάν η παραγωγή αργού αυξηθεί σημαντικά, η αναπλήρωση των εξαντλημένων αποθεμάτων και η αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στα διυλισμένα προϊόντα θα απαιτήσουν χρόνο.
Για τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ντίζελ, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, αυτό σημαίνει ότι ο κίνδυνος διατήρησης των υψηλών τιμών και νέων ανατιμήσεων δεν αναμένεται να υποχωρήσει σύντομα.
Διαβάστε ακόμη
Ψάλτης (Alpha Bank): Εθνικό ζήτημα η οριστική λύση στα «κόκκινα» δάνεια
Επίδομα θέρμανσης: 30% αύξηση στα ποσά – Από 130 έως 1.560 ευρώ για κάθε δικαιούχο
ΔΕΣΦΑ: Στη ΔΕΠΑ Εμπορίας οδεύει το 34% του Δημοσίου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.